{"id":5125,"date":"2018-07-19T10:48:23","date_gmt":"2018-07-19T07:48:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/?p=5125"},"modified":"2022-05-05T14:27:48","modified_gmt":"2022-05-05T11:27:48","slug":"social-networks-simple-rules","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/social-networks-simple-rules\/5125\/","title":{"rendered":"\u00c7ocuklar ve Sosyal A\u011flar: Basit Kurallar"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Be\u011fensek de be\u011fenmesek de \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n kullanabilece\u011fi ileti\u015fim yollar\u0131 son on y\u0131lda fazlas\u0131yla de\u011fi\u015fti. Art\u0131k birbirlerini eskisi kadar \u00e7ok aram\u0131yorlar ancak sosyal a\u011flar \u00fczerinden s\u00fcrekli ileti\u015fim i\u00e7erisindeler.<\/p>\n

11-14 aras\u0131 ya\u015flarda, son gen\u00e7lik trendine ve bir miktar da yerel kanunlara ba\u011fl\u0131 olarak, o\u011flunuz veya k\u0131z\u0131n\u0131z kendileri i\u00e7in bir Facebook veya VKontakte hesab\u0131 olu\u015fturmak isteyecek. Fakat \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131n \u00e7evrimi\u00e7i ortamda yapt\u0131klar\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ebeveynlerine, yani sizlere ait.<\/p>\n

Hay\u0131r Demek \u0130\u015fe Yaramaz<\/h2>\n

Baz\u0131 ebeveynler \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n sosyal medya hesab\u0131 a\u00e7malar\u0131na izin vermek i\u00e7in yuvarlak bir hesap yap\u0131p \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n on alt\u0131 ya\u015f\u0131na basmalar\u0131n\u0131 veya buna benzer bir d\u00f6n\u00fcm\u00fc bekliyor. Bu hesaplamalar, i\u015fe yaramaz bir u\u011fra\u015ftan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc gen\u00e7lik \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocuklar, s\u0131n\u0131flar\u0131nda bir sosyal medya hesab\u0131 kullanmaman\u0131n imkans\u0131z hale geldi\u011finde, er ya da ge\u00e7, bir sosyal medya hesab\u0131 a\u00e7acakt\u0131r. Onlar\u0131 durdurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsan\u0131z, istediklerini sizin haberiniz olmadan olduk\u00e7a basit bir \u015fekilde elde edeceklerdir. Bunu istemezsiniz. Direnmenin bir anlam\u0131 yok, siz yol g\u00f6stermelisiniz.<\/p>\n

Bir Dolu Ekran<\/h2>\n

Oturma odan\u0131zda bir bilgisayar varsa ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131n \u00e7evrimi\u00e7i etkinli\u011fini g\u00f6zlemleyebildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131, tabletleri, okul bilgisayarlar\u0131n\u0131, televizyonlar\u0131, video oyun konsollar\u0131n\u0131 ve hatta buzdolaplar\u0131n\u0131 bile hesaba katm\u0131yorsunuz demektir. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131z bunlardan herhangi birini kullanarak arkada\u015flar\u0131na ula\u015fabilir fakat se\u00e7tikleri ilk ara\u00e7 genellikle ak\u0131ll\u0131 telefondan ba\u015fka bir ara\u00e7 olmayacakt\u0131r. Bu ger\u00e7ek bir\u00e7ok t\u00fcrde zarara sebep olabilir ve bu zararlardan hem sizin hem de \u00e7ocu\u011funuzun haberdar olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

Ak\u0131ll\u0131 bir telefon \u00e7ocu\u011funuz i\u00e7in ana ekran olacakt\u0131r. Bunu unutmay\u0131n ve kurallar koyarken bunu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurun.<\/p>Tweet<\/a><\/blockquote>\n

