Bug\u00fcn art\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fcz internet d\u00fcnyas\u0131nda ayakta kalmak i\u00e7in herkesin belirli becerilere sahip olmas\u0131 gerekiyor. Yeti\u015fkinler bu becerileri, yeni teknolojiler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a edinme e\u011filiminde olsa da g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00e7ocuklar\u0131 neredeyse ellerinde bir ak\u0131ll\u0131 telefonla do\u011fuyor diyebiliriz. Aral\u0131ks\u0131z bir bilgi bombard\u0131man\u0131 ya\u015fayan bir d\u00fcnyada nas\u0131l var olacaklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretmekse ebeveynlere ba\u011fl\u0131. Bu yaz\u0131m\u0131zda \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131n internete uyum sa\u011flamas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacak yedi al\u0131\u015fkanl\u0131ktan bahsediyoruz.<\/p>\n
\u00c7ocuklar teknolojiyi uzun s\u00fcre kulland\u0131klar\u0131nda, ona ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelebilirler. Amerikan \u00c7ocuk ve Ergen Psikiyatrisi Akademisi\u2019nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara<\/a> g\u00f6re, bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k uyku problemlerine, ruh hali de\u011fi\u015fimlerine, kilo almaya, benlik imaj\u0131n\u0131n zay\u0131flamas\u0131na ve beden alg\u0131s\u0131 sorunlar\u0131na neden olabiliyor.<\/p>\n Uzmanlar, \u00e7ocuklar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00e7evrimi\u00e7i d\u00fcnyas\u0131yla ekran s\u00fcrelerini a\u015famal\u0131 olarak art\u0131r\u0131p, k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 tercih etmeyi \u00f6neriyor. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, bu konuda faydal\u0131 olabilecek baz\u0131 ipu\u00e7lar\u0131 her ya\u015ftan \u00e7ocuk i\u00e7in ge\u00e7erli: En basit ve en etkili olan\u0131, uyku saati yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda cihazlar\u0131n kullan\u0131lmamas\u0131 ve gece boyunca cihazlar\u0131n sessize al\u0131nmas\u0131. Ailece yenilen yemekler gibi \u00e7ocuklar\u0131n telefon kullanmalar\u0131n\u0131n yasak oldu\u011fu di\u011fer zamanlar konusunda da anla\u015fman\u0131z gerekli.<\/p>\n Teknoloji \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131yla geli\u015fse de g\u00fcn\u00fcm\u00fcz cihazlar\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fc hala \u00e7abuk t\u00fckeniyor. \u00c7ocuklar\u0131n cihazlar\u0131n\u0131 yatak odas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, \u00f6rne\u011fin hol veya mutfak gibi bir yerde b\u0131rakmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak da iyi bir fikir olabilir \u2014 cihaz\u0131n bataryas\u0131 her zaman sabahlar\u0131 \u015farj edilir ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z yatmadan \u00f6nce TikTok trendlerindeki videolar\u0131 izleyemez.<\/p>\n Unutmay\u0131n ki \u00e7ocuklar g\u00fcn i\u00e7inde cihazlar\u0131n\u0131 o kadar \u00e7ok kullanma e\u011filimindedir ki telefonun \u015farj\u0131 muhtemelen ak\u015fama do\u011fru bitmi\u015f olur. Evinizde bu kural\u0131 uyguluyorsan\u0131z, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z i\u00e7in ta\u015f\u0131nabilir \u015farj cihazlar\u0131 alma konusunu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurun ve uzun s\u00fcre d\u0131\u015far\u0131da kalacaklar\u0131 zaman \u015farj cihazlar\u0131n\u0131 yanlar\u0131na almay\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmelerini sa\u011flay\u0131n.