Sosyal a\u011flar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir hayat\u0131 hayal etmek art\u0131k olduk\u00e7a zor. Bu a\u011flar\u0131 sohbet etmek, ileti\u015fim kurmak, yapt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 payla\u015fmak, en yeni haberler hakk\u0131nda tart\u0131\u015fmak ve daha fazlas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131yoruz. Ancak bununla birlikte, insanlar\u0131n sosyal medya profillerinizi, \u00f6rne\u011fin bir banka kredisini geri \u00f6deyebilme kapasitenizi de\u011ferlendirmek i\u00e7in de kullanabilece\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak gerekir. Sahip oldu\u011funuz profiller, belirli bir i\u015f pozisyonu i\u00e7in uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131za tespit etmek amac\u0131yla da kullan\u0131labilir.<\/p>\n
Bir ki\u015finin ge\u00e7mi\u015f eylemleri, sosyal \u00e7evresi ve benzeri bilgilerine dayanan potansiyelinin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcne sosyal derecelendirme<\/em> ad\u0131 verilmektedir. Bir ki\u015finin sosyal derecelendirmesi, baz\u0131 y\u00f6nleriyle bankalar\u0131n kredi verirken kulland\u0131\u011f\u0131 kredi notuna benzer, ancak i\u00e7eri\u011finde \u00e7ok daha geni\u015f bir bilgi yelpazesi vard\u0131r.<\/p>\n Bir\u00e7ok \u00fclke \u015fimdiden \u00e7e\u015fitli alanlarda sosyal derecelendirmenin kullan\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, New York\u2019ta bulunan sigorta \u015firketlerinin sosyal a\u011flardan gelen verileri analiz ederek sigorta \u00fccretlerini belirlemelerine yasal olarak<\/a> izin veriliyor.<\/p>\n Ayn\u0131 zamanda \u00c7in\u2019de, baz\u0131 insanlara 1984<\/em> kitab\u0131n\u0131 and\u0131ran bir sosyal kredi sistemi<\/a> geli\u015ftiriliyor. Fakat herkes bu gibi sistemleri korkutucu bulmuyor. Baz\u0131 insanlar ise hayat\u0131 daha g\u00fcvenli hale getirmeye yard\u0131mc\u0131 olduklar\u0131n\u0131 dile getiriyor ve faydal\u0131 olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. \u0130nsanlar ve teknoloji gelece\u011fe haz\u0131r m\u0131?<\/p>\n Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n sosyal derecelendirmelere ili\u015fkin yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6rmek ad\u0131na, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda 10.000\u2019den fazla ki\u015finin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir anket d\u00fczenledik<\/a>. \u0130\u015fte elde etti\u011fimiz veriler.<\/p>\n Kat\u0131lanlar\u0131n yar\u0131s\u0131na yak\u0131n k\u0131sm\u0131 (%46) sosyal derecelendirmeyi daha \u00f6nce duymu\u015ftu. Sosyal derecelendirme Asya k\u0131tas\u0131nda daha fazla bilinmektedir. \u00d6rne\u011fin, derecelendirme sisteminin ulusal d\u00fczeyde yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00c7in\u2019de kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %71\u2019i sosyal derecelendirmeyi biliyorken Avusturya ve Almanya\u2019da sadece %13\u2019l\u00fck bir kesim bu sistemi biliyor. Dahas\u0131, yine kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n neredeyse yar\u0131s\u0131 (%45) puanlar\u0131n nas\u0131l hesapland\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. Yaln\u0131zca her be\u015f ki\u015fiden biri (%21) ger\u00e7ek hayatta sosyal derecelendirme sistemiyle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Ancak baz\u0131 ki\u015filerin sosyal derecelendirmelerin kredi veya mortgage al\u0131m s\u00fcrecinde rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda da olmayabilir.