{"id":12665,"date":"2024-08-26T19:50:16","date_gmt":"2024-08-26T16:50:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/?p=12665"},"modified":"2024-08-26T19:50:16","modified_gmt":"2024-08-26T16:50:16","slug":"mozilla-privacy-preserving-attribution-explained","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/mozilla-privacy-preserving-attribution-explained\/12665\/","title":{"rendered":"Mozilla’dan Privacy-Preserving Attribution Teknolojisi"},"content":{"rendered":"

Mozilla, Temmuz 2024\u2019te Firefox taray\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n en son s\u00fcr\u00fcm\u00fcyle<\/a> birlikte, \u00e7evrimi\u00e7i reklamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n ne kadar etkili oldu\u011funu izlemek i\u00e7in tasarlanan ve Firefox 128\u2019de varsay\u0131lan olarak etkin olacak Privacy-Preserving Attribution (PPA) adl\u0131 bir teknolojiyi tan\u0131tt\u0131.<\/p>\n

Bu durum \u015fimdiden \u00e7evrimi\u00e7i gizlilik savunucular\u0131n\u0131n dikkatini \u00e7ekti ve \u201cArt\u0131k Mozilla da kullan\u0131c\u0131 verilerini sat\u0131yor.\u201d gibi ba\u015fl\u0131klar\u0131n at\u0131lmas\u0131na neden oldu. Tepkiler o kadar artt\u0131 ki Firefox CTO\u2019su Bobby Holley, Mozilla\u2019n\u0131n ger\u00e7ekte ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve neden yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kullan\u0131c\u0131lara a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in Reddit<\/a>\u2018e girmek zorunda kald\u0131.<\/p>\n

\u015eimdi PPA\u2019n\u0131n ne oldu\u011funa, neden gerekli oldu\u011funa ve ni\u00e7in \u015fimdi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na daha yak\u0131ndan bakman\u0131n tam zaman\u0131.<\/p>\n

Google Ad Topics ve Facebook Ba\u011flant\u0131 Ge\u00e7mi\u015fi<\/h2>\n

\u00d6ncelikle biraz ge\u00e7mi\u015fe bakal\u0131m. Hat\u0131rlayaca\u011f\u0131n\u0131z \u00fczere, 2019 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n en pop\u00fcler taray\u0131c\u0131s\u0131 olan Google Chrome\u2019un geli\u015ftiricileri \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf \u00e7erez deste\u011fini tamamen devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakma planlar\u0131 yapmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bu k\u00fc\u00e7\u00fck dosyalar 30 y\u0131ld\u0131r \u00e7evrimi\u00e7i kullan\u0131c\u0131 eylemlerini takip ediyor ve bu teknoloji; hem \u00e7evrimi\u00e7i reklamc\u0131l\u0131k end\u00fcstrisinin bel kemi\u011fi, hem de kullan\u0131c\u0131lar\u0131n gizlili\u011fini ihlal etmenin<\/a> ba\u015fl\u0131ca arac\u0131.<\/p>\n

Bir s\u00fcre \u00f6nce Google, bunun yerine Ad Topics<\/a> adl\u0131 bir \u015firket i\u00e7i geli\u015ftirmeyi duyurdu. Bu teknoloji ile izleme, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n Chrome taray\u0131c\u0131 ge\u00e7mi\u015fine ve Android uygulamalar\u0131yla etkile\u015fim ge\u00e7mi\u015fine dayan\u0131yor. Ad Topics\u2019in kullan\u0131ma sunulmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 2024\u2019\u00fcn ikinci yar\u0131s\u0131nda, Chrome\u2019un \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf \u00e7erezleri i\u00e7in deste\u011finin a\u015famal\u0131 olarak kald\u0131r\u0131lmas\u0131 bekleniyordu.<\/p>\n

