{"id":8215,"date":"2020-05-12T11:33:01","date_gmt":"2020-05-12T08:33:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/?p=8215"},"modified":"2020-05-12T17:21:26","modified_gmt":"2020-05-12T14:21:26","slug":"quantum-computing-explained","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/quantum-computing-explained\/8215\/","title":{"rendered":"Kuantum bilgisayarlar 101"},"content":{"rendered":"

Ge\u00e7ti\u011fimiz sonbaharda Google, kuantum \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131<\/a>. Bu a\u00e7\u0131klama ortalama bir kullan\u0131c\u0131 i\u00e7in soyut ve ilgisiz gelebilir, ancak bunu tekrar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Google ekibinin yapt\u0131\u011f\u0131, temelde en \u00fcst d\u00fczey s\u00fcper bilgisayar\u0131 bile \u015fa\u015f\u0131rtacak bir problemi \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in bir kuantum bilgisayar kullanmakt\u0131. Etkileyici, \u00f6yle de\u011fil mi?<\/p>\n

Dahas\u0131, kuantum hesaplaman\u0131n durumu verilerinizin g\u00fcvenli\u011fi \u00fczerinde do\u011frudan bir etkiye sahip. Zaten dijital d\u00fcnyadaki bir\u00e7ok koruma y\u00f6ntemi a\u015f\u0131lmaz olmaya de\u011fil, makul bir s\u00fcre boyunca<\/em> a\u015f\u0131lmaz olmaya dayan\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcmde, Google\u2019\u0131n yeni oyunca\u011f\u0131na bir g\u00f6z at\u0131yoruz ve bir g\u00fcn siber su\u00e7lular\u0131n da hacklemek i\u00e7in bu bilgisayarlar\u0131 kullanacaklar\u0131 konusunda endi\u015fe etmemiz gerekip gerekmedi\u011fini de\u011ferlendiriyoruz.<\/p>\n

Kuantum bilgisayar nedir?<\/h2>\n

Kuantum bilgisayarlar ve bug\u00fcn hepimizin kulland\u0131\u011f\u0131 geleneksel transist\u00f6r bilgisayarlar\u0131 aras\u0131ndaki temel fark, veriyi ele alma y\u00f6ntemleridir. Ak\u0131ll\u0131 telefonlardan ve diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlardan s\u00fcper satran\u00e7 bilgisayar\u0131 Deep Blue\u2019ya kadar a\u015fina oldu\u011fumuz t\u00fcm cihazlar, her \u015feyi en k\u00fc\u00e7\u00fck bilgi birimi olan bitlerde<\/em> saklar. Bir bit iki de\u011ferden birine sahip olabilir: 0 veya 1.<\/p>\n

Bir ampul gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: Ampul ya a\u00e7\u0131kt\u0131r (1) ya da kapal\u0131d\u0131r (0). Bilgisayar diskinde bulunan bir dosya, baz\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131k, di\u011ferleri ise kapal\u0131 olan bir grup ampul gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu t\u00fcr \u00e7ok say\u0131da ampulle donat\u0131lm\u0131\u015f bir sistemde, \u201cAlbert was here\u201d (Albert buradayd\u0131) ifadesi veya Mona Lisa\u2019n\u0131n resmi gibi bilgileri kodlayabilirsiniz.<\/p>\n

\u0130ki durumlu bir cihaz bir problemi \u00e7\u00f6zerken bu ampulleri s\u00fcrekli olarak a\u00e7\u0131p kapatmal\u0131, belle\u011fi doldurmamas\u0131 i\u00e7in ara hesaplamalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 yazmal\u0131 ve silmelidir. Bu i\u015flem zaman al\u0131r; bu nedenle g\u00f6rev \u00e7ok karma\u015f\u0131ksa, bilgisayar \u00e7ok uzun bir s\u00fcre boyunca d\u00fc\u015f\u00fcnecektir.<\/p>\n

Kuantum bilgisayarlar ise, ya\u015fl\u0131 kuzenlerinin aksine, verileri kuantum bitleri veya k\u0131saca k\u00fcbitler<\/em> kullanarak depolar ve i\u015flerler. K\u00fcbitler yaln\u0131zca \u201ca\u00e7\u0131lan\u201d ve \u201ckapat\u0131lan\u201d birimler de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ge\u00e7i\u015f durumunda veya hatta ayn\u0131 anda a\u00e7\u0131k ve<\/em> kapal\u0131 durumda olabilen birimlerdir. Ampul benzetmesine devam edersek, bir k\u00fcbit, kapatt\u0131\u011f\u0131n\u0131z ancak yan\u0131p s\u00f6nmeye devam eden bir ampul gibidir. Ya da ayn\u0131 anda hem canl\u0131 hem de \u00f6l\u00fc oldu\u011fu kabul edilen Schr\u00f6dinger\u2019in kedisi<\/a> gibi.<\/p>\n

