Kitlesel olarak dağıtılan zararlı yazılımlar genellikle kısa süren dalgalar halinde yayılır. Siber güvenlik şirketleri genellikle herhangi bir zararlı yazılım örneğini birkaç saat veya birkaç gün içinde tespit eder; bu nedenle zararlı yazılım geliştiricileri sürekli olarak yeni sürümler üretmek zorunda kalır. Aynı durum, zararlı yazılımlara talimatlar gönderen ve çalınan verileri geri alan, internetteki komuta ve kontrol (C2) sunucuları için de geçerlidir. Ayrıca bu sunucular çok sık değişir, çünkü barındırma sağlayıcıları eski adresleri engeller.
Peki, gerçekten eski bir bilgisayarı çalıştırdığınızda ya da beş yıldır rafta tozlanmakta olan bir USB belleği taktığınızda ne olur? İlk bakışta, kötü amaçlı yazılım bulaşma riski sıfıra yakın görünür. İnsan, bunca yıldan sonra her antivirüs ürününün tüm Truva atlarını tespit etmiş olduğunu ve C2 sunucularının da hurdaya ayrılmış olduğunu düşünür. Gerçek o kadar basit değildir ve gerçekten de tedbiri elden bırakamazsınız. Bunun nedenini tam olarak ortaya koyan yakın tarihli bir örnek: Retadup zararlı yazılımı.
Retadup’ın yükselişi ve düşüşü
Eski bir USB bellekte gizlenmiş olabilecek tehditlerden biri de Retadup bilgisayar solucanıdır. Bu zararlı yazılım, 2017 yılında yaygın bir şekilde görünmüştü. Bu program, yasal ve popüler bir otomasyon aracı olan AutoIt ile yazılmıştır. Çalıştırıldığında, bu solucan kendisini bağlı olan her flash sürücüye ve harici diske gizli dosyalar ve kısayollar (LNK dosyaları) olarak kopyalar. Eğer o sürücüyü yeni bir bilgisayara takıp kısayola tıklarsanız, solucan kendini oraya yerleştirir ve döngü baştan başlar.
Retadup ile enfekte olan her bilgisayar, operatörün emriyle ek zararlı yazılımları indirip çalıştırabilen bir botnete dahil ediliyordu.
2019 yılında, Fransız kolluk kuvvetleri bu botneti çökertti. Ulusal Jandarma, C2 sunucularına el koydu ve bunları kullanarak tüm botlara kendini imha etmeleri emrini verdi. Enfekte bir bilgisayar, yeni komutlar almak üzere sunucuya bağlanır bağlanmaz, sistemden solucanı silmesi talimatını alıyordu. Kısa bir süre sonra, 850.000’den fazla bilgisayar temizlendi ve botnet fiilen ortadan kalktı.
Retadup mezarından kalkıyor
Retadup ile enfekte olan tüm çevrimiçi bilgisayarlar 2019 yılında temizlendi. Ancak enfekte flash sürücülerde solucanın kopyaları kalmış olabilir. Bu solucan, Fransız operasyonu süresince internet erişimi olmayan ya da sadece kapalı durumda olan bilgisayarlarda da hayatta kalmış olabilir. Anlaşılan, bu tür vakalar oldukça fazlaymış.
2024 yılında, birisi Retadup’ın C2 sunucularının bir zamanlar kullandığı alan adlarını yeniden tescil etmeye başladı. Bir alan adının önceki sahibi, alan adının süresini uzatmayı ve ücretini ödemeyi bıraktığında, bu alan adı sonunda herkesin kullanımına açılır. Barındırma sağlayıcılarının süresi dolmuş alan adlarına uyguladığı engeller de kaldırılır. Saldırganlar bu durumdan sıklıkla yararlanır. Ancak bu sefer popüler bir markanın adını kullanmadılar. 2019 yılından beri bilinen C2 sunucu adlarını tercih ettiler; örneğin, .com üst düzey etki alanında yer alan alphanoob ve radnewage gibi. Daha sonra, bu yeniden tescil edilen alan adları üzerinde bir Retadup C2 sunucusu yeniden devreye alındı. Retadup’ın komut seti ve şifreleme türü oldukça basit olduğu için, bunu solucanın asıl yazarı ya da başka bir saldırgan yapmış olabilir.
Artık, biri virüslü bir USB belleği bilgisayara takar takmaz, solucanın eski sürümü çalışmaya başlıyor, C2 sunucusuna bağlantı kurmaya çalışıyor ve… yanıt alıyor! Bu yanıt, botun ek zararlı yazılımları indirmesini sağlıyor. Bu, şu anda çok daha yeni olan CoffeeLoader.
