{"id":14691,"date":"2026-07-20T15:58:57","date_gmt":"2026-07-20T12:58:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/?p=14691"},"modified":"2026-07-20T15:58:57","modified_gmt":"2026-07-20T12:58:57","slug":"how-to-recognize-social-engineering","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/how-to-recognize-social-engineering\/14691\/","title":{"rendered":"Sizi adeta bir kitap gibi okuyorlar: Doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n en sevdi\u011fi numaralar"},"content":{"rendered":"<p>Ne yaz\u0131k ki, art\u0131k doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ve kimlik av\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n kurban\u0131 olanlar sadece kolayca kand\u0131r\u0131lan ki\u015filer de\u011fil; bug\u00fcn kelimenin tam anlam\u0131yla herkes bu sald\u0131r\u0131lar\u0131n kurban\u0131 olabilir. Siber su\u00e7lular, sonu\u00e7 almay\u0131 garantilemek i\u00e7in taktiklerini y\u0131llarca geli\u015ftirir ve genellikle fark edilmesi zor olan sofistike psikolojik manip\u00fclasyon y\u00f6ntemlerine ba\u015fvurur. Siber g\u00fcvenlik d\u00fcnyas\u0131nda, hatta bu t\u00fcr zihin oyunlar\u0131n\u0131n kendi ad\u0131 bile vard\u0131r: Sosyal m\u00fchendislik.<\/p>\n<p>Bu makalede, doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n hedeflerini kand\u0131rmak i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 psikolojik hileleri, dikkat etmeniz gereken uyar\u0131 i\u015faretlerini ve doland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 fark etti\u011finizde tam olarak ne yapman\u0131z gerekti\u011fini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ele al\u0131yoruz.<\/p>\n<h2>Doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n silah olarak kulland\u0131klar\u0131 duygular<\/h2>\n<p>Sosyal m\u00fchendislik, tam da en derin duygular\u0131m\u0131z\u0131 harekete ge\u00e7irdi\u011fi i\u00e7in i\u015fe yarar. Kurban endi\u015feli, deh\u015fete kap\u0131lm\u0131\u015f ya da o an\u0131n heyecan\u0131 i\u00e7inde oldu\u011funda, sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden bir anl\u0131k kararlar verme e\u011filimi g\u00f6sterir. Ve bilgisayar korsanlar\u0131 tam da buna odaklan\u0131r.<\/p>\n<p>Bu y\u00fczden, biriyle konu\u015furken ya da mesajla\u015f\u0131rken ve kar\u015f\u0131 taraf sizden bir \u015feyler talep etti\u011fi gibi gergin anlarda, bir an durup kendinize \u015funu sormal\u0131s\u0131n\u0131z: \u201c\u015eu anda tam olarak ne hissediyorum?\u201d Az \u00f6nce ne hissediyordum? Bu ki\u015fi benim duygusal durumumdan yararlanmaya m\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor?<\/p>\n<p>Doland\u0131r\u0131c\u0131lar \u00e7o\u011fu zaman \u015fu duygular\u0131 istismar etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Korku ve endi\u015fe<\/li>\n<li>Heyecan<\/li>\n<li>Utan\u00e7 ve su\u00e7luluk<\/li>\n<li>S\u00fcrpriz ve \u015fok<\/li>\n<\/ul>\n<h2>\u00d6ncelikle, kar\u015f\u0131n\u0131zdaki ki\u015finin kim oldu\u011funu do\u011frulay\u0131n<\/h2>\n<p>Uyar\u0131 i\u015faretlerini aramaya ba\u015flamadan \u00f6nce, tek bir temel noktay\u0131 kontrol etmeniz gerekir: \u015eu anda asl\u0131nda kiminle konu\u015fuyorsunuz? \u00d6rne\u011fin, \u201cbanka temsilcisi\u201d oldu\u011funu iddia eden biriyle sohbet ediyorsan\u0131z, yapaca\u011f\u0131n\u0131z en iyi \u015fey bankan\u0131n resmi telefon numaras\u0131n\u0131 ve e-posta adresini internetten ara\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Telefonu siz geri aray\u0131n ya da %100 yasal oldu\u011funu bildi\u011finiz bir adrese yaz\u0131n. Tedbirli olmak, pi\u015fman olmaktan her zaman daha iyidir.<\/p>\n<p>Birisi size bir mesajla\u015fma uygulamas\u0131 veya sosyal medya \u00fczerinden ula\u015f\u0131rsa \u00f6zellikle dikkatli olmal\u0131s\u0131n\u0131z. Genel kural olarak, b\u00fcy\u00fck \u015firketler bu \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmazlar.<\/p>\n<h2>Bir doland\u0131r\u0131c\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funuzu g\u00f6steren kesin i\u015faretler<\/h2>\n<h3>Sizi duygusal bir ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015fa s\u00fcr\u00fcklerler<\/h3>\n<p>Diyelim ki, kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir yay\u0131n hizmetinin \u201cdestek ekibi\u201dnden bir e-posta ald\u0131n\u0131z. Mesajda, birinin az \u00f6nce ba\u015fka bir \u00fclkeden hesab\u0131n\u0131za giri\u015f yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 iddia ediliyor ve bu da sizi pani\u011fe sevk ediyor. Ama sonra, hemen sizi rahatlat\u0131yorlar: \u201cMerak etmeyin, \u015f\u00fcpheli oturum a\u00e7ma giri\u015fimini tam zaman\u0131nda engelledik. Hesab\u0131n\u0131z g\u00fcvende.\u201d<\/p>\n<p>Ancak doland\u0131r\u0131c\u0131lar bununla yetinmiyor. Hemen sonraki paragraf sizi yeniden panik moduna sokuyor: \u201cMaalesef, g\u00fcvenlik kontrol\u00fcm\u00fcz s\u0131ras\u0131nda \u00f6deme bilgilerinizin ele ge\u00e7irilmi\u015f olabilece\u011fini tespit ettik.\u201d En sonunda size bir can simidi uzat\u0131yorlar: \u201cBu sorunu hemen \u00e7\u00f6zmenize yard\u0131mc\u0131 olmaya haz\u0131r\u0131z; kimli\u011finizi do\u011frulamak i\u00e7in bu ba\u011flant\u0131ya t\u0131klaman\u0131z yeterli.\u201d<\/p>\n<p>G\u00f6nderilen \u201cacil g\u00fcncellemeyi\u201d okudu\u011funuz bir dakika boyunca duygusal anlamda bir o yana bir bu yana sallan\u0131p durdunuz. Bu duygusal ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n amac\u0131, dengenizi bozarak ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi b\u0131rak\u0131p sadece tepki vermeye ba\u015flaman\u0131z\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Ve doland\u0131r\u0131c\u0131, sorun i\u00e7in \u00f6nerdi\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fcmle birden ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anda, sa\u011fduyunuz tamamen u\u00e7up gider.<\/p>\n<h3>Sizin hakk\u0131n\u0131zda biraz fazla \u015fey bilirler<\/h3>\n<p>Doland\u0131r\u0131c\u0131lar, s\u0131rf konuyu ger\u00e7ekten bildikleri ve hassas verilerinize yasal bir eri\u015fim haklar\u0131 oldu\u011fu izlenimini vermek amac\u0131yla, s\u0131k s\u0131k kas\u0131tl\u0131 olarak sizi kendi ki\u015fisel bilgilerinizle bombard\u0131mana tutarlar.<\/p>\n<p>Kar\u015f\u0131n\u0131zdaki ki\u015finin kimli\u011finiz, mali durumunuz veya s\u00f6zle\u015fmelerinizle ilgili ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 biliyor olmas\u0131, onun bir doland\u0131r\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Sonu gelmez veri s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131 nedeniyle, neredeyse hepimiz hakk\u0131nda olduk\u00e7a kapsaml\u0131 bir dijital dosya mevcut. Bir bilgisayar korsan\u0131 i\u00e7in, ge\u00e7en y\u0131l market teslimatlar\u0131na tam olarak ne kadar para harcad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131, hangi cep telefonu operat\u00f6r\u00fcn\u00fc kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ya da banka hesab\u0131n\u0131zla hangi e-posta adresinin ili\u015fkili oldu\u011funu \u00f6\u011frenmek son derece kolayd\u0131r.<\/p>\n<h3>Sizi korkutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, bazen tehdit ve zorbal\u0131kla<\/h3>\n<p>Birinin dengesini bozman\u0131n muhtemelen en kolay yolu, ona korku salmak ya da endi\u015fesini art\u0131rmakt\u0131r. Ger\u00e7ek olamayacak kadar cazip teklifler art\u0131k i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131nda, siber su\u00e7lular korkutma taktiklerine ba\u015fvurur: \u201cHesab\u0131n\u0131z ele ge\u00e7irildi\u201d, <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com\/blog\/income-tax-phishing-bait\/55637\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">\u201cKripto c\u00fczdan\u0131n\u0131z\u0131n kurtarma ifadesini vermezseniz vergi ka\u00e7\u0131rma su\u00e7lamas\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacaks\u0131n\u0131z\u201d<\/a>, \u201cHemen bizi aramazsan\u0131z hizmetlerimize eri\u015fiminizi kaybedeceksiniz\u201d ya da <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/blackmail-and-scam-in-different-countries\/13992\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u201cCinsel su\u00e7lular listesine kaydedildiniz.