Sonu\u00e7ta b\u00fct\u00fcn bunlar, \u00f6zellikle de havaliman\u0131ndan bir an \u00f6nce \u00e7\u0131kmak istedi\u011finiz uzun uluslararas\u0131 u\u00e7u\u015flar\u0131n ard\u0131ndan gelince \u00e7ok fazla stres yarat\u0131yor. Ama bu, gizlilik hakk\u0131n\u0131zdan \u00e7abucak feragat etmeniz gerekti\u011fi anlam\u0131na gelmiyor. \u0130\u015fin ba\u015f\u0131ndan \u00f6nlem almak daha iyi bir yol olacakt\u0131r. Bu yaz\u0131da da tam olarak buna de\u011finiyoruz.<\/p>\n
2. Dijital aramalar hi\u00e7bir zaman ilk kontrolde yap\u0131lmaz<\/h2>\n
Var\u0131\u015f\u0131n\u0131zda kar\u015f\u0131n\u0131za ilk olarak s\u0131n\u0131r g\u00f6revlisi \u00e7\u0131kar ve ilk kontrol denen bir prosed\u00fcr uygular. Her \u015fey yolunda giderse size giri\u015f izni verir, b\u00f6ylece oradaki i\u015finiz biter. Ama bir \u015fekilde \u015f\u00fcpheli g\u00f6r\u00fcn\u00fcrseniz, g\u00f6revli sizi ikinci kontrole g\u00f6nderir. Dijital cihazlar\u0131n\u0131z da dahil olmaz \u00fczere e\u015fyalar\u0131n\u0131z\u0131n arand\u0131\u011f\u0131 yer buras\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bu sebeple, dijital aramalardan ya da ba\u015fka herhangi bir aramadan ka\u00e7\u0131nmak istiyorsan\u0131z ikinci kontrolden sak\u0131nmak iyi bir tercih olur. Tabii ki bu, tamamen sizin elinizde olan bir \u015fey de\u011fil. Ama \u015f\u00fcpheli g\u00f6r\u00fcnmemek i\u00e7in elinizden geleni yapmal\u0131s\u0131n\u0131z. \u0130kinci kontrole y\u00f6nlendirilmenize yol a\u00e7an baz\u0131 tetikleyici unsurlar \u015funlar:<\/p>\n
- \n
- \u0130leti\u015fim kurmadaki g\u00fc\u00e7l\u00fckler;<\/li>\n
- Belgelerdeki d\u00fczensizlikler;<\/li>\n
- Veri taban\u0131 sinyalleri ya da ka\u011f\u0131t belgeleriniz ve veri taban\u0131 aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131klar (mesela tarihlerin farkl\u0131 olmas\u0131 ya da vizede isminizin farkl\u0131 \u015fekilde yaz\u0131lmas\u0131).<\/li>\n<\/ul>\n
Bu y\u00fczden yolculu\u011fa \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce belgelerinizin do\u011fru \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015f oldu\u011fundan emin olun. D\u00f6n\u00fc\u015f bileti, otel rezervasyonu gibi sizden istenmesi m\u00fcmk\u00fcn olan ek belgeleri s\u0131n\u0131r g\u00f6revlisine g\u00f6stermek i\u00e7in haz\u0131rda bulundurun. S\u0131n\u0131rdayken kibar, sakin ve kendinden emin g\u00f6r\u00fcn\u00fcn. Nereye, neden gitti\u011finizi, evinize ne zaman d\u00f6nece\u011finizi ve benzeri sorular\u0131 cevaplamaya haz\u0131r olun.<\/p>\n
3. Dijital aramalar \u00e7ok s\u0131k yap\u0131lm\u0131yor<\/h2>\n
\u0130kinci kontrole g\u00f6nderilmek, illa ki cihazlar\u0131n\u0131z\u0131n aranaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmiyor. Oranlar, Avrupa\u2019daki farkl\u0131 havalimanlar\u0131 aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck fark g\u00f6steriyor. Frankfurt\u2019ta arama oran\u0131 %7 iken Paris Charles de Gaulle\u2019de bu say\u0131 %48. Her hal\u00fckarda ikinci kontroldeki incelemenin sadece bir m\u00fclakattan ve fazladan bir belge kontrol\u00fcnden ibaret olmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak dijital aramalar\u0131n say\u0131s\u0131 artsa da, bu hala \u00e7ok s\u0131k ya\u015fanan bir durum de\u011fil. \u00d6rnek olarak Amerika Birle\u015fik Devletleri i\u00e7in s\u0131n\u0131rdaki bas\u0131n aramalar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 2015\u2019te 4.764; bu say\u0131 2016\u2019da 23.877\u2019ye y\u00fckselmi\u015f ve 2017\u2019de 30.00\u2019e ula\u015fmas\u0131 tahmin ediliyor. Ama bu say\u0131 y\u0131ll\u0131k toplam 400 milyon s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015finin 13.000\u2019de 1\u2019ine tekab\u00fcl ediyor.<\/p>\n