Elbette, botnetten geriye kalanlar, 2019’daki halinin sadece bir gölgesi. Yine de, 2026’nın ilk dokuz ayında Kaspersky ürünleri yaklaşık 15 bin Retadup bulaşma girişimini engelledi. Solucan ağırlıklı olarak Peru, Angola, Rusya ve Küba’da tespit edildi.
Kimsenin sipariş etmediği bir kahve
Retadup aracılığıyla sisteme sızan CoffeeLoader, siber suçluların araçlarının ne kadar gelişmiş hale geldiğini gösteriyor. Onun da nihai amacı daha fazla kötü amaçlı yazılım indirmek. Ancak önce enfekte sisteme yerleşmesi ve tespit edilmeden kalması gerekiyor. Bunun için CoffeeLoader, kendi şifrelerini çözmek üzere ekran kartı işlevlerini kullanan şifrelenmiş kod parçalarından oluşan bir zincir halinde geliyor. Bu, kötü amaçlı yazılımın şüpheli bir dosyayı sanal ortamda (sandbox) çalıştıran tespit yöntemlerini atlatmasına yardımcı oluyor. Bu tespit tekniği, kötü amaçlı yazılım analistleri ve büyük şirketlerin siber güvenlik ekipleri tarafından sıklıkla kullanılıyor. CoffeeLoader, ilk bileşenlerinin tümünün şifresini başarıyla çözerse kendini sistem başlangıcına ekliyor ve kullanıcının otomatik olarak başlatılan bileşeni kaldıramaması için kayıt defterini değiştiriyor. Ardından CoffeeLoader, sunucudan şifrelenmiş ve dijital olarak imzalanmış komutlar alıyor. Bu komutlar, saldırganların istediği başka yazılımları da, örneğin bilgi hırsızlarını veya fidye yazılımlarını indirip çalıştırmasını sağlıyor.
Eski kötü amaçlı yazılımlardan nasıl korunabilirsiniz?
Bir flash sürücünün veya bilgisayarın yaşı, ne kadar güvenli olduğunun bir göstergesi değildir. Eski zararlı yazılımlar, birisi bunları çalıştırana kadar yıllarca hareketsiz kalabilir ve ardından çok daha modern tehditlerin önünü açabilir. O halde, dijital arşivlerinizi didik didik aramaya başlamadan önce birkaç önlem alın.
İşletim sisteminiz ve güvenlik yazılımınız için güncellemeleri yükleyin ve antivirüs veri tabanlarınızı güncelleyin.
Tüm bilgisayarlarınızda (Mac ve Linux bilgisayarlar dahil) kapsamlı bir güvenlik paketi kullanın. Retadup ve CoffeeLoader’ın saldırılarını ve diğer tehditleri başarıyla engelleyen Kaspersky Premium ürününü öneriyoruz.
Çıkarılabilir ortamlar için otomatik çalıştırmayı kapatın. Otomatik çalıştırma yoluyla bulaşan kötü amaçlı yazılımlar geçen yüzyıldan kalma gibi görünebilir, ancak hâlâ etkisini sürdürüyor.
Herhangi bir dosyayı açmadan önce USB belleği tarayın. Önce sürücüde tam bir antivirüs taraması çalıştırın ve ancak bundan sonra içeriğine göz atın. Sırf açmaya “gerçekten ihtiyaç duyduğunuz” bir dosyayı engelliyor diye korumanızı kapatmayın.
Dosya simgelerine güvenmeyin. Klasör simgesine sahip bir kısayol, mutlaka bir klasör olduğu anlamına gelmez. Dosya uzantılarını görünür hâle getirin. Ne işe yaradıklarından emin değilseniz eski sürücülerdeki kısayolları (LNK), uygulamaları veya komut dosyalarını çalıştırmayın.
Eski bir bilgisayarı internete bağlamak için acele etmeyin. Önce bilgisayarı kontrol edin. Bu amaçla, örneğin, temiz olduğunu bildiğiniz başka bir bilgisayarda oluşturduğunuz önyüklenebilir bir antivirüs sürücüsünü kullanabilirsiniz.
Önemli verilerinizin yedeklerini ayrı bir yerde saklayın. En az bir kopya, ana bilgisayarınızdan değiştirilememesi için bu bilgisayarın erişemeyeceği bir yerde olmalıdır, örneğin, bilgisayara bağlı tutulmayan harici bir sürücüde. Bilgisayarınıza fidye yazılımı bulaşırsa bu kopya güvenceniz olacaktır.
Eski nesil birkaç kötü amaçlı yazılım ailesini daha tozlu raflardan indirelim. Kim bilir, belki de göründükleri kadar eskimiş değillerdir.
tehditler
İpuçları