Ki\u015fisel G\u00fcvenlik<\/h2>\n

Bilgisayar veya ak\u0131ll\u0131 telefonla ileti\u015fim kurarken internette bir t\u0131kla ula\u015f\u0131labilecek milyarlarca insan oldu\u011fu kolayl\u0131kla unutulabiliyor ve bu insanlar \u00e7ocuklar\u0131n\u0131zdan da bir t\u0131k uzaktalar. Dahas\u0131, bu bir t\u0131k uzakl\u0131kta bulunan insanlar \u00e7e\u015fitli doland\u0131r\u0131c\u0131lar, r\u00fc\u015fvetle tehdit eden troller, hatta daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc pedofili insanlar olabilir. Kendinizi bu t\u00fcr tehditlerden korumak i\u00e7in trafik kurallar\u0131 kadar hayati \u00f6neme sahip olan \u00e7evrimi\u00e7i g\u00fcvenli\u011fin kurallar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmelisiniz. Bu kurallar olduk\u00e7a basittir: Kimseye isminizi, nerede okudu\u011funuzu veya nerede ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 s\u00f6ylemeyin. Kayg\u0131 uyand\u0131r\u0131c\u0131 konular \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z konu\u015fmalardan ebeveynlerinize veya di\u011fer sorumlu yeti\u015fkinlere bahsedin ve internette herkese a\u00e7\u0131k olarak payla\u015f\u0131lan i\u00e7erikleri dikkatli bir \u015fekilde g\u00f6zlemleyin. Foto\u011fraflar ve videolar, g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerden bilgi al\u0131nabilece\u011fi i\u00e7in \u00f6zellikle tehlikelidir. Ak\u0131ll\u0131 telefonlar ayr\u0131ca bu medyalara co\u011frafi etiketler ekleyebilece\u011finden tehlikenin boyutu daha b\u00fcy\u00fck bir hale gelir. Bu konuda herhangi bir sorun ya\u015famamak ad\u0131na, gen\u00e7lerin ak\u0131ll\u0131 telefonunda bu i\u015flevi tamamen kapal\u0131 hale getirmesi gerekir.<\/p>\n

En \u00d6nemli Kural<\/h2>\n

Hem \u00e7ocuklar\u0131n hem de yeti\u015fkinlerin internette yapt\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck hata t\u00fcm bu olu\u015fumun bir oyun oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek. \u00d6n\u00fcn\u00fczde duran bir ki\u015fi olmad\u0131\u011f\u0131nda ve mimik, el hareketleri veya tonlama \u015feklinde normal geri bildirim almad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, t\u00fcm bunlar\u0131n bir oyun oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp gere\u011finden fazla \u015fey s\u00f6yleyebiliyorsunuz. \u0130kinci hata ise s\u00f6yledi\u011finiz her \u015feyin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131z ve tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131z ka\u00e7 insan taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclece\u011finin fark\u0131nda olmamak. Bu denkleme ak\u0131ls\u0131z robotlar\u0131 da ekleyebiliriz. \u0130\u015fte tam da bu y\u00fczden gen\u00e7 ya\u015ftaki \u00e7ocu\u011funuza a\u00e7\u0131klaman\u0131z gereken en \u00f6nemli \u015fey birine, t\u00fcm s\u0131n\u0131f veya t\u00fcm arkada\u015flar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ya da bir insan\u0131n y\u00fcz\u00fcne s\u00f6yleyemeyece\u011fi bir \u015feyi internet ortam\u0131nda asla yazmamak. Sadece bu kural\u0131 anlayan ve i\u00e7selle\u015ftirien ki\u015filer sosyal a\u011flarda \u00f6zg\u00fcrce hareket edebilir.<\/p>\n

Bu kural\u0131 kolay bir \u015fekilde hat\u0131rlayabilmek i\u00e7in iki par\u00e7aya ay\u0131rabilirsiniz: konu\u015ftu\u011funuzdan daha dikkatli yaz\u0131n \u00e7\u00fcnk\u00fc her s\u00f6z\u00fcn ve her hareketin bir sonucu vard\u0131r.<\/p>\n

Birinin y\u00fcz\u00fcne veya arkada\u015flar\u0131n\u0131z \u00f6n\u00fcnde s\u00f6yleyemeyece\u011finiz bir \u015feyi internette yazmay\u0131n.<\/p>Tweet<\/a><\/blockquote>\n

