{"id":11713,"date":"2023-09-19T10:00:33","date_gmt":"2023-09-19T07:00:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/?p=11713"},"modified":"2023-09-18T23:07:59","modified_gmt":"2023-09-18T20:07:59","slug":"link-shorteners-privacy-security","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/11713\/","title":{"rendered":"K\u0131sa ba\u011flant\u0131lar\u0131n tehlikeleri"},"content":{"rendered":"

K\u0131sa ba\u011flant\u0131lar bug\u00fcnlerde her yerde. T\u00fcm bu bit.ly<\/em> , ow.ly<\/em> , t.co<\/em> , t.me<\/em>, Tinyurl.com<\/em> ve benzerleri uzun zamandan beri \u00e7evrimi\u00e7i ortam\u0131n tan\u0131d\u0131k bir par\u00e7as\u0131 haline geldi. Asl\u0131nda o kadar tan\u0131d\u0131k ki \u00e7o\u011fu kullan\u0131c\u0131 fazla d\u00fc\u015f\u00fcnmeden bunlara t\u0131kl\u0131yor. Fakat d\u00fc\u015f\u00fcnmek asla k\u00f6t\u00fc bir \u015fey de\u011fildir. Bunu tam anlam\u0131yla ak\u0131lda tutarak, a\u015fa\u011f\u0131da k\u0131sa ba\u011flant\u0131lar\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ne gibi gizlilik ve g\u00fcvenlik tehditleri olu\u015fturabilece\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yoruz.<\/p>\n

Bir k\u0131sa ba\u011flant\u0131ya t\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ne olur?<\/h2>\n

K\u0131sa bir ba\u011flant\u0131ya t\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda neredeyse<\/em> do\u011frudan ama\u00e7lanan hedefe, yani ba\u011flant\u0131y\u0131 olu\u015fturan kullan\u0131c\u0131n\u0131n belirledi\u011fi adrese gidersiniz. Neredeyse, ama tam olarak de\u011fil: as\u0131l rota URL k\u0131salt\u0131c\u0131 hizmeti \u00fczerinden h\u0131zl\u0131 bir dolamba\u00e7l\u0131 yol al\u0131r.<\/p>\n

Servis ne kadar verimli olursa, bu i\u015flem o kadar k\u0131sa s\u00fcrer ve son dura\u011fa ge\u00e7i\u015f o kadar sorunsuz olur. Elbette b\u00f6yle gecikme yaln\u0131zca ki\u015fiye \u00f6nemsiz gelebilir; biz insanlar olduk\u00e7a yava\u015f\u0131zd\u0131r. Ancak elektronik bir sistem i\u00e7in bu s\u00fcre, a\u015fa\u011f\u0131da tart\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131z her t\u00fcrl\u00fc aktiviteyi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in yeterince uzundur.<\/p>\n

Neden k\u0131sa ba\u011flant\u0131lar? Bunun ana nedeni yer darl\u0131\u011f\u0131d\u0131r: Uzun bir ba\u011flant\u0131y\u0131 k\u0131saltmak, ekran\u0131n daha az yer kaplamas\u0131 (mobil cihazlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn) ve karakter s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fmamas\u0131 (sosyal medya g\u00f6nderilerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn) anlam\u0131na gelir. Ne yaz\u0131k ki, hepsi bu de\u011fil. K\u0131sa ba\u011flant\u0131lar\u0131n yarat\u0131c\u0131lar\u0131, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n iyili\u011fini g\u00f6zetmek zorunda olmaks\u0131z\u0131n kendi hedeflerini \u00f6ncelemeyi tercih edebilir. Biraz bunlardan bahsedelim.<\/p>\n

K\u0131sa ba\u011flant\u0131lar ve kullan\u0131c\u0131 izleme<\/h2>\n

Bir\u00e7ok internet ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n neden o kadar uzun ve \u00e7irkin<\/em> oldu\u011funu hi\u00e7 merak ettiniz mi? Bunun nedeni genellikle ba\u011flant\u0131lar\u0131n t\u0131klamalar\u0131 izlemek i\u00e7in UTM etiketleri<\/a> olarak adland\u0131r\u0131lan her t\u00fcrl\u00fc parametreyi kodlamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Genellikle bu etiketler, kullan\u0131c\u0131n\u0131n ba\u011flant\u0131ya nerede t\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek ve b\u00f6ylece reklam kampanyalar\u0131n\u0131n etkinli\u011fini, blogger sayfalar\u0131ndaki yerle\u015fimi vb. de\u011ferlendirmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bu elbette kullan\u0131c\u0131ya kolayl\u0131k sa\u011flamak i\u00e7in de\u011fil, dijital pazarlama amac\u0131yla yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

