{"id":9298,"date":"2021-02-08T15:14:29","date_gmt":"2021-02-08T12:14:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/?p=9298"},"modified":"2021-02-08T15:14:29","modified_gmt":"2021-02-08T12:14:29","slug":"deep-web-dark-web-darknet-surface-web-difference","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/deep-web-dark-web-darknet-surface-web-difference\/9298\/","title":{"rendered":"Darknet, dark web, deep web ve y\u00fczey internet – aralar\u0131ndaki fark nedir?"},"content":{"rendered":"

\u201cDeep web\u201d denince akl\u0131n\u0131za ne geliyor? S\u0131radan ve \u00f6l\u00fcml\u00fc insanlar\u0131n girerken korkmas\u0131 gereken sadece efsane hackerlar\u0131n girebilece\u011fi bir yer mi? Bir su\u00e7 yuvas\u0131 m\u0131? B\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z, deep web\u2019i her g\u00fcn kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 duymak sizi \u015fa\u015f\u0131rtabilir.<\/p>\n

Deep web terimini yaz\u0131l\u0131\u015flar\u0131 benzer olan dark web ve darknet terimleriyle kar\u0131\u015ft\u0131rmak kolay olsa da \u2014 ve gariptir ki Deep Web adl\u0131 belgesel<\/a> de asl\u0131nda dark web\u2019i anlatsa da \u2014 bizce yine de a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmaya de\u011fer bir konu.<\/p>\n

Deep web ve y\u00fczey interneti<\/h2>\n

\u0130nternetin b\u00fcy\u00fck bir \u015fehir oldu\u011funu hayal edelim. \u201c\u0130nternet\u201d adl\u0131 bu \u015fehirde de her b\u00fcy\u00fck\u015fehirde oldu\u011fu gibi harita \u00fczerinde g\u00f6rebilece\u011finiz; sokaklar, bulvarlar ve parklar gibi herkesin girebildi\u011fi yani kamuya a\u00e7\u0131k alanlar var. Herkes bu alanlara gelip gezinebilir. Haritalama i\u00e7in 360 derece kamerayla \u00e7ekim yapan arabalar geldiklerinde buralar\u0131 g\u00f6rebilir. Hatta bu alanlar\u0131 MapQuest veya Google Maps gibi bir haritada da kolayl\u0131kla bulabilirsiniz.<\/p>\n

\u0130nternet olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu b\u00fcy\u00fck\u015fehirde yer alan kamusal alanlar y\u00fczey internet<\/em> olarak bilinir. Bu alanlar aras\u0131nda Web sayfalar\u0131, Web uygulamalar\u0131 ve arama motorlar\u0131n\u0131n \u2014 haritac\u0131lar\u0131n kulland\u0131klar\u0131 kameralar\u0131n dijital analoglar\u0131 diyebiliriz \u2014 dizine ekleyebilece\u011fi di\u011fer \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6geler yer al\u0131r. Ayr\u0131ca bu alanlarda belgeler, medya dosyalar\u0131 ve \u00e7ok daha fazlas\u0131 da bulunabilir. Arama motoru kullanan herkes bunlara eri\u015febilir; herhangi bir \u00f6deme yapmadan, bir yere kaydolmadan veya buna \u00f6zel bir yaz\u0131l\u0131m y\u00fcklemeden bunlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyebilir.<\/p>\n

\u015eehirlerde herkesin girebildi\u011fi bu alanlar\u0131n yan\u0131nda bir de girmek i\u00e7in bir ge\u00e7i\u015f kart\u0131n\u0131z\u0131n, biletinizin veya davetiyenizin olmas\u0131 gereken \u00f6zel alanlar da vard\u0131r. Bu \u00f6zel alanlar aras\u0131nda evler, i\u015f merkezleri, \u00f6zel kul\u00fcpler, sinemalar ve benzerleri yer al\u0131r. Herkesin g\u00f6rebildi\u011fi haritalar genellikle bu yerlerin i\u00e7lerinde neler oldu\u011funu g\u00f6stermez.<\/p>\n