Kuantum bilgisayardaki ampullerin ayn\u0131 anda hem a\u00e7\u0131k hem de kapal\u0131 olabilmesi \u00e7ok zaman kazan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu nedenle de, bir kuantum bilgisayar\u0131 karma\u015f\u0131k problemleri en g\u00fc\u00e7l\u00fc geleneksel cihazdan bile \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 bi\u00e7imde \u00e7\u00f6zebilir. Google, kuantum makinesi Sycamore\u2019un s\u0131radan bir s\u00fcper bilgisayar\u0131n 10 bin y\u0131lda \u00e7\u00f6zebilece\u011fi hesaplamay\u0131 3 dakikadan biraz uzun bir s\u00fcrede yapabildi\u011fini iddia ediyor. \u201c\u00dcst\u00fcnl\u00fck\u201d terimi de tam burada devreye giriyor.<\/p>\n

Ger\u00e7ek ya\u015famda kuantum bilgisayarlar<\/h2>\n

Kuantum bilgisayarlar\u0131n fazlas\u0131yla karma\u015f\u0131k problemleri \u00e7\u00f6zme konusunda \u00fcst d\u00fczey bir yetene\u011fe sahip olduklar\u0131n\u0131 anlad\u0131k. Peki, transist\u00f6r \u00e7a\u011f\u0131 neden \u00e7oktan tarih kitaplar\u0131ndaki yerini almad\u0131? Bunun nedeni, kuantum teknolojisinin \u015fu an i\u00e7in \u00e7ok erken bir d\u00f6neminde olmas\u0131 ve \u201cyan\u0131p s\u00f6nen ampul\u00fcn\u201d durumunun olduk\u00e7a karars\u0131z davranmas\u0131d\u0131r, bir sistem ne kadar \u00e7ok k\u00fcbit i\u00e7eriyorsa, dengeyi korumak da o kadar zor olur. Karma\u015f\u0131k hesaplamalar\u0131n fizibilitesi de, di\u011ferlerinin yan\u0131 s\u0131ra, k\u00fcbit say\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r: En ileri d\u00fczeyde olsalar dahi, iki amp\u00fcl kullanarak Mona Lisa\u2019y\u0131 \u00e7izemezsiniz.<\/p>\n

Di\u011fer nedenler de, kuantum bilgisayarlar\u0131n \u00f6nc\u00fcllerini tamamen geride b\u0131rakmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engellerdir. Bilgileri temelde farkl\u0131 bir \u015fekilde i\u015flediklerini unutmay\u0131n. Bu durum, onlar i\u00e7in tamamen s\u0131f\u0131rdan bir yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirilmesi gerekti\u011fi anlam\u0131na gelir. Kuantum bilgisayara Windows y\u00fckleyemezsiniz; tamamen yeni bir kuantum i\u015fletim sistemine ve kuantum uygulamalar\u0131na ihtiyac\u0131n\u0131z olacakt\u0131r.<\/p>\n

Her ne kadar bilim adamlar\u0131<\/a> ve bili\u015fim devleri<\/a> kuantum sahalar\u0131na a\u00e7\u0131lmak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterse de, kuantum bilgisayarlar t\u0131pk\u0131 normal bilgisayarlara ba\u011fl\u0131 \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fan ve onlar \u00fczerinden y\u00f6netilen harici sabit diskler gibi \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bir hidrojen atomunun modellenmesi<\/a> veya veritabanlar\u0131nda arama yap\u0131lmas\u0131 gibi dar bir sorun yelpazesini \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rlar. Kuantum hesaplaman\u0131n g\u00fcc\u00fcne ra\u011fmen, onu internete girmek ve kaykaya binen kedi videolar\u0131n\u0131 izlemek i\u00e7in hen\u00fcz kullanamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Ancak yine de, bir\u00e7ok ki\u015fi gelece\u011fin kuantum hesaplamada oldu\u011funa inan\u0131yor. \u0130lk kuantum bilgisayarlar 1999\u2019da piyasaya \u00e7\u0131kt\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, Google, Honeywell<\/a> ve IBM<\/a> (IBM halihaz\u0131rda m\u00fc\u015fterilerine kuantum bilgisayar\u0131na bulut eri\u015fimi sunuyor<\/a>), Toshiba, Alibaba ve Baidu<\/a> gibi b\u00fcy\u00fck kurulu\u015flar bu alana b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131m yap\u0131yorlar.<\/p>\n

Bununla birlikte, Google\u2019\u0131n tamamlad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revin kuantum hesaplaman\u0131n kabiliyetini g\u00f6stermek d\u0131\u015f\u0131nda pratik bir kullan\u0131m\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtmek gerekiyor. Konunun ince detaylar\u0131na de\u011finmeyece\u011fiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekten \u00e7ok karma\u015f\u0131k ve g\u00fcnl\u00fck bir kullan\u0131c\u0131 pek de gerekli de\u011fil. Ancak ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 incelemek istiyorsan\u0131z Google\u2019\u0131n raporuna g\u00f6z atabilirsiniz<\/a>.<\/p>\n