Ba\u015flamadan \u00f6nce anla\u015f\u0131n<\/h2>\n

\u00c7ocu\u011funuzun t\u00fcm kurallar\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131ndan emin olsan\u0131z dahi, ebeveyn kalbi ara s\u0131ra bir sorun olmad\u0131\u011f\u0131ndan emin olmak ister. Bunun gizlice yapmay\u0131n, yapabilece\u011finiz en iyi \u015fey k\u0131z\u0131n\u0131z veya o\u011flunuzla bu izleme etkinli\u011finin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 konusunda anla\u015fmakt\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131z profillerinin \u015fifresini rahat\u00e7a payla\u015fabiliyor mu? Ebeveynleri arkada\u015f olarak eklemek? Ya da \u00f6zel bir ebeveyn kontrol program\u0131n\u0131n hassas insaf\u0131na g\u00fcvenmek? Do\u011fru \u015fekilde kullan\u0131l\u0131rsa bu se\u00e7eneklerden en sonuncusu en az rahats\u0131z edici olan\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu alandaki iyi programlar, t\u00fcm yaz\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmeye gerek kalmadan belirli durumlarda (\u00f6rne\u011fin bir anahtar kelime kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda) sizi haberdar etmek \u00fczere tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ev \u00f6devi bitmeden internete eri\u015fimi engellemek veya ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131 ciddi kural ihlallerinde teslim etmek gibi ileriyi de kapsayan muhtemel \u201cidari \u00f6nlemler\u201d uygun olabilir. Tabii ki \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z sorumlu hareket ettiklerinde \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin en az \u015fekilde k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ve \u00f6nlemlerin g\u00f6zlemlenmesi gerekir.<\/p>\n

Zorbal\u0131k Korkusu<\/h2>\n

Sosyal a\u011flarda gen\u00e7lerin ba\u015f\u0131na gelen en korkutucu olaylardan biri ya\u015f\u0131tlar\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7evrimi\u00e7i d\u00fcnyada zorbal\u0131\u011fa maruz kalmakt\u0131r (son zamanlarda siber zorbal\u0131k s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131). Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bunun g\u00fcl\u00fcn\u00fcp ge\u00e7ilmesi gereken bir mesele olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kurbanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131 etkileyen uzun s\u00fcreli sonu\u00e7lar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterdi. \u00c7evrimi\u00e7i zorbal\u0131k ve ger\u00e7ek hayatta kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan zorbal\u0131k aras\u0131nda iki \u00f6nemli fark bulunmakta: \u00e7evrimi\u00e7i rahats\u0131zl\u0131k okuldan sonra bitmeyip s\u00fcrekli devam ediyor ve yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi ger\u00e7ek hayatta ki\u015fisel bir etkile\u015fim olmad\u0131\u011f\u0131ndan daha \u00e7irkin ve abart\u0131l\u0131 bir hal alabiliyor.<\/p>\n

\u00c7evrimi\u00e7i zorbal\u0131\u011f\u0131n bir\u00e7ok \u015fekli bulunmakta: bir d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131n \u015fifresine eri\u015fip, onun ad\u0131n\u0131 kullanarak sosyal a\u011flar \u00fczerinde bir \u015feyler yazma, kurban\u0131n utan\u00e7 verici anlar\u0131n\u0131 foto\u011fraf olarak s\u0131n\u0131f arkada\u015flar\u0131 g\u00f6rs\u00fcn diye internet ortam\u0131na y\u00fckleme, s\u0131rlar\u0131n\u0131 payla\u015fma vb. Zorbal\u0131\u011f\u0131n bu \u015fekilleri genelde b\u00fcy\u00fckler taraf\u0131ndan fark edilmedi\u011finde gen\u00e7leri ciddi dercede depresyona itebiliyor. Bu y\u00fczden a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z k\u00f6t\u00fc bir ruh hali veya akl\u0131n\u0131zda bir \u015f\u00fcpheniz varsa zorbal\u0131\u011f\u0131 tespit etmek ve bu duruma bir son vermek i\u00e7in yapaca\u011f\u0131n\u0131z konu\u015fmalardan tutun da ebeveyn kontrol y\u00f6ntemleriyle yapaca\u011f\u0131n\u0131z g\u00f6zlemlere kadar b\u00fcy\u00fck bir \u00e7aba g\u00f6stermeniz gerekir. Farkl\u0131 \u00fclkelerde ebeveynlere yard\u0131m eden bir\u00e7ok kurum bulunmakta ancak bu kurumlar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 yerlerde tek bir do\u011fru se\u00e7enek var: \u00c7ocu\u011funuz okudu\u011fu okuldan yard\u0131m isteyin. Bu durumun tam tersi de olabilir: \u00c7ocu\u011funuzun ba\u015fkalar\u0131na zorbal\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edebilirsiniz. Tepkiniz h\u0131zl\u0131 ve eksiksiz olmal\u0131. Bunun ne kadar ciddi ve tehlikeli olabilece\u011finin, do\u011furabilece\u011fi sonu\u00e7lar\u0131n fark\u0131nda olmal\u0131s\u0131n\u0131z (kurbanlar\u0131n intihar etti\u011fi ve buna sebep olanlar\u0131n su\u00e7lu bulunup ceza ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6rnekler bile mevcut).<\/p>\n

