{"id":5407,"date":"2018-11-19T21:45:20","date_gmt":"2018-11-19T18:45:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/?p=5407"},"modified":"2019-11-15T14:36:32","modified_gmt":"2019-11-15T11:36:32","slug":"blockchain-and-privacy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/blockchain-and-privacy\/5407\/","title":{"rendered":"Blockchain gizlilikle ba\u011fda\u015f\u0131r m\u0131?"},"content":{"rendered":"

Satoshi Nakamato\u2019nun makalesinin onuncu y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fc yakla\u015f\u0131rken Bitcoin hakk\u0131nda bir yaz\u0131ya daha ger\u00e7ekten ihtiyac\u0131m\u0131z var m\u0131? Bence var. Bug\u00fcn bu teknolojinin daha fazla tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir y\u00f6n\u00fcne odaklanaca\u011f\u0131m: Gizlilik.<\/p>\n

Blok zincirinin temelini olu\u015fturan her i\u015flemin ge\u00e7mi\u015fe eklenerek \u201cbloklar\u201d halinde yaz\u0131lmas\u0131 durumu, halihaz\u0131rda birden fazla siber su\u00e7lunun aleyhine sonu\u00e7land\u0131. Soru\u015fturmay\u0131 y\u00fcr\u00fctenlerin su\u00e7lular\u0131 bulmaktaki muazzam ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131, i\u015flem ge\u00e7mi\u015finin sonsuza dek (bu durumda ne kadar sonsuza dek olabilirse) blok zincirlerine kaz\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131nda gizlidir. \u00d6te yandan bu durum \u00f6nemli bir soruyu g\u00fcndeme getirir: Finansal d\u00fczenleyiciler neden hala kripto para birimlerini benimsemiyor?<\/p>\n

Elbette a\u00e7\u0131kl\u0131k, her zaman istedi\u011fimiz bir \u015fey de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin gizlili\u011fi ele alal\u0131m. Bu temel insan hakk\u0131, pek \u00e7ok \u00fclkenin kanunlar\u0131 taraf\u0131ndan g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin Avrupa\u2019da Genel Veri Koruma Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ne (GDPR) g\u00f6re herkes, daha \u00f6nceden payla\u015fmay\u0131 onaylad\u0131\u011f\u0131 herhangi bir ki\u015fisel bilgiyi geri \u00e7ekme, kal\u0131c\u0131 olarak silme ve bunun i\u00e7in verdi\u011fi onay\u0131 istedi\u011fi zaman geri alma hakk\u0131na sahiptir. Bu durum, blok zincirinin kal\u0131c\u0131 kay\u0131tlar\u0131yla nas\u0131l ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131labilir?<\/p>\n

Bir \u00f6rnek verelim: K\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce MedRec ad\u0131nda yeni kurulmu\u015f bir blok zinciri \u015firketi oldu\u011funu \u00f6\u011frendim. Bu \u015firket, t\u0131p doktorlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 yerel depolama sistemlerinden hasta verilerine eri\u015fmesini sa\u011fl\u0131yor. Elbette hasta onay\u0131 zorunlu; fakat hastalar fikirlerini de\u011fi\u015ftirirse ne olur?<\/p>\n

Adil olmak gerekirse sunulan kavram kan\u0131tlama \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, hasta verileri blok zincirinin kendisinde tutulmuyordu. Bunun yerine bloklar, hasta ve sa\u011flay\u0131c\u0131 ili\u015fkisiyle ilgili bilgileri i\u00e7eriyordu. Fakat AB vatanda\u015flar\u0131n\u0131n bu bilginin kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in verdikleri izinleri bile geri \u00e7ekebilme hakk\u0131na sahip olmas\u0131 gerekiyor ve bu bilgiler gizli tutulan bir blok zincirinde depolanmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e bunu yapamazlar. Sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fc bu fikri benimserse t\u0131bbi kay\u0131tlar\u0131n halka a\u00e7\u0131k bir blok zincirinde tutulaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerek, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu sistemin benimsenmesinde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 i\u015flerlik<\/a> kilit bir unsur.<\/p>\n

