Wikileaks’in Amerikan D\u0131\u015fi\u015fleri yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden itibaren pek \u00e7ok yerli yabanc\u0131 kaynak, Julian Assange’\u0131n wikileaks sitesinin kapat\u0131lmas\u0131 veya yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 belgeleri yay\u0131nlamalar\u0131n\u0131n engellenmesi halinde ellerinde bir “sigorta” oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n
Kimi kaynaklar “Wikileaks sigorta yapt\u0131rd\u0131..” \u015feklinde naklederken, kimi gazete ve internet siteleri, konuyu yang\u0131n ve deprem sigortas\u0131 ile ayn\u0131 kefeye koydu.<\/p>\n
Ancak ger\u00e7ek hi\u00e7 de \u00f6yle de\u011fil.<\/p>\n
Wikileaks ve Julian Assange’\u0131n “sigortas\u0131” ba\u015flar\u0131na bir \u015fey gelmesi veya engellenmeleri durumunda ellerindeki b\u00fct\u00fcn bilginin bir anda herkesin eline ge\u00e7mesini sa\u011flamak<\/b>.<\/p>\n
\u0130\u015fin etik ve hukuki yan\u0131n\u0131 bir tarafa b\u0131rakarak bu kurguyu, yani\u00a0Julian Assange’\u0131n insiyatifini elinde bulundurdu\u011fu ve istedi\u011fi zaman pimini \u00e7ekebilece\u011fi elektronik bilgi bombas\u0131n\u0131\u00a0m\u00fcmk\u00fcn kalan teknolojiyi biraz anlayal\u0131m.<\/p>\n
Acaba nas\u0131l bir teknoloji, bir anda bilgilerin herkesin eline ge\u00e7mesini sa\u011flayabilir? Yan\u0131t\u0131 asl\u0131nda zor de\u011fil. Hem bunu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan teknolojiler \u00f6yle k\u0131s\u0131tl\u0131 say\u0131da insan\u0131n eri\u015febildi\u011fi kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda geli\u015ftirilmi\u015f de\u011fil. Hatta gizli bile de\u011fil.<\/p>\n
\u00d6nce Da\u011f\u0131t<\/b><\/b><\/p>\n
Korsan film ve MP3 nas\u0131l indiriliyor diye 10 lise \u00f6\u011frencisine sorsak herhalde 10’u da bize nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir. \u0130nternet \u00fczerinden peer-to-peer (P2P) a\u011flar \u00fczerinden yap\u0131lan dosya payla\u015f\u0131m\u0131ndan s\u00f6z ediyoruz. P2P a\u011flar\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi merkezi olmamalar\u0131. Bu a\u011flar \u00f6yle ki her an herkes ellerindeki dosyalar\u0131 payla\u015fabiliyor. Teknik olarak olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k olan P2P a\u011flara son kullan\u0131c\u0131 olan bizlerin eri\u015fmesi asl\u0131nda olduk\u00e7a basit. P2P a\u011f eri\u015fim programlar\u0131ndan birini edinerek arad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 yaz\u0131yorsunuz ve belli bir s\u00fcre sonra se\u00e7ti\u011finiz dosya yava\u015f yava\u015f inmeye ba\u015fl\u0131yor. Elbette yava\u015f yava\u015f ifadesi laf\u0131n geli\u015fi. ADSL h\u0131zlar\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi, bant geni\u015fli\u011finin artmas\u0131 sayesinde P2P a\u011flardan dosya indirmek hi\u00e7 de yava\u015f de\u011fil.<\/p>\n
P2P a\u011flar\u0131 ile ilgili en b\u00fcy\u00fck sorun ise g\u00fcvenlik. Havalar\u0131n so\u011fudu\u011fu \u015fu g\u00fcnler ile uyumlu bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. Kalabal\u0131k bir oda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bu odaya P2P a\u011flar\u0131nda o an i\u00e7in istedi\u011finiz dosyay\u0131 indirebilece\u011finiz ki\u015filerin oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. \u0130\u015fte size grip vir\u00fcs\u00fc kapman\u0131n en garantili yolu. Her ne kadar bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131 Kaspersky \u00fcr\u00fcnleri ile korusan\u0131z da yasal olmayan i\u00e7eri\u011fe\u00a0\u00f6rne\u011fin korsan m\u00fczik vb.\u00a0eri\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan uzak durmakta fayda var.<\/p>\n
\u0130\u015fte Assange ve arkada\u015flar\u0131 1.5 GB’dan biraz daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir dosyas\u0131 P2P a\u011flar \u00fczerinden da\u011f\u0131tt\u0131lar. \u0130ndirenler payla\u015ft\u0131, payla\u015fanlar indirdi. Da\u011f\u0131t\u0131mda oldu\u011fu s\u00fcre g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulunca \u00a0ka\u00e7 ki\u015finin elinde oldu\u011fu dahi kestirilemiyor.<\/p>\n
Sonra Sakla<\/b><\/b><\/p>\n