<\/p>\n Bununla birlikte, b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funluk sosyal derecelendirmenin temelinde yatan fikre kat\u0131l\u0131yor: Anketimizi yan\u0131tlayan ki\u015filerin %70\u2019i, insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131na dayanarak ula\u015f\u0131m, e\u011fitim, konut vb. kamu kaynaklar\u0131na eri\u015fimi s\u0131n\u0131rland\u0131rman\u0131n adil ve do\u011fru bir sistem oldu\u011funu savunuyor.<\/p>\n \u0130yi bir gerek\u00e7esi oldu\u011fu s\u00fcrece bir\u00e7ok insan izlenmeyi \u00f6nemsemiyor. Bu gerek\u00e7elere bir \u00f6rnek, g\u00fcvenli\u011fi art\u0131rmakt\u0131r. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n yar\u0131s\u0131 devletin sosyal a\u011flar\u0131 izlemesini kabul etmeye haz\u0131r ve her be\u015f ki\u015fiden ikisi de verilerini indirim ve di\u011fer avantajlar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir \u015firketle payla\u015fmay\u0131 kabul ediyor. Bunun yan\u0131nda kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n sadece %20\u2019si, kamu kurumlar\u0131n\u0131n ve \u00f6zel kurulu\u015flar\u0131n kullan\u0131c\u0131lar\u0131 ait ki\u015fisel bilgilerle yak\u0131ndan ilgilenmeleri konusunda rahats\u0131zl\u0131k duyduklar\u0131n\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n Ankete kat\u0131lan ki\u015filerin bir\u00e7o\u011fu, genel olarak adil ve tarafs\u0131z bir de\u011ferlendirme yap\u0131laca\u011f\u0131na inanarak, sosyal derecelendirme fikrini destekliyor. Fakat ne yaz\u0131k ki, mevcut teknoloji ile bu olas\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n \u0130lk olarak, hatalar\u0131n izlenmesi zordur. Mevcut sistemlerin \u00e7al\u0131\u015fma prensipleri, operat\u00f6rler veya halk bir yana, geli\u015ftiriciler i\u00e7in bile anla\u015f\u0131lmas\u0131 zor olan n\u00f6ral a\u011flara dayanmaktad\u0131r. N\u00f6ral a\u011f, birinin derecelendirmesini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrken veya y\u00fckseltirken ald\u0131\u011f\u0131 karara ili\u015fkin bilgi taban\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaz. Bilgisayar kredi almaya uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 belirtirse iyi bir gelire sahip ortalama profilde bir ki\u015fi olsan\u0131z dahi kredi alamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n Yukar\u0131da verilen \u00f6rnek, t\u0131bbi test ve bilgisayar g\u00fcvenli\u011fi dilinde \u201cyanl\u0131\u015f pozitif\u201d olarak bilinir. T\u0131pk\u0131 bir g\u00fcvenlik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc temiz bir dosyay\u0131 vir\u00fcsl\u00fc olarak i\u015faretledi\u011finde veya t\u0131bbi testte bir hastadan al\u0131nan \u00f6rnekte yanl\u0131\u015f bir hastal\u0131k tespit edildi\u011finde oldu\u011fu gibi.<\/p>\n En sevdi\u011fimiz konulardan olan antivir\u00fcse gelirsek yanl\u0131\u015f pozitiflerin d\u00fczeyi \u00fcr\u00fcnler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterir. Baz\u0131 \u00fcr\u00fcnler ortalamadan daha \u00e7ok yanl\u0131\u015f pozitif kararlarlar verirken, di\u011ferleri \u00e7ok daha az yanl\u0131\u015f pozitif kararlar veriyor. Bizim g\u00fcvenlik \u00e7\u00f6z\u00fcmlerimiz ise en d\u00fc\u015f\u00fck yanl\u0131\u015f pozitif oran\u0131n\u0131<\/a> sunar. Buradaki \u00f6nemli nokta, hatalar\u0131 t\u00fcm\u00fcyle ortadan kald\u0131rman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131d\u0131r. Ancak konu insan haklar\u0131n\u0131 ve hatta ya\u015famlar\u0131n\u0131 etkileyen derecelendirmeler oldu\u011funda b\u00f6ylesi bir hatan\u0131n bedeli \u00e7ok daha ciddi olabilir<\/a>.<\/p>\n Kesinlikten uzak algoritmalar veya kusurlu verilerin neden oldu\u011fu hatalar\u0131n yan\u0131nda, sistemler kas\u0131tl\u0131 olarak hacklenebilir. Uzmanlar\u0131m\u0131z \u00fclke \u00e7ap\u0131ndaki sosyal derecelendirmelere ili\u015fkin olarak, \u00fc\u00e7 farkl\u0131 t\u00fcrde potansiyel sald\u0131r\u0131 tespit etmi\u015ftir<\/a>.