Web de asl\u0131nda Google, Bing ve di\u011ferlerinin g\u00f6rmedi\u011fi bir\u00e7ok k\u00f6\u015feye sahip bir evdir. Toplu olarak, bu t\u00fcr yerlerin tamam\u0131 deep web<\/a> olarak bilinir. Ba\u015fl\u0131ca normal bir \u015fekilde arama yap\u0131lamayan ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenemeyen internet sayfalar\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 olu\u015fturur; robot haritac\u0131lar bu sayfalar\u0131 dizine ekleyemez.<\/p>\n

Bir siteye eri\u015fmeniz i\u00e7in bir CAPTCHA girmeniz gerekiyorsa, o zaman bir arama botu da site i\u00e7eri\u011fi hakk\u0131nda \u00e7ok bir \u015fey \u00f6\u011frenemez \u2014 sonu\u00e7ta bir CAPTCHA\u2019n\u0131n amac\u0131 botlar\u0131 ay\u0131klamakt\u0131r. Bir makaleye sadece abonelik \u00fczerinden eri\u015filiyorsa, bir bot bu makaleyi a\u00e7\u0131p dizine ekleyemez \u00e7\u00fcnk\u00fc botlar\u0131n abonelik \u00fccretini \u00f6deyecek hesaplar\u0131 veya paras\u0131 yoktur. Bir belgeyi okumak i\u00e7in parola m\u0131 girmeniz gerekiyor? Ayn\u0131 \u015fekilde, bir botun yine belgeyi okuma \u015fans\u0131 yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bildi\u011fi bir parola yok.<\/p>\n

E\u011fer bir \u015fey a\u00e7\u0131labilmesine ra\u011fmen bulunam\u0131yorsa, o \u015fey deep web\u2019e aittir. \u00d6rne\u011fin, Facebook profilinizi arama motorlar\u0131nda g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmeyecek \u015fekilde ayarlarsan\u0131z, bir arama botu profilinize eri\u015fse bile, onu g\u00f6rmezden gelmek zorunda kalacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir arama motoru, bir Web sayfas\u0131n\u0131n sadece sayfa a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda olu\u015fturdu\u011fu i\u00e7eri\u011fi ve sayfay\u0131 kimin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fen i\u00e7eri\u011fi i\u015fleyemez. \u00d6rne\u011fin, belirli dijital al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131<\/a> olan bir kullan\u0131c\u0131 de\u011filseniz, ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f teklifleri g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyemezsiniz.<\/p>\n

Son olarak, deep web ayr\u0131ca g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenebilir veya y\u00fczey internette hi\u00e7bir ba\u011flant\u0131s\u0131 bulunmayan i\u00e7eriklerin t\u00fcm\u00fcn\u00fc de ifade eder. Bir arama botu, bu t\u00fcr bir i\u00e7eri\u011fin varl\u0131\u011f\u0131ndan haberdar de\u011fildir; \u00e7\u00fcnk\u00fc yeni sayfalar\u0131, halihaz\u0131rda dizine ekledi\u011fi sayfalardaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 a\u00e7arak bulur. Bir Google Sokak G\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc arabas\u0131n\u0131n \u00f6zel bir bah\u00e7eye giremeyece\u011fi gibi, arama botlar\u0131 da ba\u011flant\u0131s\u0131z bir i\u00e7erikle kar\u015f\u0131la\u015famaz.<\/p>\n

G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi, asl\u0131nda deep web\u2019in b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 zarars\u0131z, hatta faydal\u0131 web sayfalar\u0131 ve \u00e7o\u011fumuzun kulland\u0131\u011f\u0131 belgeler olu\u015fturuyor. Bunlar\u0131nda yabanc\u0131 birine yasak olmalar\u0131nda yanl\u0131\u015f bir \u015fey yok. Hatta olmas\u0131 gereken de bu.<\/p>\n

