Bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn hayat d\u00f6ng\u00fcs\u00fc ne kadar uzun olmal\u0131d\u0131r? Tabii ki bu \u00fcr\u00fcne g\u00f6re de\u011fi\u015fmektedir: \u0130nsanlar arabalar\u0131n\u0131 y\u0131llarca hatta on y\u0131llarca kullanabilirler, oysaki bir di\u015f f\u0131r\u00e7as\u0131n\u0131n \u00f6mr\u00fc sadece birka\u00e7 ayd\u0131r.<\/p>\n
\u015eimdi ba\u015fka bir boyut daha ekleyelim: Bir ba\u011fl\u0131<\/em> \u00fcr\u00fcn\u00fcn (internet eri\u015fimi olan) hayat d\u00f6ng\u00fcs\u00fc ne kadar uzun olmal\u0131d\u0131r? G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ba\u011fl\u0131 \u00fcr\u00fcn say\u0131s\u0131 giderek artt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bu sorunun cevab\u0131n\u0131 bulmak daha az belirgin ve daha fazla karma\u015f\u0131kt\u0131r. Cambridge \u00dcniversitesi\u2019nden Profes\u00f6r Ross Anderson 36C3 (36th Chaos Communication Congress) konu\u015fmas\u0131nda<\/a> bu konuya de\u011findi.\u00a0 Biz de bu konuyu biraz daha detayl\u0131 de\u011ferlendirmek istedik.<\/p>\n \u0130nternet eri\u015fimi olmayan \u00fcr\u00fcnlerin, olan \u00fcr\u00fcnlere k\u0131yasla hacklenmesi ve sahiplerine kar\u015f\u0131 d\u00f6nd\u00fcr\u00fclme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. BT g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakarsak; \u201dak\u0131ll\u0131\u201d olmayan ya da ba\u011fl\u0131 olmayan \u00fcr\u00fcnlere, o kadar da dikkat etmeye gerek yoktur.<\/p>\n \u0130nternete ba\u011fl\u0131 \u00fcr\u00fcnler farkl\u0131d\u0131r; t\u00fcm hayat d\u00f6ng\u00fcleri boyunca g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmalar\u0131 gerekmektedir. Baz\u0131 durumlarda \u2013 \u00f6rne\u011fin arabalarda \u2013 g\u00fcvenlik ve emniyet bir aradad\u0131r. Hacklenen Jeep\u2019i<\/a> hat\u0131rl\u0131yor musunuz? B\u00f6yle olaylar internet eri\u015fimi olan ara\u00e7larda ger\u00e7ekle\u015febilir, ve bu da hayati tehlikeye yol a\u00e7abilir.<\/p>\n Bu y\u00fczden; bu tip ara\u00e7lar\u0131 g\u00fcvende tutmak teknik destek ve d\u00fczenli yaz\u0131l\u0131m g\u00fcncellemesi gerektirir. G\u00fcncellemeler zaman\u0131nda yap\u0131lmal\u0131d\u0131r, ve her \u00fcr\u00fcn i\u00e7in belirli say\u0131da ki\u015fi gerekir. Ayr\u0131ca firmalar s\u0131k s\u0131k yeni \u00fcr\u00fcnler \u00e7\u0131karma e\u011filiminde oldu\u011fundan, \u00e7ok yak\u0131nda \u2013 s\u0131rf her \u015feyi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r konumda tutabilmek i\u00e7in \u2013 kendinizi bir g\u00fcvenlik tak\u0131m\u0131na ihtiya\u00e7 duyacak noktada bulabilirsiniz.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla, cevap basit g\u00f6z\u00fck\u00fcyor: Ba\u011fl\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fcn hayat d\u00f6ng\u00fcs\u00fc olabildi\u011fince k\u0131sa olmal\u0131d\u0131r. \u00d6m\u00fcrleri ortalama \u00fc\u00e7 y\u0131l olan ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131 ele alal\u0131m. Baz\u0131 \u015firketler ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n\u0131 bir ya da iki sene sonra onarmay\u0131 b\u0131rak\u0131yor, hatta baz\u0131lar\u0131 piyasaya \u00e7\u0131kard\u0131ktan hemen sonra unutuyor. Fakat bu durum ortaya ba\u015fka bir sorun \u00e7\u0131karmaktad\u0131r o da: s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik.<\/p>\n Ekolojik a\u00e7\u0131dan bilin\u00e7 sahibi m\u00fc\u015fteriler ellerinden geldik\u00e7e \u00e7evre dostu \u00fcr\u00fcnleri tercih etmeye e\u011filimlidir, fakat bu \u201dm\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca h\u0131zl\u0131\u201d bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na z\u0131tt\u0131r. Her \u00fcr\u00fcn\u00fcn bir<\/em> karbon ayak izi vard\u0131r.