Ba\u015fka bir \u00f6rnek de e\u011fitim sekt\u00f6r\u00fcnden: Nicosia \u00dcniversitesi, \u00e7evrimi\u00e7i derslerinin \u00f6demeleri i\u00e7in bitcoin kabul eden ilk e\u011fitim kurumuydu. Hatta daha da ileri giderek bitirme sertifikalar\u0131n\u0131 da blok zincirine koydular<\/a>.<\/p>\n

Niyetleri a\u00e7\u0131kt\u0131. Bu sayede sertifika sahibinin verdi\u011fi \u00f6zel bilgiye (sa\u011flama koduna) sahip olan herkes ki\u015finin dersi ger\u00e7ekten ba\u015far\u0131yla tamamlay\u0131p tamamlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol edebilecekti. Tasar\u0131m\u0131 gere\u011fi bu kay\u0131t, yaln\u0131zca istenen al\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z takdirde geriye do\u011fru takip edilmesi zor olan bir sa\u011flama kodunu i\u00e7eriyordu. Bu durum, s\u00f6z konusu kayd\u0131n bitcoin ile a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131 kimlik gizlili\u011fi d\u00fczeyine sahip oldu\u011fu anlam\u0131na geliyordu. Yukar\u0131da vurgulad\u0131\u011f\u0131m gibi, bunun su\u00e7lular\u0131 takip ederken i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131 daha \u00f6nce kan\u0131tland\u0131.<\/p>\n

Tabii ki birinin \u00e7evrimi\u00e7i bir dersi tamamlay\u0131p tamamlamad\u0131\u011f\u0131 bilgisi ki\u015fisel say\u0131lmayabilir. Burada bu noktay\u0131 tart\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131m. Sadece gizli ve gizli olmayan bilgi tan\u0131mlar\u0131n\u0131n zaman i\u00e7erisinde de\u011fi\u015febilece\u011fini ancak blok zincirindeki bilgilerin kal\u0131c\u0131 oldu\u011funu unutmay\u0131n.<\/p>\n

Yeni kurulan baz\u0131 \u015firketler daha da ileri giderek insan kaynaklar\u0131na y\u00f6nelik ekstra hizmetler sunuyor. Bu \u015firketler, esas olarak i\u015fe al\u0131m m\u00fcd\u00fcrlerine, da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir kay\u0131t taraf\u0131ndan do\u011frulanan aday bilgilerini sunmaya odaklan\u0131yor. Ki\u015finin deneyimleri, daha \u00f6nce \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u015fler ve ba\u015far\u0131lar\u0131 gibi tamamen ki\u015fisel verileri de i\u00e7eren bu bilgilerin, ki\u015filerin onaylar\u0131n\u0131 geri \u00e7ekmeye karar vermeleri durumunda silinmesi imkans\u0131z olacakt\u0131r. Neyse ki b\u00f6yle \u015firketler g\u00f6zden d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Fakat ba\u015fka bir yerlerde ba\u015fka bir \u015fekilde benzer fikirlerin tekrar ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmaz.<\/p>\n

Makamelin sonunda tekrar yaz\u0131n\u0131n ana fikrine d\u00f6nmek istiyorum. Hangi bilginin ki\u015fisel oldu\u011funa dair alg\u0131m\u0131z bili\u015fim end\u00fcstrisiyle birlikte geli\u015fti. Bug\u00fcn \u201cki\u015fiyi tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131lan bilgi\u201d terimi i\u00e7in yasal bir tan\u0131ma sahibiz. Bu iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7. Fakat blok zinciri y\u00f6ntemini, ticari sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zme amac\u0131yla uyarlarken temel bir insan hakk\u0131 olan gizlili\u011fi asla unutmamam\u0131z gerekti\u011fine inan\u0131yorum.<\/p>\n