4. S\u0131n\u0131r g\u00f6revlilerine yalan s\u00f6ylemeyin, kavga etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyin bile<\/h2>\n
\u00c7o\u011fu \u00fclkede s\u0131n\u0131r g\u00f6revlilerine yalan s\u00f6ylemek bir su\u00e7tur. Bunu denemeye bile kalk\u0131\u015fmasak daha iyi olur. Ayr\u0131ca, yalan\u0131n\u0131z ortaya \u00e7\u0131karsa cihaz\u0131n\u0131z\u0131n aranma ihtimali bir hayli y\u00fckselecektir. Bununla beraber, \u015fifrenizi unuttu\u011funuz i\u00e7in telefonu a\u00e7amad\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi bir yalan da pek zekice ya da \u00f6zg\u00fcn say\u0131lmaz.<\/p>\n
E\u015fyalar\u0131n\u0131z\u0131 inceleyen s\u0131n\u0131r g\u00f6revlileriyle fiziksel m\u00fcnaka\u015faya girmek yapabilece\u011finiz en k\u00f6t\u00fc \u015fey olabilir. Bunlar e\u011fitim alm\u0131\u015f insanlar ve yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feyin sonu\u00e7lar\u0131ndan pek memnun kalmayabilirsiniz.<\/p>\n
5. G\u00f6revlilerin kendilerine saklad\u0131klar\u0131 baz\u0131 y\u00f6ntemleri olabilir<\/h2>\n
S\u0131n\u0131r g\u00f6revlilerinde, mobil cihazlardan h\u0131zl\u0131 ve etkili bir \u015fekilde veri ay\u0131klamaya yarayan \u00f6zel ekipmanlar olabilir. Bunlar\u0131n en bilinen \u00f6rnekleri Cellebrite taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen, silinmi\u015f belgeleri bile ay\u0131klayabilen cihazlard\u0131r. Bu ekipman, baz\u0131 durumlarda kilitli cihazlardan bile veri ay\u0131klayabilir.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/media.kasperskydaily.com\/wp-content\/uploads\/sites\/91\/2018\/01\/24124145\/Cellebrite-UFED-data-dump-main-page.png\")
Cellebrite yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n bir telefonun silinmi\u015f ge\u00e7mi\u015fini, ki\u015filerini, mesajlar\u0131n\u0131 ve dahas\u0131n\u0131 g\u00f6sterebildi\u011fi akl\u0131n\u0131zda bulunsun.<\/p><\/div>\n
6. Parmak izleri, parolalardan daha g\u00fc\u00e7s\u00fcz<\/h2>\n
Parolalar\u0131n\u0131z\u0131 sadece sessiz kalma hakk\u0131n\u0131 kullanarak az bu\u00e7uk koruyabiliyorsunuz. Parmak izleri b\u00f6yle de\u011fil. Bu y\u00fczden s\u0131n\u0131r g\u00f6revlilerinin parmak iziyle korunan bir cihaz\u0131n kilidini a\u00e7mas\u0131, parolayla korunan bir cihaz\u0131n kilidini a\u00e7mas\u0131ndan daha kolay.<\/p>\n
Dahas\u0131, s\u0131n\u0131r g\u00f6revlileri esasen parmak izinizi istemek zorunda de\u011fil; parma\u011f\u0131n\u0131z\u0131 kavray\u0131p cihaz\u0131n\u0131z\u0131 kolayca a\u00e7abilirler. Bunun yan\u0131nda, bu durum s\u0131radan yolcular i\u00e7in imkans\u0131za yak\u0131nd\u0131r ama parmak iziniz bir veritaban\u0131nda kay\u0131tl\u0131ysa d\u00fczmece bir \u00f6rnek kullanarak cihaz\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7abilirler.<\/p>\n
