2004 senesinde<\/a> insanlara Internet\u2019in nas\u0131l Vah\u015fi Bat\u0131 gibi tehlikeli olabilece\u011fini hat\u0131rlatmak i\u00e7in kutland\u0131. Bu yaz\u0131m\u0131zda Internet ortam\u0131n\u0131 daha g\u00fcvenli hale getirmek i\u00e7in uygulayabilece\u011finiz bir ka\u00e7 kuraldan bahsedece\u011fiz. Ne yaz\u0131k ki %100 g\u00fcvenli Internet (ger\u00e7ek hayatta da oldu\u011fu gibi) m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu nedenle g\u00fcn\u00fcn ad\u0131nda da \u2013 G\u00fcvenli Internet G\u00fcn\u00fc \u2013 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtildi\u011fi gibi ama\u00e7 Internet\u2019i daha g\u00fcvenli bir yer<\/b> haline getirmek. Bu g\u00f6revi devlet kurumlar\u0131n\u0131n, uluslararas\u0131 d\u00fczenleyicilerin, Apple veya Google\u2019\u0131n \u00fcstlenmesini beklememelisiniz. Bu sorumlulu\u011fu her birimiz payla\u015f\u0131yoruz. Bilmelisiniz ki b\u00fcy\u00fck teknolojiler veya s\u0131k\u0131 \u00f6nlemler almadan da Internet deneyiminizi daha g\u00fcveli hale getirebilirsiniz. Bunun i\u00e7in bir ka\u00e7 iyi al\u0131\u015fkanl\u0131k edinmeniz yeterli olacakt\u0131r.<\/p>\n1. G\u00fcncelleme yapmay\u0131 sevin<\/b><\/p>\n
G\u00fcnl\u00fck kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z t\u00fcm uygulamalar\u0131n otomatik g\u00fcncellemelerini etkinle\u015ftirin. \u0130lk olarak i\u015fletim sisteminiz, web taray\u0131c\u0131s\u0131, eposta istemcisi ve h\u0131zl\u0131 mesajla\u015fma uygulamalar\u0131 ile ba\u015flamal\u0131s\u0131n\u0131z. Ayr\u0131ca PDF okuyucular, Flash Player ve Java\u2019da \u00f6nemli. Hepsi s\u00fcrekli g\u00fcncelleniyor olmal\u0131. Bu i\u015flem sadece \u00fc\u00e7 dakikan\u0131z\u0131 al\u0131r ancak sisteminizin vir\u00fcslere ve zararl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlara kar\u015f\u0131 korunmas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir.<\/p>\n
2. \u2018A\u011f temizli\u011fine\u2019 \u00f6nem verin<\/b><\/p>\n
Ellerinizi y\u0131kamadan yemek yemeye ba\u015flam\u0131yorsunuz peki benzer al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 neden PC\u2019niz i\u00e7in de edinmeyesiniz? \u2018Kirli bir bilgisayar\u2019 kullanmay\u0131n. E\u011fer bilgisayar kendinize ait ise mutlaka g\u00fcncel ve g\u00fcvenilir bir anti-vir\u00fcs yaz\u0131l\u0131m\u0131 y\u00fckl\u00fc olmal\u0131d\u0131r. Daha da iyisi ba\u015ftan sona bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olan Internet Security gibi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm kullanmakt\u0131r. E\u011fer ba\u015fkas\u0131na ait bir bilgisayar kullan\u0131yorsan\u0131z, ilk yapman\u0131z gereken g\u00fcvenlik yaz\u0131l\u0131m\u0131 kurulmu\u015f ve vir\u00fcs veri tabanlar\u0131n\u0131n g\u00fcncel oldu\u011funu ve en son taraman\u0131n ne zaman yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmektir. E\u011fer bunlar yap\u0131lmam\u0131\u015f ise kurumsal eposta hesab\u0131n\u0131z\u0131n \u015fifresini, online bankac\u0131l\u0131k \u015fifrenizi veya sosyal a\u011f \u015fifrenizi girmeden \u00f6nce be\u015f dakikal\u0131k h\u0131zl\u0131 bir tarama yapt\u0131rmal\u0131s\u0131n\u0131z. Ya bir keylogger (klavye dinleyici) bu bilgileri siber su\u00e7lulara g\u00f6nderirse?<\/p>\n
3. Ak\u0131ll\u0131 telefonunuz bir B\u0130LG\u0130SAYARDIR<\/b><\/p>\n
Bu mantray\u0131 s\u0131k s\u0131k tekrar edin. Mesele ak\u0131ll\u0131 telefonu bilgisayara tercih etmek de\u011fil ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n da zararl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar bar\u0131nd\u0131rabilece\u011finin fark\u0131nda olmakt\u0131r. Bunun anlam\u0131, g\u00fcncellemeleri etkinle\u015ftirmek, vir\u00fcs korumas\u0131, g\u00fcvenli olmayan yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n kurulumuna izin vermemek gibi koruma \u00f6nlemlerinin hepsinin ak\u0131ll\u0131 telefonlar i\u00e7in de ge\u00e7erli oldu\u011fudur. Ayr\u0131ca, mobil koruma yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 ile anti-spam, anti-phishing (kimlik h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nleme) ve \u00e7al\u0131nan\/kaybolan telefonu bulmak gibi ekstra servislere de sahip olursunuz.<\/p>\n