\u00c7o\u011fu durumda bu, ba\u011flant\u0131ya t\u0131klayanlardan mutlaka veri toplamayan olduk\u00e7a zarars\u0131z bir izleme bi\u00e7imidir: pazarlamac\u0131lar genellikle yaln\u0131zca trafi\u011fin kayna\u011f\u0131yla ilgilenir. Ancak bu ek \u201cpaketleme\u201d \u00e7ok estetik g\u00f6r\u00fcnmedi\u011finden ve genellikle URL\u2019yi son derece uzun hale getirdi\u011finden, k\u0131salt\u0131c\u0131 hizmetler genellikle devreye girer.<\/p>\n

Gizlilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha da tats\u0131z olan \u015fey, URL k\u0131salt\u0131c\u0131lar\u0131n kendilerini kullan\u0131c\u0131lar\u0131 hedef adrese y\u00f6nlendirmekle s\u0131n\u0131rlamamas\u0131d\u0131r. Ba\u011flant\u0131ya t\u0131klayanlar hakk\u0131nda bir dizi istatistik toplama e\u011filiminde olurlar. B\u00f6ylece verileriniz yaln\u0131zca g\u00f6m\u00fcl\u00fc UTM etiketleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla k\u0131sa ba\u011flant\u0131y\u0131 olu\u015fturan\u0131n de\u011fil, ayn\u0131 zamanda URL k\u0131salt\u0131c\u0131 hizmeti sahiplerinin de eline ge\u00e7er. Elbette buras\u0131 internet ve herkes bir t\u00fcr istatistik topluyor, ancak k\u0131sa bir ba\u011flant\u0131 kullanmak, hakk\u0131n\u0131zda veri toplayan ba\u015fka bir arac\u0131 daha anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n

Gizlenmi\u015f k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 ba\u011flant\u0131lar<\/h2>\n

K\u0131sa ba\u011flant\u0131lar gizlili\u011finizi ihlal etmenin yan\u0131 s\u0131ra cihazlar\u0131n\u0131z\u0131n ve verilerinizin g\u00fcvenli\u011fini de tehdit edebilir. Tekrarlamaktan asla b\u0131kmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi: ba\u011flant\u0131lara t\u0131klamadan \u00f6nce<\/a> onlar\u0131 her zaman dikkatlice kontrol edin. Ancak k\u0131sa ba\u011flant\u0131larda bu anlamda bir sorun ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: nereye g\u00f6t\u00fcr\u00fclece\u011finizden asla emin olam\u0131yorsunuz.<\/p>\n

Siber su\u00e7lular k\u0131sa ba\u011flant\u0131lar kullan\u0131yorsa ba\u011flant\u0131lar\u0131 kontrol etme tavsiyesi anlams\u0131z hale gelir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir ba\u011flant\u0131n\u0131n nereye g\u00f6t\u00fcrece\u011fini ancak t\u0131klad\u0131ktan sonra \u00f6\u011frenebilirsiniz. Ve o zamana kadar \u00e7ok ge\u00e7 olabilir. Sald\u0131rganlar taray\u0131c\u0131daki bir s\u0131f\u0131r t\u0131klama a\u00e7\u0131\u011f\u0131ndan<\/a> yararlan\u0131rsa, k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 siteye girer girmez bula\u015fma ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/p>\n

K\u0131sa ba\u011flant\u0131lar ve dinamik y\u00f6nlendirmeler<\/h2>\n

Siber su\u00e7lular, ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funda hedef adresi de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in ba\u011flant\u0131 k\u0131saltma ara\u00e7lar\u0131n\u0131 da kullanabilir. Baz\u0131 sald\u0131rganlar\u0131n milyonlarca e-posta adresinden olu\u015fan bir veritaban\u0131 sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunu bir t\u00fcr ba\u011flant\u0131yla kimlik av\u0131 mesajlar\u0131 g\u00f6ndermek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayal\u0131m. Ancak sald\u0131rganlar\u0131n bir sorunu var: olu\u015fturduklar\u0131 kimlik av\u0131 sitesi h\u0131zla ke\u015ffedildi ve engellendi. Farkl\u0131 bir adreste yeniden bar\u0131nd\u0131rmak bir sorun de\u011fil ama t\u00fcm kimlik av\u0131 postalar\u0131n\u0131 yeniden g\u00f6ndermeleri gerekir.<\/p>\n

\u00c7\u00f6z\u00fcm, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n gidece\u011fi URL\u2019yi h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirmeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan bir \u201cdolgulama\u201d hizmeti kullanmakt\u0131r. Ve buradaki dolgular\u0131n rol\u00fc, ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u015f\u00fcpheli niyetlerle yarat\u0131lm\u0131\u015f olanlar da dahil olmak \u00fczere URL k\u0131salt\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan \u00fcstlenilebilir.<\/p>\n