<\/p>\n Sistem, bir ki\u015finin derecelendirmesini do\u011fru \u015fekilde de\u011ferlendirmek i\u00e7in o ki\u015fi hakk\u0131nda \u00e7ok say\u0131da bilgiye ihtiya\u00e7 duyar. Bu verileri sadece sosyal a\u011flardan de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Nesnelerin \u0130nterneti olarak da adland\u0131r\u0131lan \u00e7e\u015fitli cihaz temelli kameralardan ve sens\u00f6rlerden de toplar. Bu cihazlarda genellikle g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 bulunur ve tekrar tekrar sald\u0131r\u0131ya u\u011frarlar. 2019\u2019un sadece ilk yar\u0131s\u0131nda, s\u00f6z konusu cihazlarda 105 milyon hacklenme giri\u015fimi tespit ettik<\/a>.<\/p>\n Sistemin size bir sosyal derecelendirme atayabilmesi i\u00e7in hakk\u0131n\u0131zda bilgi toplamas\u0131 yeterli de\u011fildir, ayn\u0131 zamanda onu i\u015flemesi ve yorumlamas\u0131 da gerekir. Bu i\u015flemi y\u00fcr\u00fcten mekanizma, hem k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 yaz\u0131l\u0131m bula\u015ft\u0131rma giri\u015fimlerine hem de standart d\u0131\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 savunmas\u0131z olabilir.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, sald\u0131rgan renkli bir g\u00f6zl\u00fck takabilir. Bir insan b\u00f6yle bir ki\u015fiyi kolayca tan\u0131r, fakat ak\u0131ll\u0131 bir kamera bu ki\u015fiyi bir ba\u015fkas\u0131yla kar\u0131\u015ft\u0131rabilir. Dolay\u0131s\u0131yla sald\u0131rgan\u0131n kamera \u00f6n\u00fcnde yapt\u0131\u011f\u0131 her eylem ba\u015fka bir ki\u015finin hareketleri olarak alg\u0131lanabilir<\/a>.<\/p>\n Son olarak, bir sald\u0131rgan s\u0131k \u015fekilde tekrarlanmalar\u0131 durumunda derecelendirmeyi olumlu ya da olumsuz y\u00f6nde etkileyen eylemleri tespit edebilir. \u00d6rne\u011fin, sistem mant\u0131\u011f\u0131ndaki bo\u015fluklardan faydalanarak, ki\u015finin kendi derecelendirmesini y\u00fckseltmesi veya tersine potansiyel bir kurban\u0131n puan\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmesi m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n \u00d6zetle, sosyal derecelendirmeler istedi\u011fimiz veya tahmin etti\u011fimiz kadar adil ve tarafs\u0131z olmayabilir. Ancak yine de, bu t\u00fcr sistemler halihaz\u0131rda belirli alanlara yerle\u015ftirilmi\u015ftir ve zaman i\u00e7erisinde daha da yayg\u0131n hale gelecektir. Kendinizi sistemin kusurlar\u0131ndan tam anlam\u0131yla koruman\u0131n bir yolu olmasa da riski en aza indirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak \u00f6nemlidir.<\/p>\n Kendinizin veya sosyal a\u011flarda potansiyel olarak tehlike olu\u015fturan di\u011fer bilgilerin belirsiz foto\u011fraflar\u0131n\u0131 internete y\u00fcklemeden \u00f6nce iki defa (ya da \u00fc\u00e7 defa) d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Baz\u0131 \u015feylerin gizli kalmas\u0131 daha iyidir. En az\u0131ndan, bu bilgileri herkese a\u00e7\u0131k olacak \u015fekilde payla\u015fmay\u0131n.<\/p>\n Siber su\u00e7lular\u0131n bilgilerinizi hacklemesi ve bunlar\u0131 size kar\u015f\u0131 kullanmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in hesaplar\u0131n\u0131z\u0131 koruma alt\u0131na al\u0131n. G\u00fc\u00e7l\u00fc ve benzersiz \u015fifreler olu\u015fturun<\/a>, iki fakt\u00f6rl\u00fc kimlik do\u011frulamay\u0131 etkinle\u015ftirin<\/a> ve \u015f\u00fcpheli sitelere kimlik bilgilerinizle giri\u015f yapmay\u0131n.<\/p>\n Gizlili\u011finizi koruyun. Bu sayede, i\u015f arad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bildi\u011fi i\u00e7in bir banka kredi ba\u015fvurunuzu reddemeyecektir. Kendinizi \u00e7evrimi\u00e7i veri madencili\u011fine kar\u015f\u0131 koruyun. Bu yaz\u0131m\u0131zda kendinizi nas\u0131l koruyaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yoruz.