\u00c7ocu\u011funuzun \u0130lgi Alanlar\u0131n\u0131n Bilincinde Olun<\/h2>\n

Bug\u00fcnlerde \u00e7ocuklar\u0131n ilgisini \u00e7eken tek \u015fey sosyal a\u011flar de\u011fil. \u0130\u015f arkada\u015flar\u0131m\u0131z d\u00fczenli olarak \u201cEbeveyn G\u00f6zlem\u201d mod\u00fcl\u00fc bildirimlerine dayanan KSN (Kaspersky Security Network) istatistikleri topluyor. Bu bildirimler, \u00e7ocuklar\u0131n genelde hangi istenmeyen i\u00e7erikli sitelerin tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamam\u0131z\u0131 sa\u011fl\u0131yor. S\u00f6z konusu kategorinin ebeveyn taraf\u0131ndan fark edilmesine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n; bu istatistikler, \u201cEbeveyn G\u00f6zlem\u201d mod\u00fcl\u00fcn\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bilgisayarlardan anonim olarak elde ediliyor. Yap\u0131lan analiz sonras\u0131nda sosyal a\u011flar\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131k ve Rusya\u2019dan se\u00e7ti\u011fimiz on kategori i\u00e7in site ziyaret puanlamas\u0131 yaratt\u0131k:<\/p>\n

\u201cSilahlar\u201d ve \u201cSans\u00fcrs\u00fcz kelimeler\u201d kategorilerindeki sitelerin ziyaret\u00e7i oran\u0131 Rusya\u2019da, analiz edilen di\u011fer \u00fclkelerdeki orandan daha y\u00fcksekti. Bu kategoriler, yaln\u0131zca Rusya\u2019da s\u0131ralamada ilk \u00fc\u00e7te yer al\u0131yor. Puanlamayla ilgili daha detayl\u0131 bilgiye SecureList sitesinden ula\u015fabilirsiniz.<\/p>\n

\u00c7ocu\u011funuzla Arkada\u015f Olun<\/h2>\n

\u0130nternet d\u00fcnyas\u0131na a\u00e7\u0131lan \u00e7ocu\u011funuzla ileti\u015fimi s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in izleyebilece\u011finiz en iyi y\u00f6ntem bir \u015feyleri beraber yapmakt\u0131r. Facebook profillerini olu\u015fturmalar\u0131na veya gizlilik ayarlar\u0131n\u0131 yapmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olun. Sitemizde veya arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n sitesi Threatpost\u2019ta yer alan ilgili bildirimleri okuyun ve \u00e7ocu\u011funuza Snapchat\u2019teki hi\u00e7bir foto\u011fraf\u0131n kendili\u011finden kaybolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ba\u011flamsal i\u00e7eri\u011fe dayanarak bir \u00e7ocu\u011fun Google\u2019da ne aratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmenin olduk\u00e7a kolay oldu\u011funu anlat\u0131n. Gen\u00e7ler gizlilik konusunda ciddi anlamda kayg\u0131l\u0131lar. Bu y\u00fczden \u00e7ocu\u011funuzla bu konuda ayn\u0131 fikirde olmak bir ebeveyn olarak size birka\u00e7 g\u00fcven puan\u0131 kazand\u0131rabilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Be\u011fensek de be\u011fenmesek de \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n kullanabilece\u011fi ileti\u015fim yollar\u0131 son on y\u0131lda fazlas\u0131yla de\u011fi\u015fti. Art\u0131k birbirlerini eskisi kadar \u00e7ok aram\u0131yorlar ancak sosyal a\u011flar \u00fczerinden s\u00fcrekli ileti\u015fim i\u00e7erisindeler.<\/p>\n","protected":false},"author":2706,"featured_media":5126,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[994,1284],"tags":[640,500,744,610,677,701],"class_list":{"0":"post-5125","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-privacy","8":"category-tips","9":"tag-ebeveyn","10":"tag-gizlilik","11":"tag-guvenlik","12":"tag-ipucu","13":"tag-oneri","14":"tag-safe-kids"},"hreflang":[{"hreflang":"tr","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/social-networks-simple-rules\/5125\/"},{"hreflang":"es-mx","url":"https:\/\/latam.kaspersky.com\/blog\/social-networks-simple-rules\/6765\/"}],"acf":[],"banners":"","maintag":{"url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/tag\/oneri\/","name":"\u00f6neri"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5125","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2706"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5125"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5125\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5127,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5125\/revisions\/5127"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5126"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5125"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5125"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}