Buraya kadar konunun anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fcmit ediyoruz. Wikileaks’in a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015f bilgiler de dahil olmak \u00fczere 1.5 GB’a yak\u0131n i\u00e7eri\u011fi, on binlerce hatta y\u00fczbinlerce ki\u015finin elinde duruyor. Peki nas\u0131l korunuyor?<\/p>\n
Bu sorunun yan\u0131t\u0131ysa \u015fifreleme teknolojilerinde gizli. Hani her g\u00fcn bankac\u0131l\u0131k i\u015flemlerimizi yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z, al\u0131\u015fveri\u015f i\u00e7in girdi\u011fimiz sitelerin SSL g\u00fcvenli\u011fi var ya, t\u0131pk\u0131 onun gibi. Wikileaks, da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 dosyay\u0131 256bit’lik AES \u015fifreleme algoritmas\u0131yla \u015fifrelemi\u015f. Bu algoritma, 5 y\u0131ll\u0131k bir standardizasyon s\u00fcresi sonras\u0131 2001 y\u0131l\u0131nda Amerika’da resmi kullan\u0131ma girmi\u015f. Algoritman\u0131n avantaj\u0131, kaba kuvvetle \u015fifre k\u0131rma giri\u015fimlerine kar\u015f\u0131 olan direncinde. Kaba kuvvetle \u015fifre k\u0131rman\u0131n ne oldu\u011funu tahmin etmek zor de\u011fil. Bond \u00e7antalar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. 3 basamakl\u0131 \u015fifreli kilitleri vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u00f6yle bir kilidi a\u00e7mak i\u00e7in 000’dan ba\u015flay\u0131p 999’a kadar, 1000 deneme yapman\u0131z kilidi a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131z\u0131n garantisidir. Elbette kriptografik algoritmalar biraz daha fazla deneme gerektiriyor.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, Wikileaks’in kulland\u0131\u011f\u0131 AES-256 algoritmas\u0131n\u0131 kaba kuvvetle a\u00e7mak istesek, ve elimizde saniyede milyar kere milyar deneme yapabilen bir cihaz olsa, teorik olarak bu cihaz 3x 10 \u00fczeri 51 \u00a0y\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa \u015fifreyi teorik olarak k\u0131rabilir. Merakl\u0131s\u0131 i\u00e7in 10 \u00fczeri 51’in ad\u0131 sedesilyon, milyar kere milyar\u0131n ad\u0131 ise kuintilyon. Pratik olarak k\u0131saca \u015fifreyi bilmiyorsan\u0131z k\u0131rman\u0131z hayli<\/b> zor.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak bug\u00fcn bir adam \u00e7\u0131k\u0131p bir dosyay\u0131 \u015fifreleyip, say\u0131s\u0131n\u0131 dahi bilemedi\u011fi kadar ki\u015fiye internetten da\u011f\u0131t\u0131p ba\u015f\u0131ma bir \u015fey gelirse \u015fifreyi a\u00e7\u0131klar\u0131m diyebilmesi, her g\u00fcn kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcvenlik teknolojileri ile \u00e7ocuklar\u0131n bile bildi\u011fi internet payla\u015f\u0131m teknolojileri sayesindedir. Gazetelerin ve internet sitelerinin yazd\u0131\u011f\u0131 gibi bir sigorta \u015firketi sayesinde de\u011fil.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wikileaks’in Amerikan D\u0131\u015fi\u015fleri yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden itibaren pek \u00e7ok yerli yabanc\u0131 kaynak, Julian Assange’\u0131n wikileaks sitesinin kapat\u0131lmas\u0131 veya yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 belgeleri yay\u0131nlamalar\u0131n\u0131n engellenmesi halinde ellerinde bir “sigorta” oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. Kimi kaynaklar<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1351],"tags":[],"class_list":{"0":"post-599","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-threats"},"hreflang":[{"hreflang":"tr","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wikileaksi-kim-sigortaladi\/599\/"}],"acf":[],"banners":"","maintag":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/599","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=599"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/599\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4076,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/599\/revisions\/4076"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=599"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=599"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=599"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}