<\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0130nternette her \u015feyi payla\u015fmamak i\u00e7in bir ba\u015fka neden daha.<\/p>\n","protected":false},"author":2581,"featured_media":8343,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[994],"tags":[521,500,715,717,2199,716],"class_list":{"0":"post-8342","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-privacy","8":"tag-anket","9":"tag-gizlilik","10":"tag-kisisel-veriler","11":"tag-sosyal-aglar","12":"tag-sosyal-derecelendirme","13":"tag-sosyal-medya"},"hreflang":[{"hreflang":"tr","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/social-ratings-2020\/8342\/"},{"hreflang":"en-in","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.in\/blog\/social-ratings-2020\/21335\/"},{"hreflang":"en-ae","url":"https:\/\/me-en.kaspersky.com\/blog\/social-ratings-2020\/16791\/"},{"hreflang":"en-us","url":"https:\/\/usa.kaspersky.com\/blog\/social-ratings-2020\/22379\/"},{"hreflang":"en-gb","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.uk\/blog\/social-ratings-2020\/20516\/"},{"hreflang":"es-mx","url":"https:\/\/latam.kaspersky.com\/blog\/social-ratings-2020\/18867\/"},{"hreflang":"es","url":"https:\/\/www.kaspersky.es\/blog\/social-ratings-2020\/22744\/"},{"hreflang":"it","url":"https:\/\/www.kaspersky.it\/blog\/social-ratings-2020\/21767\/"},{"hreflang":"ru","url":"https:\/\/www.kaspersky.ru\/blog\/social-ratings-2020\/28428\/"},{"hreflang":"x-default","url":"https:\/\/www.kaspersky.com\/blog\/social-ratings-2020\/35610\/"},{"hreflang":"fr","url":"https:\/\/www.kaspersky.fr\/blog\/social-ratings-2020\/14929\/"},{"hreflang":"pt-br","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.br\/blog\/social-ratings-2020\/15421\/"},{"hreflang":"pl","url":"https:\/\/plblog.kaspersky.com\/social-ratings-2020\/13480\/"},{"hreflang":"de","url":"https:\/\/www.kaspersky.de\/blog\/social-ratings-2020\/24014\/"},{"hreflang":"zh","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.cn\/blog\/social-ratings-2020\/11506\/"},{"hreflang":"ja","url":"https:\/\/blog.kaspersky.co.jp\/social-ratings-2020\/28412\/"},{"hreflang":"nl","url":"https:\/\/www.kaspersky.nl\/blog\/social-ratings-2020\/25438\/"},{"hreflang":"ru-kz","url":"https:\/\/blog.kaspersky.kz\/social-ratings-2020\/22332\/"},{"hreflang":"en-au","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.au\/blog\/social-ratings-2020\/27613\/"},{"hreflang":"en-za","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.za\/blog\/social-ratings-2020\/27446\/"}],"acf":[],"banners":"","maintag":{"url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/tag\/gizlilik\/","name":"Gizlilik"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8342","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2581"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8342"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8342\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10480,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8342\/revisions\/10480"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8342"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8342"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Sosyal derecelendirme: \u0130nsanlar neler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor<\/h2>\n
Sosyal derecelendirmeler: Teknoloji<\/h2>\n
1. Veri toplama cihazlar\u0131na y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar<\/h3>\n
2. Yaz\u0131l\u0131m uygulamas\u0131na y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar<\/h3>\n
3. Sistem mant\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar<\/h3>\n
Sosyal derecelendirme d\u00fcnyas\u0131na haz\u0131rlanmak<\/h2>\n