Bir g\u00fcn eve k\u00f6t\u00fc bir ruh halinde geldi\u011finizi hayal edin, kap\u0131ya yeterince h\u0131zl\u0131 a\u00e7\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve ampul\u00fcn de patlam\u0131\u015f oldu\u011fu i\u00e7in sinirlenip ba\u011f\u0131r\u0131yorsunuz \u2014 Bu s\u0131rada ak\u0131ll\u0131 asistan, hemen dinlendirici bir m\u00fczik a\u00e7\u0131yor, kahve makinesi de size taze bir kahve koyuyor. Veya bir d\u00fckkana giriyorsunuz, yakla\u015fmak \u00fczere olan g\u00f6revli robot mutsuz surat\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcyor, arkas\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fcyor ve ba\u015fka bir m\u00fc\u015fteri ile ilgileniyor. Bilim kurgu gibi de\u011fil mi?<\/p>\n
Halbuki duygu tan\u0131ma teknolojileri hayat\u0131n pek \u00e7ok alan\u0131nda kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131 ve yak\u0131n gelecekte cihazlar\u0131n, ev aletlerinin, ara\u00e7lar\u0131n ve akl\u0131n\u0131za gelebilecek her \u015feyin g\u00f6z\u00fc ruh halimiz \u00fczerinde olacak. Bu yaz\u0131da s\u00f6z konusu teknolojilerin nas\u0131l i\u015fledi\u011fine ve ne kadar yararl\u0131 \u2014 ve bazen de tehlikeli \u2014 olabilece\u011fine bakaca\u011f\u0131z.<\/p>\n
Mevcut duygu tan\u0131ma sistemlerinin \u00e7o\u011fu, ki\u015finin y\u00fcz ifadesi ve ses tonunu ve de s\u00f6ylediklerini veya yazd\u0131klar\u0131n\u0131 analiz eder. \u00d6rne\u011fin, \u015fayet bir ki\u015finin a\u011fz\u0131n\u0131n k\u00f6\u015feleri yukar\u0131 kalkm\u0131\u015fsa makine, o ki\u015finin iyi bir ruh halinde oldu\u011funa h\u00fckmeder ya da k\u0131r\u0131\u015fm\u0131\u015f bir burun, \u00f6fke veya tiksintiye i\u015faret eder. Y\u00fcksek ve titrek bir ses tonu ile h\u0131zl\u0131 konu\u015fma, korku duygusunun g\u00f6stergesi olabilir. Biri, \u201cya\u015fas\u0131n!\u201d diye ba\u011f\u0131r\u0131yorsa, muhtemelen mutludur.<\/p>\n
Daha karma\u015f\u0131k sistemler ise y\u00fcz ifadeleri ve konu\u015fma ile birlikte v\u00fccut hareketlerini de analiz eder ve hatta, i\u00e7inde bulunulan ortam\u0131 ve \u00e7evreyi<\/a> de dikkate al\u0131r. Bu gibi sistemler, tehditle g\u00fcl\u00fcmsemeye zorlanan bir ki\u015finin asl\u0131nda \u00e7ok da sevin\u00e7li olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark eder.<\/p>\n Genel olarak duygu tan\u0131ma sistemleri, b\u00fcy\u00fck etiketli veri dizilerinden bir duygu ile d\u0131\u015favurumu aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi tespit etmeyi \u00f6\u011frenir. Bu veriler aras\u0131nda, TV programlar\u0131n\u0131n, ger\u00e7ek ki\u015filerin yer ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fme ve deneylerin ses ve video kay\u0131tlar\u0131, tiyatro veya filmlerden al\u0131nt\u0131lar, profesyonel akt\u00f6rlerin diyaloglar\u0131 yer alabilir.