<\/a> <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/blackmail-and-scam-in-different-countries\/13992\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Bu sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in bizimle ileti\u015fime ge\u00e7in, aksi takdirde hakk\u0131n\u0131zda su\u00e7 duyurusunda bulunacak ve bilgilerinizi bas\u0131na if\u015fa edece\u011fiz.\u201d<\/a> Liste uzay\u0131p gider.<\/p>\n<p>Bazen bu mesajlar tamamen duygusuz g\u00f6r\u00fcnebilir ve destek ekibinden gelen ger\u00e7ek bir e-postay\u0131 kusursuz bir \u015fekilde taklit edebilir. Ancak ses tonu a\u015f\u0131r\u0131 dramatikse ve kendinizi k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f gibi hissediyorsan\u0131z, kar\u015f\u0131n\u0131zdaki ki\u015finin bir doland\u0131r\u0131c\u0131 olma ihtimali %99,9\u2019a yak\u0131nd\u0131r. Ve e\u011fer kamuoyunda itibar\u0131n\u0131z\u0131 zedelemek, cezai kovu\u015fturma veya fiziksel zarar tehditleri ile rastgele bir hesaba para havale etmenizi ya da hassas verileri teslim etmenizi talep ediyorlarsa, bu oran\u0131 %100 olarak kabul edebilirsiniz.<\/p>\n<p>Gasp\u00e7\u0131lar\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinmek i\u00e7in <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/blackmail-and-scam-in-different-countries\/13992\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">E-posta gasp\u0131: Doland\u0131r\u0131c\u0131lar \u015fantaj\u0131 nas\u0131l kullan\u0131yor?<\/a> ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131m\u0131za g\u00f6z at\u0131n.<\/p>\n<h3>\u201cSon derece \u00f6nemli bir ki\u015fi\u201d size mesaj at\u0131yor<\/h3>\n<p>Doland\u0131r\u0131c\u0131lar endi\u015feyi art\u0131rmak i\u00e7in genellikle mesajlar\u0131n\u0131 \u00fcst d\u00fczey yetkililerin adlar\u0131yla imzalar. B\u00f6yle bir durumla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, derin bir nefes al\u0131n ve kendinize \u015funu sorun: IRS ba\u015fkan\u0131n\u0131n ya da yerel emniyet m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn size \u015fahsen telefon edece\u011fi ya da mesaj ataca\u011f\u0131ndan ger\u00e7ekten emin misiniz? \u00dcst d\u00fczey yetkililer ve m\u00fcfetti\u015fler genellikle daha \u00f6nemli i\u015flerle bo\u011fu\u015furlar. Ve diyelim ki, \u015fehrin ba\u015fsavc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan imzalanm\u0131\u015f bir iletide, size \u00e7ok a\u011f\u0131r bir su\u00e7 atfediliyorsa, bu onlar\u0131n bl\u00f6f\u00fcn\u00fc ortaya \u00e7\u0131karman\u0131z i\u00e7in bir f\u0131rsatt\u0131r.<\/p>\n<h3>Ger\u00e7ek olamayacak kadar iyi bir teklif al\u0131yorsunuz<\/h3>\n<p>Rastgele yap\u0131lan c\u00f6mertlik g\u00f6sterilerine ya da birdenbire ortaya \u00e7\u0131kan hediyelere kanmay\u0131n. \u0130\u015fte ba\u015f\u0131n\u0131za neler gelebilece\u011fine dair k\u0131sa bir liste:<\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/brushing-quishing-and-other-threats-of-unexpected-parcels\/13705\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kutunun \u00fczerine bir QR kodu bas\u0131lm\u0131\u015f, beklenmedik bir paket al\u0131yorsunuz<\/a>. S\u00f6zde kimin g\u00f6nderdi\u011fini \u00f6\u011frenmek, sat\u0131c\u0131dan \u00fccretsiz bir kupon almak ya da teslimat\u0131 onaylayarak kargo \u00fccretini \u00f6demek zorunda kalmamak i\u00e7in size bu kodu taraman\u0131z\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. QR kodunun asl\u0131nda bir kimlik av\u0131 sitesine y\u00f6nlendirdi\u011fini tahmin etmek zor de\u011fil. Bu noktadan sonra doland\u0131r\u0131c\u0131lar diledikleri gibi hareket edebilir: Sizi kand\u0131rarak kart bilgilerinizi ele ge\u00e7irebilir, k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 bir uygulaman\u0131n indirilmesini sa\u011flayabilir ya da banka uygulaman\u0131z\u0131n do\u011frulama kodunu vermenizi sa\u011flayabilirler.