Bu yakla\u015f\u0131mla, kimlik av\u0131 e-postas\u0131na, kurbanlar\u0131 kimlik avc\u0131lar\u0131n\u0131n mevcut aktif adreslerindeki sitesine y\u00f6nlendiren dolgulama hizmetine bir ba\u011flant\u0131 eklenir. Genellikle, yolu daha da buland\u0131rmak i\u00e7in birden fazla y\u00f6nlendirme kullan\u0131l\u0131r. Hedef kimlik av\u0131 sitesi engellenirse, siber su\u00e7lular siteyi yeni bir adrese ta\u015f\u0131r, dolgudaki ba\u011flant\u0131y\u0131 de\u011fi\u015ftirir ve sald\u0131r\u0131 devam eder.<\/p>\n

\u0130\u015flemlere m\u00fcdahale etmeye y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar<\/h2>\n

Sniply<\/em> gibi baz\u0131 ba\u011flant\u0131 k\u0131saltma ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131c\u0131lara k\u0131sa ba\u011flant\u0131lardan daha fazlas\u0131n\u0131 sunar. Ba\u011flant\u0131ya t\u0131klayanlar\u0131n ger\u00e7ek hedef sitedeki eylemlerinin izlenmesine izin verirler, bu da etkili bir i\u015flemlere m\u00fcdahale etmeye y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131d\u0131r<\/a>: trafik, kullan\u0131c\u0131 ile hedef site aras\u0131nda al\u0131n\u0131p verilen t\u00fcm verileri izleyen bir ara hizmet d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcnden ge\u00e7er. B\u00f6ylece, URL k\u0131salt\u0131c\u0131 istedi\u011fi her \u015feyi yakalayabilir: girilen kimlik bilgileri, sosyal a\u011f mesajlar\u0131 vb.<\/p>\n

Ki\u015fisel casusluk<\/h2>\n

\u00c7o\u011fu durumda, toplu kullan\u0131ma y\u00f6nelik k\u0131sa ba\u011flant\u0131lar sosyal a\u011f g\u00f6nderilerine veya web sayfalar\u0131na yerle\u015ftirilir. Ancak, bir mesajla\u015fma program\u0131 ya da ki\u015fisel veya i\u015f adresinize g\u00f6nderilen bir e-posta yoluyla bir ba\u011flant\u0131 do\u011frudan size g\u00f6nderildiyse ek riskler ortaya \u00e7\u0131kar. Hakk\u0131n\u0131zda baz\u0131 bilgilere zaten sahip olan bir sald\u0131rgan, bu t\u00fcr ba\u011flant\u0131lar\u0131 kullanarak sizi ki\u015fisel verilerinizin \u00f6nceden dolduruldu\u011fu bir kimlik av\u0131 sitesine y\u00f6nlendirebilir. \u00d6rne\u011fin, ge\u00e7erli bir kullan\u0131c\u0131 ad\u0131 ve parola girmenizin istendi\u011fi bir bankac\u0131l\u0131k sitesinin kopyas\u0131na veya banka kart\u0131 numaran\u0131z\u0131n \u00f6nceden girilmi\u015f durumda oldu\u011fu ve bir g\u00fcvenlik kodu girmenizi isteyen bir hizmetin \u201c\u00f6deme a\u011f ge\u00e7idine\u201d.<\/p>\n

Dahas\u0131, bu t\u00fcr ba\u011flant\u0131lar, \u00f6zellikle URL k\u0131salt\u0131c\u0131 hizmeti geli\u015fmi\u015f i\u015flevsellik sunuyorsa, doxing <\/a>ve di\u011fer izleme t\u00fcrleri<\/a> i\u00e7in kullan\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin, Twitch\u2019te gizlili\u011fin korunmas\u0131<\/a> hakk\u0131ndaki son yaz\u0131m\u0131zda, yay\u0131nc\u0131lar\u0131 anonim hale getirmenin yollar\u0131n\u0131 ve bunlara nas\u0131l kar\u015f\u0131 koyulaca\u011f\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak inceledik.<\/p>\n

Nas\u0131l korunursunuz?<\/h2>\n

Bu konuda ne yap\u0131lmal\u0131? K\u0131sa ba\u011flant\u0131lara asla t\u0131klamaman\u0131z\u0131 tavsiye edebiliriz, ancak vakalar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funda URL k\u0131salt\u0131c\u0131lar me\u015fru ama\u00e7lar i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r ve k\u0131sa ba\u011flant\u0131lar o kadar yayg\u0131n hale gelmi\u015ftir ki tamamen ka\u00e7\u0131nmak ger\u00e7ekten bir se\u00e7enek de\u011fildir. Bununla birlikte, do\u011frudan mesajlarla ve e-postalarla size g\u00f6nderilen k\u0131sa ba\u011flant\u0131lara \u00f6zellikle dikkat etmenizi \u00f6neririz. Bu t\u00fcr ba\u011flant\u0131lar\u0131 t\u0131klamadan \u00f6nce kopyalay\u0131p GetLinkInfo<\/a> veya UnshortenIt<\/a> gibi k\u0131sa ba\u011flant\u0131lar\u0131 kontrol etmeye yarayan bir araca yap\u0131\u015ft\u0131rarak inceleyebilirsiniz.<\/p>\n

