{"id":6300,"date":"2019-08-07T11:38:39","date_gmt":"2019-08-07T08:38:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/?p=6300"},"modified":"2019-11-15T14:25:55","modified_gmt":"2019-11-15T11:25:55","slug":"smartphones-eavesdropping","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/smartphones-eavesdropping\/6300\/","title":{"rendered":"Ak\u0131ll\u0131 telefonlar bizi dinliyor: Efsane mi ger\u00e7ek mi?"},"content":{"rendered":"

Herkes \u015fu hikayeyi duymu\u015ftur: Birisi arkada\u015f\u0131na bir \u015feyler anlat\u0131rken bir anda ak\u0131ll\u0131 telefon ekran\u0131nda konu\u015ftu\u011fu \u015feyle ilgili bir reklam belirir.<\/p>\n

Baz\u0131 durumlarda bu tuhafl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamak kolayd\u0131r. Evlenmek \u00fczere olan bir i\u015f arkada\u015f\u0131m Google\u2019da gelinliklerle ilgili arama yapmamas\u0131na ra\u011fmen arama motorunun s\u00fcrekli gelinlik reklamlar\u0131 g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmi\u015fti. D\u00fc\u011f\u00fcnden \u00fc\u00e7 ay sonra, \u00e7ocuk sahibi olmay\u0131 bile d\u00fc\u015f\u00fcnmezken arama sonu\u00e7lar\u0131nda bebeklerle ilgili \u00fcr\u00fcnlerin reklamlar\u0131 \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015f. Asl\u0131nda burada \u00e7ok gizemli bir durum olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in komplo teorilerini bir kenara b\u0131rakabiliriz.<\/p>\n

Ama baz\u0131 olaylar ger\u00e7ekten \u015f\u00fcphe uyand\u0131r\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, daha \u00f6nce hi\u00e7 barbek\u00fc sat\u0131n almad\u0131n\u0131z diyelim. Bir g\u00fcn barbek\u00fc almay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc sesli bir \u015fekilde s\u00f6yler s\u00f6ylemez telefonunuzda barbek\u00fc reklam\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Bu bir tesad\u00fcf m\u00fc?<\/p>\n

Bu hikayeleri duyan ya da bizzat ya\u015fayan bir\u00e7ok insan, dev internet \u015firketlerinin ak\u0131ll\u0131 telefon mikrofonlar\u0131yla hepimizi dinledi\u011fine inanm\u0131\u015f durumda. Peki bu bir efsane mi ger\u00e7ek mi? Yaz\u0131m\u0131z\u0131n ilerleyen b\u00f6l\u00fcmlerinde bu konuyu ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ele alaca\u011f\u0131z ama \u00f6nce size bir teknoloji deneyi \u00f6nerimiz var.<\/p>\n

Deney: Ak\u0131ll\u0131 telefonunuza tahmin edemeyece\u011fi bir \u015fey s\u00f6yleyin<\/h2>\n

Deneyimizi \u015f\u00f6yle yapaca\u011f\u0131z: Arkada\u015flar\u0131n\u0131zla bir araya geldi\u011finizde telefonlar\u0131n\u0131z\u0131 masaya koyun ve daha \u00f6nce hi\u00e7birinizin akl\u0131ndan bile ge\u00e7irmedi\u011fi bir konuda konu\u015fmaya ba\u015flay\u0131n. Mesela: \u201cZ1g0n sehp@ m\u0131? Hep bir z1ng0n sehp@ sat\u0131n almak istemi\u015fimdir. Ucuz bir z1g0n sehp@ bulup sat\u0131n alabilsem harika olurdu!\u201d Arama motorunun, bu makaleyi okudu\u011funuz i\u00e7in bunu sat\u0131n almak istedi\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcnmesini istemiyoruz. Bu nedenle anahtar kelimelerdeki baz\u0131 harfleri de\u011fi\u015ftirerek yazd\u0131k.<\/p>\n