<\/li>\n<li>\u201cSelam! Da\u011f\u0131t\u0131m merkezinden ar\u0131yorum. Bir paket (ya da bir buket \u00e7i\u00e7ek) size do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131. \u201cHediyenizi alabilmeniz i\u00e7in, az \u00f6nce g\u00f6nderdi\u011fimiz SMS\u2019teki do\u011frulama kodunu bana verebilir misiniz?\u201d Evet herkes s\u00fcrpriz hediyeler almay\u0131 sever ancak o an\u0131n heyecan\u0131 i\u00e7inde gard\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmeniz ve doland\u0131r\u0131c\u0131lara istemeden kendi elinizle bir f\u0131rsat sunman\u0131z \u00e7ok kolayd\u0131r. \u00d6rne\u011fin, devlet hizmetleri hesab\u0131n\u0131z\u0131n eri\u015fim kodu gibi.<\/li>\n<li>\u015eansa bak\u0131n! <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com\/blog\/telegram-mini-app-phishing\/55041\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">Bir s\u00fcr\u00fc \u00fcnl\u00fc isim, size bir servet kazand\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 vaat eden \u00fccretsiz bir NFT \u00e7ekili\u015fini duyuruyor.<\/a> Yeni kripto varl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 almak i\u00e7in bir mini uygulamay\u0131 ba\u015flat\u0131p ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 giriyorsunuz ve\u2026 hop, Telegram hesab\u0131n\u0131z bir anda yok oluyor. Geriye d\u00f6n\u00fcp bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu hediye kampanyas\u0131n\u0131 tan\u0131tan \u00fcnl\u00fclerin profilleri ger\u00e7ekten de biraz tuhaf g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu\u2026<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Sizi aceleye getiriyorlar ve d\u0131\u015f d\u00fcnyadan koparmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar<\/h3>\n<p>\u201cTelefonu kapamay\u0131n! Bu, hesab\u0131n\u0131za yeniden eri\u015fim hakk\u0131n\u0131z\u0131 geri kazanmak i\u00e7in son \u015fans\u0131n\u0131zd\u0131r.\u201d \u201cBu e-postaya sekiz saat i\u00e7inde yan\u0131t vermezseniz, hakk\u0131n\u0131zda cezai i\u015flem ba\u015flataca\u011f\u0131z.\u201d \u201cKalan paran\u0131z\u0131 kurtarmak ve g\u00fcvenli bir hesaba yat\u0131rmak i\u00e7in derhal bankaya gitmeniz gerekiyor.\u201d E\u011fer benzer ifadelerle sizi hemen harekete ge\u00e7meye zorluyorlarsa, bir an durun ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Doland\u0131r\u0131c\u0131lar sadece sizi korkutmaya ve sahte bir aciliyet hissi yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>Bu, klasik bir taktiktir. Bir doland\u0131r\u0131c\u0131n\u0131n, banka temsilcisi ya da hatta Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 yetkilisi gibi davranarak sizi arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve banka hesaplar\u0131n\u0131z\u0131n ele ge\u00e7irildi\u011fini iddia etti\u011fini bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Ard\u0131ndan, paran\u0131z\u0131 geri alman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olmak amac\u0131yla s\u00f6zde bir gizlilik anla\u015fmas\u0131 imzalaman\u0131z\u0131 istiyorlar ve en yak\u0131n aile \u00fcyelerinize bile olsa ba\u015fka birine anlat\u0131rsan\u0131z yasal i\u015flem ba\u015flatmakla tehdit ediyorlar. Bu konunun \u201cciddi\u201d oldu\u011funu, acil \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirdi\u011fini ve devlet kurumlar\u0131yla yap\u0131lan i\u015fbirli\u011finin \u201ckesinlikle gizli kalmas\u0131 gerekti\u011fini\u201d \u0131srarla vurguluyorlar.<\/p>\n<p>Unutmay\u0131n: Yasal \u015firket temsilcileri veya devlet yetkilileri, gizli devlet verileriyle u\u011fra\u015fm\u0131yorsan\u0131z ya da \u015firketin resmi bir gizlilik anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalamad\u0131ysan\u0131z, sizden asla bir s\u0131r saklaman\u0131z\u0131 istemezler. Doland\u0131r\u0131c\u0131lar, kurbanlar\u0131n\u0131 kas\u0131tl\u0131 olarak her t\u00fcrl\u00fc destek sisteminden, sa\u011fduyulu seslerden veya d\u0131\u015far\u0131dan gelen g\u00f6r\u00fc\u015flerden mahrum b\u0131rak\u0131rlar. \u00dcstelik sizi sadece insanlardan uzakla\u015ft\u0131rmakla kalmaz; sizi bilgiden tamamen mahrum b\u0131rak\u0131rlar. Sizi kasten telefonda bekletip durabilirler ya da duygusal i\u00e7erikli mesajlarla bombard\u0131mana tutabilirler; b\u00f6ylece internette bir \u015fey aramaya vakit bulmak bir yana, nefes alacak bir saniyeniz bile kalmaz.