<\/p>\n Daha basit sistemler, amaca ba\u011fl\u0131 olarak foto\u011fraflar veya derlenmi\u015f metinler ile e\u011fitilebilir. \u00d6rne\u011fin bir Microsoft projesi<\/a>, insanlar\u0131n duygular\u0131n\u0131, cinsiyetini ve yakla\u015f\u0131k ya\u015flar\u0131n\u0131 foto\u011fraflar\u0131 \u00fczerinden tahmin etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n Gartner, 2022 itibar\u0131yla her on cihazdan birinin duygu tan\u0131ma teknolojileri ile donat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor<\/a>. Ancak, bu teknolojiler baz\u0131 kurulu\u015flar taraf\u0131ndan halihaz\u0131rda kullan\u0131l\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, bir ofise, bankaya veya restorana girdiklerinde m\u00fc\u015fterileri dost canl\u0131s\u0131 bir robot<\/a> kar\u015f\u0131l\u0131yor olabilir. A\u015fa\u011f\u0131da, bu sistemlerin yararl\u0131 olabilecekleri baz\u0131 alanlar\u0131 s\u0131ralad\u0131k.<\/p>\n Duygu tan\u0131ma, aile i\u00e7i \u015fiddeti ve ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc \u015fiddet eylemlerini \u00f6nlemede kullan\u0131labilir. Say\u0131s\u0131z bilimsel makale<\/a> bu konuya de\u011finmi\u015f olup, giri\u015fimciler bu gibi sistemleri okullara ve di\u011fer kurumlara satmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r<\/a>.<\/p>\n Baz\u0131 \u015firketler, duygu tan\u0131ma \u00f6zellikli yapay zekay\u0131 \u0130K asistan\u0131<\/a> olarak da kullan\u0131yor. Sistem, adaylar\u0131n y\u00fcz ifadelerini, kulland\u0131klar\u0131 anahtar kelimeleri ve tonlamalar\u0131n\u0131 se\u00e7im s\u00fcrecinin en \u00e7ok zaman alan ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda de\u011ferlendirir ve i\u015fe al\u0131m uzmanlar\u0131 i\u00e7in aday\u0131n s\u00f6z konusu i\u015fi ger\u00e7ekten isteyip istemedi\u011fini, d\u00fcr\u00fcst olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ba\u015fka \u00f6zelliklerini bildiren bir rapor haz\u0131rlar.<\/p>\n Dubai Karayollar\u0131 ve Ula\u015ft\u0131rma \u0130daresi, bu y\u0131l m\u00fc\u015fteri hizmetleri merkezlerinde, insanlar\u0131n memnuniyet d\u00fczeylerini belirlemek \u00fczere binaya girerken ve \u00e7\u0131karkenki duygular\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ran<\/a> yapay zeka donan\u0131ml\u0131 kameralar kullan\u0131lan ilgin\u00e7 bir sistemi uygulamaya koydu. Hesaplanan puan\u0131n belli bir de\u011ferin alt\u0131nda kalmas\u0131 durumunda sistem, merkez \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na hizmet kalitesini iyile\u015ftirmeleri y\u00f6n\u00fcnde tavsiyede bulunuyor (\u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ziyaret\u00e7ilerin foto\u011fraflar\u0131 kaydedilmiyor).<\/p>\n Bir di\u011fer proje, otistik \u00e7ocuklar\u0131n etraflar\u0131ndaki ki\u015filerin duygular\u0131n\u0131 yorumlamas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor<\/a>. Sistem, Google Glass ak\u0131ll\u0131 g\u00f6zl\u00fcklerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u00c7ocuk bir ba\u015fka ki\u015fiyle etkile\u015fime girdi\u011finde g\u00f6zl\u00fckler, grafikleri ve sesleri kullanarak s\u00f6z konusu ki\u015finin duygular\u0131 hakk\u0131nda ipu\u00e7lar\u0131 veriyor. Testler, \u00e7ocuklar\u0131n bu sanal yard\u0131mc\u0131 sayesinde daha h\u0131zl\u0131 sosyalle\u015fti\u011fini g\u00f6sterdi.<\/p>\n Duygu tan\u0131ma teknolojileri \u015fu anda kusursuz olmaktan \u00e7ok uzak. Pek \u00e7ok ABD okulunda kullan\u0131lan \u015fiddet alg\u0131lama teknolojisi buna tipik bir \u00f6rnektir. G\u00f6r\u00fcnen o ki sistem, bir \u00f6ks\u00fcr\u00fc\u011f\u00fc t\u00fcyler \u00fcrpertici bir \u00e7\u0131\u011fl\u0131ktan daha endi\u015fe verici buluyor<\/a>.