B\u00f6yle bir \u015fey ya\u015famamak i\u00e7in yapabilece\u011finiz en iyi \u015fey, i\u015fletim sisteminizdeki Tam Disk \u015eifreleme\u2019yi (FDE) etkinle\u015ftirmek ve s\u0131n\u0131ra gelmeden cihaz\u0131n\u0131z\u0131 kapatmakt\u0131r. B\u00f6ylece cihaz\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, normalde ekran\u0131 a\u00e7mak i\u00e7in parmak izi kullan\u0131yor olsan\u0131z dahi parolan\u0131z\u0131 girmeniz gerekir. Zaten bu durum i\u00e7in olmasa bile FDE\u2019yi kullanmak olduk\u00e7a faydal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
7. Aramaya tabi tutulan insanlar her \u015feyin belgesini \u00e7\u0131karmal\u0131 ve parolalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeli<\/h2>\n
E\u011fer aramaya tabi tutulursan\u0131z b\u00fct\u00fcn detaylar\u0131 not edin: Aramay\u0131 yapan kurumlar, g\u00f6revlilerin adlar\u0131 ve rozet numaralar\u0131, yapman\u0131z\u0131 istedikleri \u015feyler gibi detaylar \u00f6nemlidir. E\u011fer herhangi bir e\u015fyan\u0131za el konulursa bir makbuz al\u0131n.<\/p>\n
Bu durumdan sonra derhal s\u0131n\u0131r g\u00f6revlilerine verdi\u011finiz parolalar\u0131 de\u011fi\u015ftirin. \u0130yi bir parola y\u00f6neticisi<\/a>, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve rastgele \u015fifreler olu\u015fturarak ve bunlar\u0131 depolayarak i\u015finizi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n
8. Buluttaki veriler, yerel verilerden muhtemelen daha g\u00fcvenli olacakt\u0131r<\/h2>\n
Cihazlar\u0131n\u0131zdaki yerel verilere dokunmasalar bile, bug\u00fcnlerde devlet kurulu\u015flar\u0131n\u0131n bulutta etraf\u0131 yoklayarak gizlili\u011fimizi mahvetmelerine al\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131z. Ama s\u0131n\u0131r\u0131 ge\u00e7erken, buluttaki verileriniz cihaz\u0131n\u0131z\u0131n belle\u011findeki verilerden daha iyi korunur. Durum en az\u0131ndan Birle\u015fik Devletler\u2019de b\u00f6yle. S\u0131n\u0131r g\u00f6revlileri cihaz\u0131n\u0131z\u0131 ve i\u00e7indeki verileri arayabilir, ancak buluttaki verilerinizi arama haklar\u0131 yoktur.<\/p>\n
9. \u0130\u015f cihazlar\u0131 b\u00fcy\u00fck ihtimalle i\u015fveren ilkelerine tabidir<\/h2>\n
\u0130\u015fvereninizin, i\u015f cihazlar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131r \u00f6tesine ge\u00e7irmenize izin verip vermedi\u011fini ve yap\u0131lacak dijital aramalar\u0131n olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenin. \u015eirket verilerinin kaybolmas\u0131yla ya da veri s\u0131zd\u0131r\u0131lmas\u0131yla sonu\u00e7lanabilecek bu gibi olaylarda hi\u00e7bir sorumluluk alt\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan emin olun. Ger\u00e7ekten ihtiyac\u0131n\u0131z yoksa i\u015f cihazlar\u0131n\u0131z\u0131 i\u015fte b\u0131rakmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz.<\/p>\n
10. En iyi \u00e7\u00f6z\u00fcm cihazlar\u0131n\u0131z\u0131 ya da verilerinizi ta\u015f\u0131mamak<\/h2>\n
Sadece i\u015f cihazlar\u0131n\u0131 de\u011fil, \u015fahsi cihazlar\u0131 da ta\u015f\u0131mamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz. \u00dcst\u00fcn\u00fczde hi\u00e7bir cihaz olmazsa ortada aranacak bir \u015fey de olmaz. Ancak hi\u00e7bir cihaz bulundurmamak s\u0131n\u0131r g\u00f6revlilerine olduk\u00e7a \u015f\u00fcpheli bir durum gibi g\u00f6z\u00fckebilir. Bu durumda ge\u00e7ici cihazlar ta\u015f\u0131mak bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olacakt\u0131r.<\/p>\n