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek d\u00fczeyde kayg\u0131 i\u00e7indeyken, bu manip\u00fclasyonlara kanmak ve d\u00fc\u015f\u00fcncesiz kararlar vermek son derece kolayd\u0131r; hatta sadece sorunu \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde bile. Yard\u0131m istemekten asla \u00e7ekinmeyin; durumla ilgili ikinci bir g\u00f6r\u00fc\u015f almak her zaman ak\u0131ll\u0131ca bir harekettir.<\/p>\n<h3>Sizi utand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar<\/h3>\n<p>Hesab\u0131n\u0131z\u0131n ele ge\u00e7irildi\u011fine dair bir bildirim ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ve bu bildirimin, destek ekibiyle ileti\u015fime ge\u00e7meniz y\u00f6n\u00fcnde bir uyar\u0131yla sona erdi\u011fini hayal edin. Ancak \u201cdestek temsilcisi\u201d sorunu incelerken, ayn\u0131 zamanda sizi su\u00e7luluk duygusuna s\u00fcr\u00fcklemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor: \u201cParolan\u0131z\u0131 en son ne zaman de\u011fi\u015ftirdiniz? Bir s\u00fcre \u00f6nce mi? Kimlik bilgilerinizi g\u00fcncellemeniz gerekti\u011fine dair acil uyar\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6rmediniz mi?\u201d ya da \u201cBak\u0131n, k\u0131sa mesajda tam olarak \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: Bu kodu kimseyle payla\u015fmay\u0131n!\u201d \u201cNeden bu kodu ba\u015fkalar\u0131na verdiniz ki?\u201d Bu, sizi su\u00e7luluk duygusuyla tuza\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrmek ve kontrol\u00fc kaybetti\u011finizi, doland\u0131r\u0131c\u0131n\u0131n uzmanl\u0131\u011f\u0131na ve yard\u0131m\u0131na ihtiya\u00e7 duydu\u011funuzu hissettirmek i\u00e7in kas\u0131tl\u0131 olarak uygulanan bir taktiktir.<\/p>\n<p>Ger\u00e7ekten bir hata yapm\u0131\u015f olsan\u0131z bile, kendinizi su\u00e7lamay\u0131n. Bir doland\u0131r\u0131c\u0131n\u0131n tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmek sand\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan \u00e7ok daha kolayd\u0131r. Tek gereken, i\u015f yerinde stresli bir g\u00fcn ge\u00e7irmek ve en k\u00f6t\u00fc anda gelen bir telefondur.<\/p>\n<h3>Birdenbire, doland\u0131r\u0131c\u0131larla konu\u015ftu\u011funuzu belirten bir uyar\u0131 al\u0131yorsunuz<\/h3>\n<p>Doland\u0131r\u0131c\u0131lar, kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131, \u00e7ok a\u015famal\u0131 doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k y\u00f6ntemlerini kullanmay\u0131 \u00e7ok severler. \u00d6rne\u011fin, \u00f6nce hesap bilgilerinizi g\u00fcncelledikleri bahanesiyle sizi kand\u0131rarak banka uygulaman\u0131z\u0131n eri\u015fim kodunu vermenizi sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fabilirler. Ancak o anda, g\u00f6r\u00fc\u015fme aniden kesilir ya da az \u00f6nce bir doland\u0131r\u0131c\u0131yla konu\u015ftu\u011funuzu, hesab\u0131n\u0131z\u0131n ele ge\u00e7irildi\u011fini ve kendi g\u00fcvenli\u011finiz i\u00e7in derhal destek ekibiyle ileti\u015fime ge\u00e7meniz gerekti\u011fini belirten bir mesaj al\u0131rs\u0131n\u0131z. Bazen, kendilerini \u201cm\u00fcfetti\u015f\u201d ya da \u201cpolis\u201d olarak tan\u0131tan ki\u015filer, konu\u015fmaya m\u00fcdahale bile ederler.<\/p>\n<p>\u0130\u015fin p\u00fcf noktas\u0131, bu \u201cg\u00fcvenlik ekibinin\u201d, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 devam ettiren ayn\u0131 doland\u0131r\u0131c\u0131 grubunun bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Ya paran\u0131z\u0131 bir \u201cg\u00fcvenli hesaba\u201d aktarmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z takdirde t\u00fcm paran\u0131z\u0131n su\u00e7lular\u0131n eline ge\u00e7mek \u00fczere oldu\u011funu iddia etmeye ba\u015flayacaklar ya da birinin sizin ad\u0131n\u0131za zaten nakit avans alm\u0131\u015f oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrecekler.<\/p>\n<p>Mesajlarda size g\u00f6nderilen, tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131z numaralar\u0131 veya e-posta adreslerini aramay\u0131n ya da onlara yan\u0131t vermeyin; size yard\u0131m edeceklerini vaat etseler bile. \u015eirketin veya ajans\u0131n yasal web sitesini bulun, resmi ileti\u015fim kanallar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131n ve yaln\u0131zca bunlar\u0131 kullan\u0131n.<\/p>\n<p>Unutmay\u0131n: Hi\u00e7bir devlet kurumu ve elbette hi\u00e7bir \u00f6zel \u015firket, doland\u0131r\u0131c\u0131larla konu\u015fup konu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 kontrol etmek i\u00e7in telefonunuzu dinlemez. Telefon doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 en iyi savunman\u0131z, telefonu a\u00e7madan \u00f6nce \u015f\u00fcpheli arayanlar hakk\u0131nda sizi uyaran, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir veri taban\u0131na sahip bir arayan kimli\u011fi uygulamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Bir doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n kurban\u0131 olduysan\u0131z ne yapabilirsiniz?<\/h2>\n<p>Her \u015feyden \u00f6nce, <strong>kendinizi su\u00e7lamay\u0131n<\/strong>. Herkes, kendini savunmas\u0131z hissetti\u011fi bir anda haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakalanabilir ve sonunda kand\u0131r\u0131labilir. Panik yapmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n ve tam olarak ne t\u00fcr bilgiler verdi\u011finizi hat\u0131rlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Bundan sonra ataca\u011f\u0131n\u0131z ad\u0131mlar tamamen buna ba\u011fl\u0131d\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Bir SMS do\u011frulama kodunu veya hesap parolan\u0131z\u0131 ba\u015fkas\u0131na verdini<\/strong>z \u2192 Hemen o hizmetin parolas\u0131n\u0131 ve bu parolay\u0131 ba\u015fka hesaplarda da kulland\u0131ysan\u0131z, o hesaplar\u0131n parolalar\u0131n\u0131 da de\u011fi\u015ftirin. Hen\u00fcz etkinle\u015ftirmediyseniz, <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/what-is-two-factor-authentication\/11564\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">iki fakt\u00f6rl\u00fc kimlik do\u011frulamay\u0131<\/a> etkinle\u015ftirin.<\/li>\n<li><strong>Kart bilgilerinizi verdiniz<\/strong> \u2192 Hemen bankan\u0131z\u0131 aray\u0131n ve kart\u0131n\u0131z\u0131 bloke etmelerini isteyin. Hesab\u0131n\u0131zdan para zaten \u00e7ekilmi\u015f veya havale edilmi\u015fse, bu i\u015fleme nas\u0131l itiraz edebilece\u011finizi \u00f6\u011frenin.<\/li>\n<li><strong>\u015e\u00fcpheli bir ba\u011flant\u0131ya t\u0131klad\u0131n\u0131z veya bilinmeyen bir g\u00f6ndericiden bir dosya indirdiniz<\/strong> \u2192 Cihaz\u0131n\u0131z\u0131 <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/premium?icid=tr_bb2023-kdplacehd_acq_ona_smm__onl_b2c_kdaily_lnk_sm-team___kprem___\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">g\u00fcvenilir bir antivir\u00fcs program\u0131yla<\/a>\u00a0taray\u0131n. Zararl\u0131 yaz\u0131l\u0131m bula\u015f\u0131p bula\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi ba\u015f\u0131n\u0131za anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak neredeyse imkans\u0131zd\u0131r; zira bu t\u00fcr yaz\u0131l\u0131mlar genellikle cihaz\u0131n\u0131zda belirgin bir i\u015faret g\u00f6stermeden gizlenir.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131 dinlemeyin<\/h2>\n<p>Hesaplar\u0131n\u0131z\u0131, verilerinizi ve paran\u0131z\u0131 korumak i\u00e7in \u015funlar\u0131 yapabilirsiniz:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Acele etmeyin<\/strong>. E\u011fer biri sizi hemen harekete ge\u00e7meniz i\u00e7in acele ettiriyorsa (bilgilerinizi girmeniz, bir kodu vermeniz ya da para g\u00f6ndermeniz i\u00e7in), b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla bir siber su\u00e7luyla konu\u015fuyorsunuz demektir. Bir s\u00fcre bekleyin, \u015firketin web sitesinde yer alan resmi numaradan \u015firketi tekrar aray\u0131n ve sizden ger\u00e7ekten bir \u015fey talep edip etmediklerini kontrol edin.