<\/p>\n \u00c7ocuklar sanal d\u00fcnyaya ad\u0131m att\u0131klar\u0131nda, hem internetteki hem de ger\u00e7ek hayattaki \u00e7ok say\u0131da tehlikeye a\u00e7\u0131k hale gelir. \u0130\u015fe kar\u015f\u0131dan kar\u015f\u0131ya ge\u00e7erken veya merdiven inip \u00e7\u0131karken telefonlar\u0131na bakmamalar\u0131 gerekti\u011fini anlatarak ba\u015flay\u0131n.<\/p>\n Ard\u0131ndan anlat\u0131lacak konu, i\u00e7inde doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, ki\u015fisel veri h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, vir\u00fcsler ve \u00e7ok daha fazlas\u0131 gibi internet tehditlerinin de yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i g\u00fcvenliktir. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131za \u015f\u00fcpheli internet sitelerini ziyaret etmemelerini (ve bunun ne anlama geldi\u011fini), bu sitelere parolalar\u0131n\u0131 veya herhangi bir ki\u015fisel bilgilerini girmemelerini, tuhaf g\u00f6r\u00fcnen ba\u011flant\u0131lar\u0131 a\u00e7mamalar\u0131n\u0131 veya resmi uygulama ma\u011fazalar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir yerden uygulama indirmemelerini s\u00f6yleyin.<\/p>\n Kendilerini veya arkada\u015flar\u0131n\u0131 tehlikeye atabilecek ki\u015fisel belgeleri, kredi kart\u0131 bilgilerini veya foto\u011fraflar\u0131 asla payla\u015fmamalar\u0131 gerekti\u011fi \u00f6zellikle belirtin.<\/p>\n \u00c7ocuklar\u0131n hemen t\u00fcm bu kurallar\u0131 hat\u0131rlamas\u0131 ve bunlara uymas\u0131 pek olas\u0131 de\u011fildir. Bu konuda g\u00fcvenilir bir g\u00fcvenlik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnden yard\u0131m alabilirsiniz. \u00d6rne\u011fin,\u00a0Kaspersky Internet Security<\/a> cihazlar\u0131 vir\u00fcslerden, kimlik av\u0131ndan ve internet doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131klardan korur ve\u00a0Kaspersky Safe Kids<\/a> \u00e7ocuklar\u0131 tehlikeli i\u00e7erikten korurken, cihazlarla ge\u00e7irdikleri s\u00fcreyi k\u0131s\u0131tlama imkan\u0131 sunar.<\/p>\n\n Cihazlar\u0131m\u0131z\u0131n s\u00fcrekli bildirim g\u00f6ndermesi bunalmam\u0131za ve konsantrasyonumuzun da\u011f\u0131lmas\u0131na neden olabilir. Yeti\u015fkinler bile bazen mesajlar\u0131 kontrol etme iste\u011fine kar\u015f\u0131 koymakta zorlan\u0131rken bunun \u00e7ocuklar i\u00e7in ne kadar zor oldu\u011funu tahmin edebilirsiniz. Ev \u00f6devlerini veya verilen di\u011fer g\u00f6revleri yaparken dikkatlerinin da\u011f\u0131lmamas\u0131 ve \u00f6devlerini daha h\u0131zl\u0131 bitirebilmeleri i\u00e7in \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131n telefonlar\u0131ndaki bildirimlere s\u0131n\u0131rlama getirin.<\/p>\n Ne yaz\u0131k ki, b\u00fct\u00fcn cihazlarda uygulamalar\u0131n hepsinden gelen bildirimlerden ayn\u0131 anda kurtulman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil; telefonlarda ve diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlarda bunlar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 yap\u0131land\u0131rman\u0131z gerekir ve her i\u015fletim sisteminde bunu yapman\u0131z\u0131 sa\u011flayacak kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikler ve yerle\u015fik ara\u00e7lar bulunur. Birka\u00e7 yaz\u0131m\u0131zda bildirimleri y\u00f6netmenize yard\u0131mc\u0131 olabilecek konulara de\u011finmi\u015ftik:<\/p>\n