Ak\u0131ll\u0131 telefonunuzu ger\u00e7ekten isteyebilece\u011finiz bir \u00fcr\u00fcne y\u00f6nlendirmek istemiyoruz. Yarat\u0131c\u0131 olun ve hayatta almayaca\u011f\u0131n\u0131z bir \u00fcr\u00fcn\u00fc s\u00f6yleyin. Meselam bir k1z1lder1l1 \u00e7ad1r1. Ya da bir kap1bara.<\/p>\n

Ancak deneyin bir \u015fart\u0131 daha var: Asla kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z kelimeleri internette aramay\u0131n. Aksi halde deney bo\u015fa gider. Siri, Alexa, Cortana veya Google Assistant gibi sesli asistanlar\u0131 da kesinlikle kullanmay\u0131n. Google\u2019dan bahsetmi\u015fken sadece bug\u00fcn i\u00e7inde sizinle ilgili toplad\u0131\u011f\u0131 verileri g\u00f6rmek i\u00e7in bu ba\u011flant\u0131ya g\u00f6z atabilirsiniz<\/a>.<\/p>\n

Arkada\u015flar\u0131n\u0131zla birlikte normal bir \u015fekilde sohbet ederken hafta boyunca s\u00fcrekli se\u00e7ti\u011finiz kelimeden bahsedin. \u00d6rne\u011fin: \u201cYeni k1z1lder1l1 \u00e7ad1r1m\u0131n i\u00e7ine bir z1g0n sehp@ almay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum\u2026\u201d<\/p>\n

Arkada\u015flar\u0131mla birlikte bir hafta boyunca bu deneyi yapt\u0131k (sonu\u00e7lar\u0131 makalenin sonunda bulabilirsiniz).<\/p>\n

Ak\u0131ll\u0131 telefon reklamlar\u0131: \u015ea\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir tesad\u00fcf m\u00fc?<\/h2>\n

\u015eimdi efsane mi ger\u00e7ek mi sorumuza geri d\u00f6nelim. Arama motoru devlerinin hedefi tam on ikiden vurmas\u0131 konusunda mikrofonla konu\u015fmalar\u0131n\u0131z\u0131 dinlemek gibi komplo teorilerini i\u00e7ermeyen baz\u0131 a\u00e7\u0131klamalar yap\u0131labilir.<\/p>\n

1. A\u00e7\u0131klamalar: \u0130nternet hizmetleri, do\u011fru modeller geli\u015ftirir<\/h3>\n

\u201cTelefonunuz konu\u015fmalar\u0131n\u0131z\u0131 izlemiyor: Ger\u00e7ek, daha korkutucu<\/a>\u201d adl\u0131 makalede, eski bir Google \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 Google ve Facebook\u2019un makine \u00f6\u011frenimi y\u00f6ntemlerini kullanarak davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131z\u0131n ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015fan dijital bir avatar geli\u015ftirdi\u011fini belirtiyor. Bir noktadan sonra dijital dubl\u00f6r\u00fcn\u00fcz size o kadar benziyor ki ne isteyebilece\u011finizi bile tahmin edebiliyor.<\/p>\n

\"\"

Kaynak<\/a>. Uyar\u0131: Bu makaleyi okuduktan sonra Google size meat bag (et torbas\u0131) \u00f6nermeye ba\u015flayabilir<\/p><\/div>\n

Facebook\u2019un bir kad\u0131n\u0131n sosyal medya ak\u0131\u015f\u0131na g\u00f6z atma oran\u0131na g\u00f6re kad\u0131n\u0131n hamile olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendisinden \u00f6nce belirleyebilece\u011fini duymu\u015ftum.<\/p>\n

Bu t\u00fcr telepatik becerilere inanmaya meyilli de\u011filim ancak bu teoride kesinlikle biraz ger\u00e7eklik pay\u0131 var. Makine \u00f6\u011frenimi, her y\u0131l \u00e7\u0131tay\u0131 biraz daha y\u00fckseltiyor. Bu arada tehdit tespit y\u00f6ntemlerimizden biri olan davran\u0131\u015f modelimizin de benzer bir ba\u011flamda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtelim. Bu davran\u0131\u015f modelimizin arkas\u0131ndaki temel fikir \u015fu: \u00d6rdek gibi vakl\u0131yorsa, muhtemelen \u00f6rdektir\u201d. Di\u011fer bir deyi\u015fle, bir dosya bilinen bir k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 yaz\u0131l\u0131m gibi davran\u0131yorsa muhtemelen k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131d\u0131r.<\/p>\n