Ayn\u0131 \u015fey verileriniz i\u00e7in de ge\u00e7erli. E\u011fer ger\u00e7ekten ihtiyac\u0131n\u0131z yoksa verilerinizi yan\u0131n\u0131zda ta\u015f\u0131may\u0131n. Verilerinizi g\u00fcvenli bir \u015fekilde buluta aktar\u0131n. Ya m\u00fc\u015fteri taraf\u0131 \u015fifrelemeyi destekleyen (me\u015fhur hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu bunu desteklemiyor ama destekleyen hizmetlere dair bir rehber haz\u0131rlad\u0131k<\/a>) bulut depolama sistemlerinden birini kullan\u0131n ya da verileri y\u00fcklemeden \u00f6nce \u015fifreleyin.<\/p>\n
11. Veri g\u00fcvenli\u011fi hi\u00e7bir zaman garanti alt\u0131nda de\u011fildir<\/h2>\n
Yolculuk etmeden \u00f6nce b\u00fct\u00fcn verilerinizi yedekleyin. B\u00fct\u00fcn hizmet ve uygulamalar i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc parolalar kullan\u0131n ve s\u0131n\u0131r\u0131 ge\u00e7meden \u00f6nce b\u00fct\u00fcn hizmetlerden \u00e7\u0131k\u0131\u015f yap\u0131n. Cihazlar\u0131n\u0131z\u0131n i\u015fletim sistemini de iyi bir parolayla korunman\u0131z gerekti\u011fini s\u00f6ylemeye gerek bile yok. \u00dcstelik bu \u00f6nlemler, yolculuk s\u0131ras\u0131nda ya\u015fanacak bir h\u0131rs\u0131zl\u0131k durumunda size yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r ve bu gibi h\u0131rs\u0131zl\u0131klar\u0131n yolculukta ba\u015f\u0131n\u0131za gelme ihtimali, evinizde otururken ba\u015f\u0131n\u0131za gelme ihtimalinden olduk\u00e7a y\u00fcksektir.<\/p>\n
\u0130htiyac\u0131n\u0131z olmayan ya da gitti\u011finiz yerde sorun yaratabilecek t\u00fcm verileri silin. Gidilen \u00fclkeye g\u00f6re \u00e7\u0131plakl\u0131k olarak kabul edilen ya da uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131 i\u00e7eren foto\u011fraflar\u0131 \u00f6rnek olarak verebiliriz. Dosyalar\u0131 silerken bunlar\u0131n ger\u00e7ekte diskten silinmedi\u011fini akl\u0131n\u0131zda tutarak verilerinizi g\u00fcvenli bir \u015fekilde silin.<\/p>\n
Diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlardaki verileri g\u00fcvenli \u015fekilde silmek olduk\u00e7a kolay. Diski formatlamak (\u201ch\u0131zl\u0131 format\u201d de\u011fil, \u201cd\u00fc\u015f\u00fck seviye format\u201d uygulaman\u0131z gerekiyor) ya da b\u00fct\u00fcn masa\u00fcst\u00fc i\u015fletim sistemleri i\u00e7in mevcut olan \u00f6zel hizmetler dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok se\u00e7ene\u011finiz var. \u00d6rne\u011fin BleachBit<\/a> dosyalar\u0131 kal\u0131c\u0131 olarak siliyor ve bunun yan\u0131nda ge\u00e7mi\u015finizi, en son kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z belgeleri, hatta k\u00fc\u00e7\u00fck resimleri bile temizleyebiliyor (evet, dosyalar\u0131n\u0131z\u0131n bu k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6nizlemeleri dosyalar silindikten sonra bile saklanabiliyor).<\/p>\n
Mobil cihazlarda g\u00fcvenli \u015fekilde silme i\u015flemi yapmak daha zor, ama m\u00fcmk\u00fcn: Tam Disk \u015eifreleme\u2019yi etkinle\u015ftirin ve sonra da \u015fifreleme anahtarlar\u0131n\u0131 silin, b\u00f6ylelikle verilerin \u015fifresi \u00e7\u00f6z\u00fclemez hale gelecektir. Bu i\u015flem iOS\u2019da fabrika ayarlar\u0131na ve Chromebook\u2019larda \u201cpower wash\u201d i\u015flevinde \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r (ne yaz\u0131k ki Android cihazlarda bu i\u015flev bulunmuyor).<\/p>\n
Daha fazla bilgi edinmek i\u00e7in Kurt Opshal ve Daniel Wegemer konu\u015fmas\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 izlemenizi \u00f6neririm. Konu\u015fmada hem yasal hem de teknik y\u00f6nden bir \u00e7ok ince ayr\u0131nt\u0131 veriliyor.<\/p>\n