T\u0131pk\u0131 ger\u00e7ek d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi, internetteki davran\u0131\u015flar da dile getirilmeyen kurallara tabidir. \u0130nsanlar genellikle bu konularda sadece \u00e7evrimi\u00e7i ileti\u015fim kurarak ustala\u015fsalar da \u00e7ocuklar\u0131n garip durumlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmamas\u0131 i\u00e7in yard\u0131ma ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla \u00e7evrimi\u00e7i olmadan \u00f6nce baz\u0131 beklentiler konusunda onlarla konu\u015fmal\u0131s\u0131n\u0131z. \u00d6rne\u011fin, e-posta \u00fczerinden kurulan ileti\u015fim ile sosyal a\u011flarda ve mesajla\u015fma uygulamalar\u0131ndaki ileti\u015fim aras\u0131ndaki farklardan bahsedin<\/a>.<\/p>\n Kabul edilebilir davran\u0131\u015f\u0131n ne oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamak da \u00f6nemlidir. Temel kurallardan biri, payla\u015f\u0131m yapmadan \u00f6nce, her seferinde \u015fu sorunun sorulmas\u0131d\u0131r. <em>Bunu y\u00fcz\u00fcne de s\u00f6yler miydim?<\/em><\/em> \u0130nternette birine hakaret etmek ve insanlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmek kabal\u0131ktan \u00f6tedir; bu davran\u0131\u015f\u0131n baz\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 olabilir.<\/p>\n Baz\u0131lar\u0131 d\u00fczenli bir telefonun veya bilgisayar\u0131n d\u00fczenli bir zihni yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Da\u011f\u0131n\u0131k bir dolap muhtemelen \u00e7ocu\u011funuzun hayat\u0131n\u0131 etkilemez, ancak parolalar\u0131 veya dosyalar\u0131 kaybetmek veya telefon numaralar\u0131n\u0131 unutmak bir sorun olabilir. \u00c7ocuklar\u0131n erken ya\u015flardan itibaren bilgileri organize etmeyi \u00f6\u011frenmesi gerekir.<\/p>\n Daha da iyisi, en kritik bilgilerinin yedeklerini almay\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmeleridir. Harici s\u00fcr\u00fcc\u00fclerden (flash s\u00fcr\u00fcc\u00fcler veya sabit s\u00fcr\u00fcc\u00fcler) veya bulut depolama alan\u0131ndan en iyi \u015fekilde yararlan\u0131n. Bulut depolama, ayr\u0131ca ele al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nemli bir konudur. Her ne kadar harika bir kaynak olsa da bulut depolamay\u0131 kullan\u0131rken dikkatli olmal\u0131lar. \u00d6zellikle \u00f6nemli dosyalara herkesin eri\u015fmesine izin vermemeye dikkat etmeleri gerekir.<\/p>\n Dijital teknolojinin \u00e7ocuklar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131n neredeyse her alan\u0131na girmesiyle, a\u015f\u0131r\u0131 bilgi y\u00fcklemesinden ka\u00e7\u0131nmak neredeyse imkans\u0131zla\u015ft\u0131. Bu, \u00e7ocuklar\u0131n, \u00f6nce sizin yard\u0131m\u0131n\u0131zla, sonra kendi ba\u015flar\u0131na, bir ad\u0131m geride durabilmeleri ve interneti hayatlar\u0131n\u0131n daha az \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline getirebilmeleri gerekti\u011fi anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n2. \u015earj cihaz\u0131n\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc elinize al\u0131n<\/h2>\n
3. Bilgi g\u00fcvenli\u011fi ve benzeri konulara dikkat edin<\/h2>\n
4. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir medya kullan\u0131m\u0131n\u0131 hedefleyin<\/h2>\n
\n
5. Dijital g\u00f6rg\u00fc kurallar\u0131na uyun<\/h2>\n
6. Bilgiyi organize edin<\/h2>\n
7. D\u00fczenli olarak dijital bir detoks program\u0131 planlay\u0131n<\/h2>\n