Ancak daha basit bir y\u00f6ntem var: gizlili\u011fi ve g\u00fcvenli\u011fi ayn\u0131 anda g\u00f6zeten entegre bir yakla\u015f\u0131ma sahip y\u00fcksek kaliteli bir g\u00fcvenlik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc. \u00d6rne\u011fin, Kaspersky Premium<\/a> \u00fcr\u00fcn\u00fcm\u00fcz, bilinen \u00e7evrimi\u00e7i izleyicilerin \u00e7o\u011funu engelleyen ve b\u00f6ylece \u00e7evrimi\u00e7i etkinliklerinizin izlenmesini \u00f6nleyen bir \u00d6zel Tarama bile\u015fenine sahiptir.<\/p>\n

\u00dcr\u00fcnlerimiz \u00e7evrimi\u00e7i doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ve kimlik av\u0131na kar\u015f\u0131 da koruma sa\u011flar, bu nedenle ba\u011flant\u0131 k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f olsa bile tehlikeli bir siteye girmeden \u00f6nce Kaspersky Premium<\/a>\u2018un sizi zaman\u0131nda uyaraca\u011f\u0131ndan emin olabilirsiniz. Ve elbette antivir\u00fcs, hen\u00fcz bilinmeyen g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131ndan yararlananlar da dahil olmak \u00fczere cihazlar\u0131n\u0131za vir\u00fcs bula\u015ft\u0131rma giri\u015fimlerine kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

URL k\u0131salt\u0131c\u0131lar nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, nas\u0131l kullan\u0131labilir, hangi gizlilik ve g\u00fcvenlik tehditlerini olu\u015fturur?<\/p>\n","protected":false},"author":2726,"featured_media":11699,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[994,1284,1351],"tags":[2666,709,612,500,744,672,1074,728,240,537],"class_list":{"0":"post-11713","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-privacy","8":"category-tips","9":"category-threats","10":"tag-baglantilar","11":"tag-casusluk","12":"tag-dolandiricilik","13":"tag-gizlilik","14":"tag-guvenlik","15":"tag-izleme","16":"tag-kimlik-avi","17":"tag-kotu-amacli-yazilim","18":"tag-spam","19":"tag-tehditler"},"hreflang":[{"hreflang":"tr","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/11713\/"},{"hreflang":"en-in","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.in\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/26114\/"},{"hreflang":"en-ae","url":"https:\/\/me-en.kaspersky.com\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/21576\/"},{"hreflang":"ar","url":"https:\/\/me.kaspersky.com\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/10977\/"},{"hreflang":"en-us","url":"https:\/\/usa.kaspersky.com\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/28806\/"},{"hreflang":"en-gb","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.uk\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/26422\/"},{"hreflang":"es-mx","url":"https:\/\/latam.kaspersky.com\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/26671\/"},{"hreflang":"es","url":"https:\/\/www.kaspersky.es\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/29163\/"},{"hreflang":"it","url":"https:\/\/www.kaspersky.it\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/28018\/"},{"hreflang":"ru","url":"https:\/\/www.kaspersky.ru\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/35948\/"},{"hreflang":"x-default","url":"https:\/\/www.kaspersky.com\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/48856\/"},{"hreflang":"fr","url":"https:\/\/www.kaspersky.fr\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/20986\/"},{"hreflang":"pt-br","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.br\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/21756\/"},{"hreflang":"de","url":"https:\/\/www.kaspersky.de\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/30479\/"},{"hreflang":"ja","url":"https:\/\/blog.kaspersky.co.jp\/link-shorteners-privacy-security\/34593\/"},{"hreflang":"ru-kz","url":"https:\/\/blog.kaspersky.kz\/link-shorteners-privacy-security\/26703\/"},{"hreflang":"en-au","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.au\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/32415\/"},{"hreflang":"en-za","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.za\/blog\/link-shorteners-privacy-security\/32080\/"}],"acf":[],"banners":"","maintag":{"url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/tag\/gizlilik\/","name":"Gizlilik"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11713","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2726"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11713"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11713\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11722,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11713\/revisions\/11722"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11699"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11713"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11713"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11713"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}