G\u00fcncellemeleri etkinle\u015ftirmek, vir\u00fcs korumas\u0131, g\u00fcvenli olmayan yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n kurulumuna izin vermemek gibi koruma \u00f6nlemlerinin hepsi ak\u0131ll\u0131 telefonlar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
4. Tehlikeli linkler<\/b><\/p>\n
Asl\u0131nda web adresleri hayat\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Onlar sayesinde tek bir t\u0131klama ile ihtiyac\u0131n\u0131z olan sayfaya eri\u015febilirsiniz. Ancak ne yaz\u0131k ki su\u00e7lular da bu adresleri, kurbanlar\u0131n\u0131 zararl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar bar\u0131nd\u0131ran sitelere y\u00f6nlendirmek veya bilgisayar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmek i\u00e7in kullan\u0131yorlar. Bunu engellemenin bir yolu var. Bir adrese sadece bakarak onun iyi veya k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 oldu\u011funu anlayamazs\u0131n\u0131z. E\u011fer eposta, sohbet mesaj\u0131 veya SMS arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile bir adres al\u0131rsan\u0131z en az\u0131ndan size g\u00f6nderildi\u011finde emin olmadan t\u0131klamay\u0131n. Bu durumla ilgili bir \u00f6rnek verelim: e\u011fer bankan\u0131zdan gelen ve \u2018okumak i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u2019 se\u00e7ene\u011fi olan bir mesaj ald\u0131ysan\u0131z bu adrese t\u0131klamay\u0131n. Onun yerine web taray\u0131c\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7arak online bankac\u0131l\u0131\u011fa adresi elinizle yazarak girin.<\/p>\n
\u0130kinci tehlikeli link t\u00fcrleri ise, uyar\u0131c\u0131, proaktif ve sizi t\u0131klamaya y\u00f6nlendiren reklam bannerlar\u0131d\u0131r. Bu konuda alt\u0131n bir kural vard\u0131r. \u201cBilgisayar\u0131n\u0131z tehlike alt\u0131nda\u201d, \u201coynat\u0131c\u0131n\u0131z\u0131 g\u00fcncelleyin\u201d, \u201c\u00f6d\u00fcl kazand\u0131n\u0131z\u201d, \u201cbilgisayar\u0131n\u0131z\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131n\u201d gibi mesajlar\u0131n neredeyse %100\u2019\u00fc doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ama\u00e7l\u0131d\u0131r.<\/p>\n
5. \u015eifre y\u00f6neticisi kullan\u0131n<\/b><\/p>\n
Kay\u0131t gerektiren d\u00fczinelerce web sitesinin \u015fifrelerini hat\u0131rlamak \u00e7ok zordur. Sonunda hepsi i\u00e7in ayn\u0131 \u015fifreyi kullanmaya ba\u015flars\u0131n\u0131z. Bu arada ge\u00e7en sene sizin de tahmin edebilece\u011finiz gibi en pop\u00fcler \u015fifre 123456 idi. Kendinizi bu talihsiz kaderin kurban\u0131 olanlar\u0131n k\u00f6t\u00fc istatistiklerine eklemek istemiyorsan\u0131z, farkl\u0131 siteler i\u00e7in tekil \u015fifreler \u00fcreten, bu bilgileri gerekli alanlara otomatik giren ve t\u00fcm giri\u015f bilgilerini g\u00fcvenli bir veri taban\u0131nda saklayan \u00f6zel bir uygulama kullan\u0131n. Hat\u0131rlaman\u0131z gereken tek \u015fifre uygulaman\u0131n kendi \u015fifresi olacakt\u0131r. Bu arada taray\u0131c\u0131 ile gelen \u015fifre hat\u0131rlama \u00f6zelliklerini kullanman\u0131z\u0131 tavsiye etmiyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc pek \u00e7ok taray\u0131c\u0131 da bu kay\u0131tl\u0131 \u015fifrelere eri\u015febilmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n
6. Rapor etmeyi \u00f6\u011frenin<\/b><\/p>\n