2. A\u00e7\u0131klama: Sesli asistan\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131kla etkinle\u015ftirilmesi<\/h3>\n

Arama motorlar\u0131n\u0131n her \u015feyi bilme g\u00fcc\u00fc i\u00e7in bir ba\u015fka a\u00e7\u0131klama da sesli asistanlar\u0131n fark etmeden etkinle\u015ftirilmesi olabilir. Bazen siz s\u00f6ylemeseniz de telefonunuz, \u201cAlexa\u201d, \u201cOk Google\u201d, \u201cHey Siri\u201d veya \u201cCortana\u201d dedi\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcnebilir.<\/p>\n

Bu etkinle\u015ftirme kelimelerini net olarak s\u00f6ylemenize gerek yok. A\u011fz\u0131n\u0131zdan bunlara benzer bir s\u00f6zc\u00fck \u00e7\u0131kmas\u0131 da asistan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na neden olabilir. Asistan bir kez etkinle\u015ftikten sonra ger\u00e7ekten her \u015feyi dinler ve ilgili \u00f6nerilerde bulunmaya ba\u015flar.<\/p>\n

\"\"

Konu\u015fmalar\u0131n\u0131za kulak misafiri olan ak\u0131ll\u0131 hoparl\u00f6rler<\/p><\/div>\n

Ak\u0131ll\u0131 hoparl\u00f6rlerdeki ba\u011f\u0131ms\u0131z sesli asistanlar bile bekleme modundayken konu\u015fman\u0131z\u0131 s\u00fcrekli olarak dinlemez, sizin onlara hitap etmenizi bekler. Cihaz, a\u00e7\u0131lma komutunu duymak i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck bir ara bellek (bir ka\u00e7 saniyelik ses deposu), \u00f6zel (ve nispeten zay\u0131f) bir i\u015flemci ve belirli bir kelimeyi tan\u0131yacak \u015fekilde ayarlanm\u0131\u015f ses tan\u0131ma algoritmas\u0131n\u0131 kullan\u0131r.<\/p>\n

Bunlar s\u00fcrekli olarak \u00e7al\u0131\u015fsa da \u00e7ok az elektrik t\u00fcketir ve internet trafi\u011fini neredeyse hi\u00e7 etkilemez. Cihaz, yaln\u0131zca etkinle\u015ftirme s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc duyduktan sonra tam kapasiteli \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flar, sunucuya ba\u011flan\u0131r ve tan\u0131ma i\u00e7in kaydedilen verileri sunucuya aktar\u0131r.<\/p>\n

\"\"

Ak\u0131ll\u0131 telefonunuzdaki asistan ekran\u0131n\u0131z\u0131 da g\u00f6rebilir. Mutlaka belirli bir konu hakk\u0131nda konu\u015fman\u0131za gerek yok, o konu hakk\u0131nda okuma yapman\u0131z da yeterli<\/p><\/div>\n

3. A\u00e7\u0131klama: Kullan\u0131c\u0131 etki alanlar\u0131<\/h3>\n

Arkada\u015f\u0131n\u0131zla veya e\u015finizle deodorantlar hakk\u0131nda konu\u015ftuktan veya deodoranta ihtiyac\u0131n\u0131z oldu\u011funu s\u00f6yledikten sonra bununla ilgili arama yapmad\u0131n\u0131z<\/em> diyelim. Ama bu aramay\u0131 sizin yerinize arkada\u015f\u0131n\u0131z veya e\u015finiz yapm\u0131\u015f olabilir. Yani deodorantla ilgili konu\u015ftuktan sonra bir deodorant reklam\u0131 g\u00f6r\u00fcrseniz \u015fa\u015f\u0131rmay\u0131n.<\/p>\n