Kendi kullan\u0131c\u0131 izleme teknolojisini geli\u015ftiren bir di\u011fer b\u00fcy\u00fck dijital reklamc\u0131l\u0131k akt\u00f6r\u00fc olan Meta da ayn\u0131 \u015fekilde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf \u00e7erezlerini kullan\u0131yor. Ba\u011flant\u0131 Ge\u00e7mi\u015fi<\/a> ad\u0131 verilen bu \u00f6zellik, Facebook mobil uygulamalar\u0131ndaki t\u00fcm harici ba\u011flant\u0131lar\u0131n art\u0131k yerle\u015fik taray\u0131c\u0131da a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor ve \u015firket burada da eylemlerinizi g\u00f6zetleyebiliyor.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf \u00e7erezlere deste\u011fin sona ermesi, d\u00fcnyan\u0131n en pop\u00fcler taray\u0131c\u0131s\u0131 ve mobil i\u015fletim sistemi olan Google\u2019a ve d\u00fcnyan\u0131n en pop\u00fcler sosyal a\u011f\u0131n\u0131n sahibi olan Meta\u2019ya daha fazla kontrol verirken, k\u00fc\u00e7\u00fck oyuncular\u0131 da onlara daha ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirmi\u015f olacak.<\/p>\n

\u00d6te yandan, kullan\u0131c\u0131 verileri end\u00fcstriyel \u00f6l\u00e7ekte ve \u00f6zellikle de gizlilik ihlali iddialar\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda ola\u011fan \u015f\u00fcpheliler taraf\u0131ndan toplanmaya devam ediyor: Evet; Google ve Facebook.<\/p>\n

Burada akla \u015fu soru geliyor; reklamverenlerin kullan\u0131c\u0131 verilerini toplu olarak toplamadan reklamlar\u0131n etkinli\u011fini takip etmelerini sa\u011flayacak bir mekanizma geli\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil mi? Cevap, Privacy-Preserving Attribution \u015feklinde geliyor.<\/p>\n

Gizlili\u011fi koruyan bir toplama sistemi olan Prio ile tan\u0131\u015f\u0131n<\/h2>\n

Bu teknolojinin ge\u00e7mi\u015fini daha iyi anlamak i\u00e7in biraz geriye, Stanford \u00dcniversitesi\u2019nden kriptograf Henry Corrigan-Gibbs ve Dan Boneh\u2019in toplu istatistiklerin toplanmas\u0131 i\u00e7in Prio ad\u0131n\u0131 verdikleri gizlilik odakl\u0131 bir sistemden bahseden ara\u015ft\u0131rma makalesini<\/a> sunduklar\u0131 2017 y\u0131l\u0131na gitmemiz gerekiyor.<\/p>\n

\u0130\u015fleri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde basitle\u015ftirmek i\u00e7in Prio \u015f\u00f6yle bir mekanizmaya dayan\u0131yor: Diyelim ki belirli say\u0131da kullan\u0131c\u0131n\u0131n ya\u015f ortalamas\u0131yla ilgileniyor ancak gizliliklerini korumak istiyorsunuz. \u0130ki (veya daha fazla) kumbara olu\u015fturup her kullan\u0131c\u0131dan kendi ya\u015f\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelen say\u0131da jeton saymas\u0131n\u0131 ve kimseye g\u00f6stermeden jetonlar\u0131 rastgele farkl\u0131 kumbaralara atmas\u0131n\u0131 isteyin.<\/p>\n

Daha sonra kumbaralardan \u00e7\u0131kan jetonlar\u0131 bir y\u0131\u011f\u0131n haline getirip, sayar ve kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131na b\u00f6l\u00fcn. Sonu\u00e7ta istedi\u011finiz \u015feyi, yani kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ortalama ya\u015f\u0131n\u0131 elde etmi\u015f olursunuz. Ve e\u011fer kumbaralardan en az biri s\u0131rr\u0131n\u0131 sakl\u0131yorsa (yani i\u00e7inde ne oldu\u011funu kimseye s\u00f6ylemezse), o zaman herhangi bir kullan\u0131c\u0131n\u0131n kutulara ka\u00e7 jeton koydu\u011funu belirlemek imkans\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