Online tehlikeler zararl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar ve doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Kabaday\u0131lar, provokat\u00f6rler, forum \u2018trolleri\u2019 de daha az zararl\u0131 de\u011fil. Gen\u00e7ler ve \u00e7ocuklar bu t\u00fcr tehditlere kar\u015f\u0131 olduk\u00e7a savunmas\u0131zd\u0131r. Genellikle s\u00f6zl\u00fc sald\u0131r\u0131lar\u0131 y\u00f6nlendirme veya yok saymay\u0131 etkin bir \u015fekilde yapamazlar. \u00d6rne\u011fin forumlarda beklemedi\u011finiz bir anda hararetli tart\u0131\u015fmalar\u0131n i\u00e7ine dalabilir veya birisinin annesi ile ilgili sarf edilen \u00e7irkin s\u00f6zlerle kar\u015f\u0131la\u015fabilirsiniz. Hemen her forum, sosyal a\u011f veya sohbet sitesinde \u2018kullan\u0131c\u0131y\u0131 engelle\u2019, \u2018spam bildir\u2019, \u2018taciz bildir\u2019 gibi tu\u015flar vard\u0131r. Bunlar\u0131 teredd\u00fct etmeden kullan\u0131n. \u00d6nce taciz i\u00e7eren yorumu rapor edin ard\u0131ndan da bu yaz\u0131lar\u0131 yazan\u0131 etkisizle\u015ftirmek i\u00e7in rapor edin. Benzer kurallar birileri uyu\u015fturucu, \u015fiddet gibi konularda\u00a0 bariz \u015fekilde k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 i\u00e7erikler yaz\u0131yorsa onlar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
7. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131zla konu\u015fun. Ve ebeveynlerinizle de.<\/b><\/p>\n
Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan kurallar\u0131n t\u00fcm\u00fc basit ve uygulanmas\u0131 kolayd\u0131r. Ancak konu bilgisayar kullan\u0131m\u0131 konusunda yeterli yetkinli\u011fe sahip olmayan \u201c\u00e7ocuklar ve ya\u015fl\u0131lar\u201d grubuna geldi\u011finde bu kurallara uymak o kadar kolay olmayabilir. Bu nedenle onlara yukar\u0131da bahsi ge\u00e7en tavsiyeleri hat\u0131rlatmal\u0131s\u0131n\u0131z. Onlar\u0131 \u2018bilgisayar hijyeni\u2019 konusunda e\u011fitmek yerine, kendilerini zararl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlara ve siber su\u00e7lulara kar\u015f\u0131 korumalar\u0131nda yard\u0131m etmek i\u00e7in Internet\u2019te s\u00f6ylenen her \u015feyin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 fikrini a\u015f\u0131lamak daha do\u011fru bir yol olabilir. Google veya Bing \u00fczerinde h\u0131zl\u0131 bir arama yaparak Barack Obama bo\u015fan\u0131yor, oscillococcinum nezleye iyi geliyor, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuk hala kana ihtiya\u00e7 duyuyor gibi yalan haber \u00f6rneklerini g\u00f6sterebilirsiniz. Bu t\u00fcr \u00f6rnekler konu \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015ft\u0131ktan sonra da uzun s\u00fcre Internet\u2019te durmaya devam eder.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
11 \u015eubat Sal\u0131 g\u00fcn\u00fc G\u00fcvenli Internet G\u00fcn\u00fc olarak kutland\u0131. B\u00fcy\u00fck teknolojiler kullanmadan veya s\u0131k\u0131 \u00f6nlemler almadan da Internet deneyiminizi daha g\u00fcveli hale getirebilirsiniz. Bunun i\u00e7in bir ka\u00e7 iyi al\u0131\u015fkanl\u0131k edinmeniz<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":916,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1284],"tags":[525],"class_list":{"0":"post-915","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-tips","8":"tag-internet-guvenligi"},"hreflang":[{"hreflang":"tr","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/guvenli-internet-icin-yedi-faydali-aliskanlik\/915\/"}],"acf":[],"banners":"","maintag":{"url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/tag\/internet-guvenligi\/","name":"internet g\u00fcvenli\u011fi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/915","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/350"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=915"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/915\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7338,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/915\/revisions\/7338"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/916"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}