Bu arada, herkes Google\u2019\u0131n 10 bin y\u0131ll\u0131k iddias\u0131n\u0131 kabul etmiyor. \u00d6rne\u011fin IBM, bir s\u00fcper bilgisayar\u0131n ayn\u0131 g\u00f6revi 3 dakika i\u00e7inde olmasa da 48 saatten i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6zebilece\u011fi konusunda emin<\/a>. Fakat yine de, bu tahmin daha do\u011fru olsa bile, matematik\u00e7i olmayanlar dahi, kuantum ve geleneksel bilgisayarlar aras\u0131nda fark edilir bir h\u0131z fark\u0131 g\u00f6receklerdir.<\/p>\n

Kuantum bilgisayarlar (hen\u00fcz) bir tehdit de\u011fil<\/h2>\n

G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u00fczere, kuantum bilgisayarlar t\u00fcketici cihazlar\u0131 veya bilgisayar korsanl\u0131\u011f\u0131 ara\u00e7lar\u0131 olmaktan \u00e7ok, bilim adamlar\u0131 i\u00e7in bir oyun alan\u0131. Ancak bu durum elbette, zaman i\u00e7erisinde daha pratik (ve tehlikeli) h\u00e2le gelmeyecekleri anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yor. Bunu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduran veri g\u00fcvenli\u011fi uzmanlar\u0131 da m\u00fccadele planlar\u0131n\u0131 \u015fimdiden haz\u0131rl\u0131yor. Bu konunun detaylar\u0131n\u0131 daha sonra ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kuantum bilgisayarlar\u0131, kedileri ve ampulleri kullanarak a\u00e7\u0131kl\u0131yoruz.<\/p>\n","protected":false},"author":2463,"featured_media":8216,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[995],"tags":[519,702,2138,2195,794,528],"class_list":{"0":"post-8215","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-technology","8":"tag-ipuclari-2","9":"tag-kriptografi","10":"tag-kuantum-bilgisayarlar","11":"tag-kuantum-ustunlugu","12":"tag-sifreleme","13":"tag-veri-koruma"},"hreflang":[{"hreflang":"tr","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/quantum-computing-explained\/8215\/"},{"hreflang":"en-in","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.in\/blog\/quantum-computing-explained\/21245\/"},{"hreflang":"en-ae","url":"https:\/\/me-en.kaspersky.com\/blog\/quantum-computing-explained\/16711\/"},{"hreflang":"ar","url":"https:\/\/me.kaspersky.com\/blog\/quantum-computing-explained\/8208\/"},{"hreflang":"en-us","url":"https:\/\/usa.kaspersky.com\/blog\/quantum-computing-explained\/22236\/"},{"hreflang":"en-gb","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.uk\/blog\/quantum-computing-explained\/19983\/"},{"hreflang":"es-mx","url":"https:\/\/latam.kaspersky.com\/blog\/quantum-computing-explained\/18679\/"},{"hreflang":"es","url":"https:\/\/www.kaspersky.es\/blog\/quantum-computing-explained\/22652\/"},{"hreflang":"it","url":"https:\/\/www.kaspersky.it\/blog\/quantum-computing-explained\/21587\/"},{"hreflang":"ru","url":"https:\/\/www.kaspersky.ru\/blog\/quantum-computing-explained\/28316\/"},{"hreflang":"x-default","url":"https:\/\/www.kaspersky.com\/blog\/quantum-computing-explained\/35290\/"},{"hreflang":"fr","url":"https:\/\/www.kaspersky.fr\/blog\/quantum-computing-explained\/14805\/"},{"hreflang":"pt-br","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.br\/blog\/quantum-computing-explained\/15184\/"},{"hreflang":"pl","url":"https:\/\/plblog.kaspersky.com\/quantum-computing-explained\/13434\/"},{"hreflang":"de","url":"https:\/\/www.kaspersky.de\/blog\/quantum-computing-explained\/23952\/"},{"hreflang":"zh","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.cn\/blog\/quantum-computing-explained\/11442\/"},{"hreflang":"ja","url":"https:\/\/blog.kaspersky.co.jp\/quantum-computing-explained\/28276\/"},{"hreflang":"nl","url":"https:\/\/www.kaspersky.nl\/blog\/quantum-computing-explained\/25401\/"},{"hreflang":"ru-kz","url":"https:\/\/blog.kaspersky.kz\/quantum-computing-explained\/22206\/"},{"hreflang":"en-au","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.au\/blog\/quantum-computing-explained\/27548\/"},{"hreflang":"en-za","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.za\/blog\/quantum-computing-explained\/27384\/"}],"acf":[],"banners":"","maintag":{"url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/tag\/kuantum-bilgisayarlar\/","name":"kuantum bilgisayarlar"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8215","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2463"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8215"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8220,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8215\/revisions\/8220"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8216"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}