Bu \u00f6rnekte ya\u015fanan durum \u015fudur: \u0130nternet hizmeti, \u00e7o\u011funlukla ayn\u0131 Wi-Fi a\u011f\u0131na ba\u011flanarak ayn\u0131 yerde vakit ge\u00e7iren veya ayn\u0131 cihazdan s\u0131rayla giri\u015f yapan ki\u015filerin hesaplar\u0131n\u0131n bir \u015fekilde birbirleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fundan \u015f\u00fcphelenir. Bu t\u00fcr kullan\u0131c\u0131lar, arama motorlar\u0131n\u0131n \u201cetki alanlar\u0131na\u201d yerle\u015ftirilir ve sat\u0131n alma kararlar\u0131n\u0131 birlikte veren bu ki\u015filere ayn\u0131 \u00fcr\u00fcnler g\u00f6sterilir.<\/p>\n

Bunun do\u011fru oldu\u011fundan emin olmak imkans\u0131z olsa da bu uygulama, internet hizmetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece mant\u0131kl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

4. A\u00e7\u0131klama: Tesad\u00fcfler<\/h3>\n

\u0130nternette genellikle ilgi alanlar\u0131ma uygun olmayan reklamlar g\u00f6r\u00fcyorum: sauna ekipmanlar\u0131, hamilelik testleri, d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 yerlerine seyahatler\u2026 Muhtemelen siz de buna benzer reklamlar g\u00f6rm\u00fc\u015fs\u00fcn\u00fczd\u00fcr.<\/p>\n

Hepimiz arama motorlar\u0131n\u0131 s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131yoruz. Bu nedenle arkada\u015flar\u0131n\u0131za saunan\u0131n yararlar\u0131ndan bahsettikten sonra bir anda rastgele bir sauna reklam\u0131 g\u00f6rebilirsiniz. Ard\u0131ndan telefonunuzun sizi izledi\u011fine dair bir g\u00f6nderi payla\u015fabilirsiniz. Ancak saunalardan konu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 halde ayn\u0131 reklam\u0131 g\u00f6ren ki\u015filer hi\u00e7bir \u015fey payla\u015fmayacakt\u0131r. Telefonlar\u0131n bizi dinledi\u011fi hikayesi yay\u0131l\u0131rken di\u011fer hikayeden hi\u00e7 kimsenin haberi bile olmaz.<\/p>\n

Bu tesad\u00fcfler, asl\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz kadar \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir. Bir \u00f6rnek verelim: Bir t\u00fcr \u015fampiyonluk m\u00fcsabakas\u0131n\u0131n \u00e7eyrek finallerine sekiz tak\u0131m kat\u0131l\u0131yor. Turnuvada oynanacak ma\u00e7 say\u0131s\u0131 4 + 2 + 1 = 7 \u015feklinde. Her ma\u00e7\u0131n iki sonucu olabilir: Ya birinci tak\u0131m ya da ikinci tak\u0131m kazanacak (Ma\u00e7 berabere bitemez). Olas\u0131 senaryolar\u0131n toplam say\u0131s\u0131 iki \u00fcss\u00fc yedi, yani 2^7 \u2014 128.<\/p>\n

\u015eimdi 128 daireli bir apartman d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Her dairenin posta kutusuna her olas\u0131 sonu\u00e7 i\u00e7in bir tahmin koyarsak dairelerden birinin sahibi %100 do\u011fru tahmini alacakt\u0131r. Bu daire sahibi muhtemelen bu duruma hayret edecek ve asl\u0131nda yaln\u0131zca \u00f6rneklemimizin yeterince b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu bilmeyecektir.<\/p>\n

Yanl\u0131\u015f bir deney \u00f6rne\u011fi<\/h2>\n

Bir vlogger, bizim deneyimizi and\u0131ran bir deney ger\u00e7ekle\u015ftirdi. YouTube\u2019da canl\u0131 yay\u0131n yaparken kas\u0131tl\u0131 olarak oyuncak k\u00f6peklerden bahsetmeye ba\u015flad\u0131. Ard\u0131ndan Google reklamlar\u0131n\u0131n saniyeler i\u00e7inde s\u00f6ylediklerine uygun reklamlar g\u00f6sterdi\u011fini kan\u0131tlad\u0131.<\/p>\n