Verilerim bir\u00e7ok farkl\u0131 bilgisayarda bulunuyorsa bu verilerin gizlili\u011finden bahsedebilir miyiz? \u00dcstelik hi\u00e7 kimse bu bilgisayarlar\u0131n tamam\u0131 \u00fczerinde do\u011frudan kontrol sahibi de\u011filse bu verileri kald\u0131rmak i\u00e7in ne yap\u0131labilir? Blok zinciri, pek \u00e7ok sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in harika bir y\u00f6ntem olsa da bu durum, her \u015fey i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir. Sonu\u00e7ta kald\u0131r\u0131lamayan ki\u015fisel veriler, gizlili\u011fin tam tersidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Satoshi Nakamato’nun makalesinin onuncu y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fc yakla\u015f\u0131rken Bitcoin hakk\u0131nda bir yaz\u0131ya daha ger\u00e7ekten ihtiyac\u0131m\u0131z var m\u0131? Bence var. Bug\u00fcn bu teknolojinin daha fazla tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir y\u00f6n\u00fcne odaklanaca\u011f\u0131m: Gizlilik.<\/p>\n","protected":false},"author":2454,"featured_media":5408,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[994,995],"tags":[374,1097,1098,1609,500,1759],"class_list":{"0":"post-5407","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-privacy","8":"category-technology","9":"tag-bitcoin","10":"tag-blockchain","11":"tag-blok-zinciri","12":"tag-gdpr","13":"tag-gizlilik","14":"tag-gvky"},"hreflang":[{"hreflang":"tr","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/blockchain-and-privacy\/5407\/"},{"hreflang":"en-in","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.in\/blog\/blockchain-and-privacy\/14557\/"},{"hreflang":"en-ae","url":"https:\/\/me-en.kaspersky.com\/blog\/blockchain-and-privacy\/12186\/"},{"hreflang":"en-us","url":"https:\/\/usa.kaspersky.com\/blog\/blockchain-and-privacy\/16488\/"},{"hreflang":"en-gb","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.uk\/blog\/blockchain-and-privacy\/14702\/"},{"hreflang":"es-mx","url":"https:\/\/latam.kaspersky.com\/blog\/blockchain-and-privacy\/13601\/"},{"hreflang":"es","url":"https:\/\/www.kaspersky.es\/blog\/blockchain-and-privacy\/17260\/"},{"hreflang":"it","url":"https:\/\/www.kaspersky.it\/blog\/blockchain-and-privacy\/16521\/"},{"hreflang":"ru","url":"https:\/\/www.kaspersky.ru\/blog\/blockchain-and-privacy\/21601\/"},{"hreflang":"x-default","url":"https:\/\/www.kaspersky.com\/blog\/blockchain-and-privacy\/24427\/"},{"hreflang":"pt-br","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.br\/blog\/blockchain-and-privacy\/11123\/"},{"hreflang":"pl","url":"https:\/\/plblog.kaspersky.com\/blockchain-and-privacy\/10008\/"},{"hreflang":"de","url":"https:\/\/www.kaspersky.de\/blog\/blockchain-and-privacy\/18026\/"},{"hreflang":"zh","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.cn\/blog\/blockchain-and-privacy\/9970\/"},{"hreflang":"ja","url":"https:\/\/blog.kaspersky.co.jp\/blockchain-and-privacy\/21919\/"},{"hreflang":"ru-kz","url":"https:\/\/blog.kaspersky.kz\/blockchain-and-privacy\/17560\/"},{"hreflang":"en-au","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.au\/blog\/blockchain-and-privacy\/21437\/"},{"hreflang":"en-za","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.za\/blog\/blockchain-and-privacy\/21437\/"}],"acf":[],"banners":"","maintag":{"url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/tag\/gizlilik\/","name":"Gizlilik"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5407","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2454"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5407"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5407\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6885,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5407\/revisions\/6885"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5408"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5407"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5407"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}