<\/p>\n Kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z ba\u011fl\u0131 \u00fcr\u00fcnler \u00e7evre dostu olmal\u0131d\u0131r; bu k\u0131s\u0131m nettir. Fakat \u00e7evre dostu nedir? <\/em> Bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn yak\u0131t ya da elektrik t\u00fcketimini d\u00fc\u015f\u00fcrmek yeterli de\u011fildir; bir\u00e7ok durumda yeni ve \u201ddaha \u00e7evre dostu\u201d \u00fcr\u00fcn sat\u0131n almak, gezegene sahip oldu\u011funuz eski ve \u201cdaha az \u00e7evre dostu\u201d \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcz\u00fc tutmaktan daha fazla zarar vermektedir. \u00d6rne\u011fin, herhangi bir araba kullan\u0131m s\u00fcresi boyunca, \u00fcretim s\u00fcreci s\u0131ras\u0131nda yayd\u0131\u011f\u0131 karbondioksitten daha az yay\u0131l\u0131m sa\u011flar. Ayr\u0131ca bir ak\u0131ll\u0131 telefonun \u00fcretim s\u00fcreci, telefonun kullan\u0131labilir \u00f6mr\u00fc boyunca t\u00fcketti\u011fi enerjinin 10 kat\u0131n\u0131 harcar.<\/p>\n Asl\u0131nda \u00e7evre dostu kalabilmek i\u00e7in, hepimizin telefon ve araba al\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 minimumda tutmas\u0131 gerekir. Bu sebeple, d\u00fcnyam\u0131z\u0131 korumaya yard\u0131m etmek i\u00e7in, \u00fcr\u00fcn hayat d\u00f6ng\u00fcs\u00fc m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca uzun olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Buradaki tezat\u0131 g\u00f6rmek zor de\u011fildir: Ba\u011fl\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin hayat d\u00f6ng\u00fcs\u00fc, destek maliyetlerini azaltmak i\u00e7in k\u0131sa, d\u00fcnyay\u0131 koruyabilmek i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca uzun olmal\u0131d\u0131r. Ne yapmal\u0131s\u0131n\u0131z?<\/p>\n Bu g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte zor olan problemin asl\u0131nda bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olabilir. Destek maliyetlerini sadece \u00fcr\u00fcn\u00fcn hayat d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc azaltarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda daha g\u00fcvenli bir hale getirerek de azaltabilirsiniz. Demek istedi\u011fimiz, tasar\u0131m ile g\u00fcvence. G\u00fcvenli bir \u00fcr\u00fcn, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fczenli g\u00fcncellemeye pek ihtiya\u00e7 duymaz, yani hayat d\u00f6ng\u00fcs\u00fc boyunca daha az destek gerektirir.<\/p>\n Tabii ki bir \u015feyi tasar\u0131m ile g\u00fcvence alt\u0131na alabilmek, s\u00f6ylemesi kolay, yapmas\u0131 zordur. \u00dcr\u00fcnleri g\u00fcvenli bir altyap\u0131da \u00fcretmeyi gerektirir \u2013 \u00f6rne\u011fin, varsay\u0131lan reddetme \u00f6zelli\u011fine sahip mikro \u00e7ekirdek tabanl\u0131 i\u015fletim sistemi KasperskyOS<\/a>\u2018u kullanmak sadece a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde yetkilendirilen eylemlere izin verece\u011fi ve ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feye izin vermeyece\u011fi anlam\u0131na gelir. Bu g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131na fazla bir yer b\u0131rakmamaktad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 demek genellikle cihaz olu\u015fturucular\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fi eylemleri ger\u00e7ekle\u015ftirebilme yetene\u011fidir.<\/p>\n KasperskyOS gibi tasar\u0131m ile g\u00fcvence alt\u0131na alan sistemler, size daha d\u00fc\u015f\u00fck destek maliyeti \u00e7\u0131karmas\u0131 sebebiyle, daha uzun hayat d\u00f6ng\u00fcs\u00fc olan ba\u011fl\u0131 \u00fcr\u00fcnler \u00fcretme olana\u011f\u0131 tan\u0131r. Ve daha uzun \u00fcr\u00fcn hayat d\u00f6ng\u00fcs\u00fc i\u015finizi ekolojik a\u00e7\u0131dan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir tutar. Problem \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc.<\/p>\nBa\u011fl\u0131 bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn hayat d\u00f6ng\u00fcs\u00fc<\/h2>\n
Karbonun, \u00fcr\u00fcn hayat d\u00f6ng\u00fcs\u00fc ile ne ilgisi var?<\/h2>\n
Hayat d\u00f6ng\u00fcs\u00fc bulmacas\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek<\/h2>\n