<\/li>\n<li><strong>Korkular\u0131n\u0131zla<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/premium?icid=tr_bb2023-kdplacehd_acq_ona_smm__onl_b2c_kdaily_lnk_sm-team___kprem___\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kaspersky Premium<\/a>\u00a0uygulamas\u0131 ilgilensin. Bir insandan farkl\u0131 olarak, yapay zeka ve makine \u00f6\u011frenimi teknolojileriyle desteklenen doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k \u00f6nleme g\u00fcvenlik paketimiz tamamen tarafs\u0131zd\u0131r ve bir ki\u015finin pani\u011fe kap\u0131labilece\u011fi durumlarda bile kimlik av\u0131 e-postalar\u0131n\u0131 ve zararl\u0131 dosyalar\u0131 tespit eder. \u015e\u00fcpheli web sitelerini a\u00e7man\u0131z\u0131 engelleyecek, cihaz\u0131n\u0131za vir\u00fcs bula\u015fma giri\u015fimlerini durduracak, tespit edilen zararl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 etkisiz hale getirecek ve hem verilerinizi hem de paran\u0131z\u0131 g\u00fcvende tutacakt\u0131r.<\/li>\n<li><strong>\u00d6nemli hesaplar\u0131n\u0131zda iki fakt\u00f6rl\u00fc kimlik do\u011frulamay\u0131 etkinle\u015ftirin<\/strong>. <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/password-manager?icid=tr_kdailyplacehold_acq_ona_smm__onl_b2c_kasperskydaily_wpplaceholder____kpm___\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kaspersky Password Manager<\/a>\u00a0ile, her 30 saniyede bir de\u011fi\u015fen tek kullan\u0131ml\u0131k oturum a\u00e7ma kodlar\u0131 olu\u015fturabilirsiniz; bu sayede doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n bu kodlar\u0131 ele ge\u00e7irmeleri, e-posta veya SMS yoluyla g\u00f6nderilen kodlara k\u0131yasla \u00e7ok daha zor hale gelir.<\/li>\n<li>Arayan\u0131n kim oldu\u011funu s\u00fcrekli kontrol etmekten b\u0131kt\u0131ysan\u0131z, <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/caller-id?icid=tr_kdailyplacehold_acq_ona_smm__all_b2c_kdaily_wpplaceholder_sm-team_______8d400915ac4d0d78\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">kapsaml\u0131 veri taban\u0131na sahip bir arayan kimli\u011fi uygulamas\u0131 edinin<\/a>. Bu uygulama hattaki ki\u015finin bir doland\u0131r\u0131c\u0131 ya da telefonla sat\u0131\u015f yapan ki\u015fi olmas\u0131 durumunda sizi an\u0131nda uyar\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Alt\u0131n kurala sad\u0131k kal\u0131n: Ayn\u0131 parolay\u0131 asla tekrar kullanmay\u0131n<\/strong>. Farkl\u0131 hizmetlerde ayn\u0131 parolay\u0131 kullan\u0131rsan\u0131z, bir bilgisayar korsan\u0131 sadece bir hesab\u0131n parolas\u0131n\u0131 k\u0131rarak di\u011fer t\u00fcm hesaplara otomatik olarak eri\u015fim sa\u011flayabilir. \u201cPassword123\u201d ve \u201cPassword1234!\u201d gibi varyasyonlar da i\u015fe yaramaz; bu t\u00fcr k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fikliklerin tahmin edilmesi son derece kolayd\u0131r. Elbette, d\u00fczinelerce hatta y\u00fczlerce farkl\u0131 parolay\u0131 hat\u0131rlamak insan\u00fcst\u00fc bir yetenek gerektirir. \u0130\u015fte bu noktada bir <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/password-manager?icid=tr_kdailyplacehold_acq_ona_smm__onl_b2c_kasperskydaily_wpplaceholder____kpm___\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">parola y\u00f6neticisi<\/a> devreye girer; verilerinizi \u015fifrelenmi\u015f bir kasada g\u00fcvenli bir \u015fekilde saklar ve sizin i\u00e7in ger\u00e7ekten karma\u015f\u0131k, benzersiz parolalar olu\u015fturur.<\/li>\n<\/ul>\n<blockquote><p>Daha fazla g\u00fcvenlik ipucu i\u00e7in di\u011fer yaz\u0131lar\u0131m\u0131za g\u00f6z at\u0131n:<\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/fake-tech-support-scam\/12433\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u201cMerhaba, buras\u0131 teknik destek\u201d<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/telegram-account-hacked\/13070\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Telegram hesab\u0131n\u0131z sald\u0131r\u0131ya u\u011frarsa ne yapmal\u0131s\u0131n\u0131z?