<\/p>\n G\u00fcney Kaliforniya \u00dcniversitesinden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, y\u00fcz tan\u0131ma teknolojisini kand\u0131rman\u0131n kolay oldu\u011funu tespit etti<\/a>. Makine, belli y\u00fcz ifadelerini otomatik olarak belli duygularla ili\u015fkilendiriyor ancak \u00f6rne\u011fin, k\u00f6t\u00fc niyetli veya sinsi g\u00fcl\u00fcmsemeleri samimi g\u00fcl\u00fcmsemelerden hen\u00fcz ay\u0131ram\u0131yor.<\/p>\n Bu bak\u0131mdan, ba\u011flam\u0131 dikkate alan duygu tan\u0131ma sistemleri<\/a> daha do\u011fru sonu\u00e7lar vermektedir. Ancak bu sistemler daha komplekstir ve say\u0131ca \u00e7ok daha azd\u0131r.<\/p>\n Burada konu sadece makinenin neye bakt\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ne \u00fczerine e\u011fitildi\u011fidir. \u00d6rne\u011fin, rol icab\u0131 oynanan duygular \u00fczerinden e\u011fitilen bir sistem, ger\u00e7ek hayattaki duygularda zorlanabilir.<\/p>\n Duygu tan\u0131ma teknolojilerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 beraberinde bir di\u011fer \u00f6nemli tart\u0131\u015fma konusu daha do\u011furur. Ne kadar etkili olurlarsa olsunlar bu sistemler, insanlar\u0131n ki\u015fisel alanlar\u0131n\u0131 ihlal etmektedir. \u00d6rnek olarak a\u015fa\u011f\u0131daki senaryoyu ele alal\u0131m: Yan\u0131n\u0131zdan ge\u00e7en birinin k\u0131yafetine g\u00f6z\u00fcn\u00fcz tak\u0131l\u0131yor ve siz daha ne oldu\u011funu anlamadan ayn\u0131 markan\u0131n reklam bombard\u0131man\u0131na tutuluyorsunuz. Ya da bir toplant\u0131 s\u0131ras\u0131nda onaylamayan \u015fekilde ka\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7at\u0131yorsunuz ve ileride terfi al\u0131rken g\u00f6rmezden geliniyorsunuz.<\/p>\n Gartner\u2019a g\u00f6re ABD ve Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019ta ya\u015fayanlar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131, yapay zekan\u0131n duygular\u0131n\u0131 ve ruh hallerini yorumlamas\u0131n\u0131 istemiyor<\/a>. Bu arada baz\u0131 yerlerde duygu ve y\u00fcz tan\u0131ma teknolojilerinin kullan\u0131m\u0131 kanunen yasaklanm\u0131\u015f durumda. \u00d6rne\u011fin Ekim ay\u0131nda Kaliforniya, kolluk kuvvetlerinin jest ve mimikler dahil olmak \u00fczere, giysiye tak\u0131l\u0131 kameralarla biyometrik bilgileri kaydetmesini, toplamas\u0131n\u0131 ve analiz etmesini<\/a> yasaklayan bir kanun \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n Kanun tasar\u0131s\u0131n\u0131 haz\u0131rlayanlara g\u00f6re y\u00fcz tan\u0131ma teknolojisi kullanmak, insanlardan her saniye pasaportlar\u0131n\u0131 g\u00f6stermelerini istemekle e\u015fde\u011fer. Vatadan\u015flar\u0131n haklar\u0131n\u0131 ihlal eden bir durum ve \u00f6denmemi\u015f park cezas\u0131 gibi k\u00fc\u00e7\u00fck su\u00e7lar\u0131 olan insanlar\u0131n daha ciddi su\u00e7lar\u0131 polise bildirmekten ka\u00e7\u0131nmas\u0131na yol a\u00e7abilir.<\/p>\n\nPeki, duygu tan\u0131mada ama\u00e7 ne?<\/h2>\n
G\u00fcvenlik<\/h3>\n
\u0130\u015fe al\u0131m<\/h3>\n
M\u00fc\u015fteri odakl\u0131l\u0131k<\/h3>\n
\u00d6zel ihtiya\u00e7lar\u0131 olan \u00e7ocuklar\u0131n sosyalle\u015fmesi<\/h3>\n
Duygu dedekt\u00f6rleri ne kadar etkin?<\/h2>\n
Ki\u015fisel veri olarak duygular<\/h2>\n
Yapay duygusuzluk<\/h2>\n