\"Prio'nun<\/a>

Prio\u2019nun bilgi i\u015flemesinin ana a\u015famalar\u0131. Kaynak<\/a><\/p><\/div>\n

Prio, bu temel mekanizmay\u0131, bilgileri m\u00fcdahaleden korumak ve al\u0131nan verilerin ge\u00e7erlili\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in kriptografilerle sakl\u0131yor. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n, her ne sebeple olursa olsun, sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7arp\u0131tabilecek cevaplar\u0131 sisteme girmesinin hi\u00e7bir yolu yok. Ana konsept, aranan bilgilerin rastgele payla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 toplayan iki veya daha fazla toplay\u0131c\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda yat\u0131yor.<\/p>\n

Prio\u2019nun algoritmalar\u0131n\u0131n bir ba\u015fka \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi daha var: Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, g\u00fcvenilir anonimle\u015ftirilmi\u015f veri toplamaya y\u00f6nelik \u00f6nceki y\u00f6ntemlere k\u0131yasla sistem performans\u0131n\u0131 50-100 kat art\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n

Da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f Toplama Protokol\u00fc<\/h2>\n

Mozilla, Prio ile 2018 y\u0131l\u0131nda ilgilenmeye ba\u015flad\u0131. Bu ilginin ilk meyvesi, Prio\u2019ya dayanan deneysel sistem<\/a> Firefox Origin Telemetry\u2019nin geli\u015ftirilmesi oldu. \u00d6zellikle bu sistem, taray\u0131c\u0131n\u0131n reklam izleyicilerle m\u00fccadele yetene\u011fi hakk\u0131nda \u00f6zel olarak telemetri toplamak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Ard\u0131ndan, \u015eubat 2022\u2019de Mozilla, Meta ile birlikte geli\u015ftirilen ve PPA\u2019n\u0131n prototipi olarak g\u00f6r\u00fclen Interoperable Private Attribution (IPA) teknolojisini a\u00e7\u0131klad\u0131<\/a>.<\/p>\n

May\u0131s 2022\u2019de; Mozilla, ISRG<\/a> (HTTPS kullan\u0131m\u0131n\u0131 demokratikle\u015ftirmek i\u00e7in Let\u2019s Encrypt projesi ile bilinen k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen bir kurulu\u015f olan Internet Security Research Group temsilcileri) ve iki Cloudflare \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f olan Prio tabanl\u0131 Distributed Aggregation Protocol\u2019\u00fcn ilk tasla\u011f\u0131 yay\u0131nland\u0131<\/a>.<\/p>\n

Protokol \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, ISRG ayn\u0131 zamanda Divvi Up<\/a> olarak bilinen anonimle\u015ftirilmi\u015f istatistikleri toplamak i\u00e7in DAP tabanl\u0131 bir sistem in\u015fa ediyordu. Bu sistem \u00f6ncelikle sayfa y\u00fckleme s\u00fcresi gibi web sitesi performans\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek ama\u00e7l\u0131 \u00e7e\u015fitli teknik telemetri verilerini toplamak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

\"DAP<\/a>

DAP protokol\u00fcn\u00fcn temel \u00e7al\u0131\u015fma prensibinin \u015femas\u0131. Kaynak<\/a><\/p><\/div>\n

Son olarak, Ekim 2023\u2019te Divvi Up<\/a> ve Mozilla<\/a>, DAP\u2019\u0131 Firefox taray\u0131c\u0131s\u0131nda uygulamak i\u00e7in bir i\u015f birli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. Bu ortak \u00e7aban\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak, biri Mozilla taraf\u0131nda, di\u011feri Divvi Up taraf\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan iki toplay\u0131c\u0131dan olu\u015fan bir sistem olu\u015fturuldu.<\/p>\n

PPA nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/h2>\n

Bu Divvi Up\/Mozilla sistemi \u015fu anda PPA teknolojisi ile da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yor<\/a>. Bu \u015fimdilik sadece s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da siteyi kapsayan bir deney.<\/p>\n

Genel hatlar\u0131yla \u015f\u00f6yle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor:<\/p>\n