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com\/blog\/income-tax-phishing-bait\/55637\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">Kimlik av\u0131, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k veya zararl\u0131 yaz\u0131l\u0131mdan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f vergi beyannameleri<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/whatsapp-phishing-vote\/13866\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00c7evrimi\u00e7i oylama kisvesi alt\u0131nda WhatsApp \u00fczerinden kimlik av\u0131<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/ai-phishing-and-scams\/13848\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kimlik avc\u0131lar\u0131 ve doland\u0131r\u0131c\u0131lar yapay zekay\u0131 nas\u0131l kullan\u0131yor?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/blockquote>\n<input type=\"hidden\" class=\"category_for_banner\" value=\"premium-generic\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Siber su\u00e7lular, hedeflerini kand\u0131rmak ad\u0131na manip\u00fclasyon sanat\u0131n\u0131 ustala\u015fmak i\u00e7in y\u0131llar\u0131n\u0131 harc\u0131yorlar. \u0130\u015fte sosyal m\u00fchendisli\u011fin ger\u00e7ekte nas\u0131l i\u015fledi\u011fine, doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n silah olarak kulland\u0131klar\u0131 duygulara ve bu tuza\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fseniz ne yapman\u0131z gerekti\u011fine dair bir genel bak\u0131\u015f.<\/p>\n","protected":false},"author":2706,"featured_media":14692,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1284,1351],"tags":[612,1074,2094,1660,2870],"class_list":{"0":"post-14691","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-tips","8":"category-threats","9":"tag-dolandiricilik","10":"tag-kimlik-avi","11":"tag-sahtekarlik","12":"tag-sosyal-muhendislik","13":"tag-telefonla-kimlik-avi"},"hreflang":[{"hreflang":"tr","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/how-to-recognize-social-engineering\/14691\/"},{"hreflang":"en-in","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.in\/blog\/how-to-recognize-social-engineering\/30863\/"},{"hreflang":"en-ae","url":"https:\/\/me-en.kaspersky.com\/blog\/how-to-recognize-social-engineering\/25901\/"},{"hreflang":"ar","url":"https:\/\/me.kaspersky.com\/blog\/how-to-recognize-social-engineering\/13526\/"},{"hreflang":"en-gb","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.uk\/blog\/how-to-recognize-social-engineering\/30703\/"},{"hreflang":"es-mx","url":"https:\/\/latam.kaspersky.com\/blog\/how-to-recognize-social-engineering\/29344\/"},{"hreflang":"es","url":"https:\/\/www.kaspersky.es\/blog\/how-to-recognize-social-engineering\/32299\/"},{"hreflang":"it","url":"https:\/\/www.kaspersky.it\/blog\/how-to-recognize-social-engineering\/30841\/"},{"hreflang":"ru","url":"https:\/\/www.kaspersky.ru\/blog\/how-to-recognize-social-engineering\/42141\/"},{"hreflang":"x-default","url":"https:\/\/www.kaspersky.com\/blog\/how-to-recognize-social-engineering\/56053\/"},{"hreflang":"pt-br","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.br\/blog\/how-to-recognize-social-engineering\/25166\/"},{"hreflang":"ru-kz","url":"https:\/\/blog.kaspersky.kz\/how-to-recognize-social-engineering\/30811\/"},{"hreflang":"en-au","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.au\/blog\/how-to-recognize-social-engineering\/36371\/"},{"hreflang":"en-za","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.za\/blog\/how-to-recognize-social-engineering\/36261\/"}],"acf":[],"banners":"","maintag":{"url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/tag\/sosyal-muhendislik\/","name":"sosyal m\u00fchendislik"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2706"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14691"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14691\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14695,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14691\/revisions\/14695"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}