Dark web ve darknet\u2019ler<\/h2>\n

Hem g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131da hem de internette, mahremiyet sadece d\u00fcr\u00fcst vatanda\u015flar\u0131n de\u011fil ayn\u0131 zamanda tamam\u0131yla yasal olmayan faaliyetlerini gizlemek isteyen ki\u015filerin de arad\u0131\u011f\u0131 bir \u015feydir. Fiziksel d\u00fcnyada, tenha ve herkesin g\u00f6rebildi\u011fi haritalarda i\u015faretli olmayan yerler olduklar\u0131 i\u00e7in gizli i\u015flerin gecekondular\u0131n ve su\u00e7 yuvalar\u0131n\u0131n oldu\u011fu yerlerde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcz. Bir\u00e7ok insan b\u00f6yle yerlerin varl\u0131\u011f\u0131ndan haberdar olsa da bu t\u00fcr yerlerin nerede oldu\u011funu ve adreslerini bilen ki\u015fi say\u0131s\u0131 azd\u0131r.<\/p>\n

Darknet\u2019ler<\/em> de \u2014ba\u015fl\u0131ca \u015f\u00fcpheli faaliyetler i\u00e7in kullan\u0131lan s\u0131n\u0131rl\u0131 eri\u015fimli a\u011flar\u2014 a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 benzer \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Her bir darknet\u2019in (sunucular, bilgisayarlar, y\u00f6nlendiriciler) d\u00fc\u011f\u00fcmleri sadece arama motorlar\u0131 i\u00e7in g\u00f6r\u00fcnmez de\u011fildir. Veri aktarmada standart d\u0131\u015f\u0131 protokoller kulland\u0131klar\u0131 i\u00e7in ayn\u0131 zamanda \u00e7o\u011fu taray\u0131c\u0131 i\u00e7in de g\u00f6r\u00fcnmezlerdir. S\u0131radan bir kullan\u0131c\u0131 ne do\u011frudan bir ba\u011flant\u0131 ile ne de bir parola ile eri\u015fim sa\u011flayamaz.<\/p>\n

Darknet\u2019lerin t\u00fcm\u00fc dark web<\/em>\u2018i olu\u015fturur. Dark web genel olarak uyu\u015fturucu ka\u00e7ak\u00e7\u0131lar\u0131, silah t\u00fcccarlar\u0131, \u015fantajc\u0131lar ve \u00e7al\u0131nt\u0131 veri sat\u0131c\u0131lar\u0131 gibi tehlikeli ki\u015filerin yuvas\u0131 olarak kabul edilir. Dark web\u2019in varl\u0131\u011f\u0131 bilen ki\u015fi say\u0131s\u0131 \u00e7ok olsa da, dark web\u2019e nas\u0131l eri\u015fim sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilen \u00e7ok az insan vard\u0131r.<\/p>\n

Ancak elbette, gizlili\u011fe sadece hackerlar ve su\u00e7lular ihtiya\u00e7 duymuyor. Muhalif ki\u015filer, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunan aktivistler, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilere yard\u0131m eden muhbirler ve daha pek \u00e7ok ki\u015fi i\u015fkenceden ka\u00e7mak ve internette insanlarla anonim \u015fekilde ileti\u015fim kurmak i\u00e7in dark web\u2019i kullan\u0131yor. Baz\u0131 insanlarsa \u00e7evrimi\u00e7i veri toplanmas\u0131ndan korunmak i\u00e7in dark web\u2019i kullan\u0131yor. Bu korunma g\u00fcvenli ve uygun fiyatl\u0131 ara\u00e7lar<\/a> ile sa\u011flanabiliyor olsa da baz\u0131lar\u0131 daha ekstrem bir yakla\u015f\u0131m\u0131 tercih ediyor.<\/p>\n

\u0130nternet g\u00fcvenli\u011finin t\u00fcm katmanlar\u0131<\/h2>\n

Verilerin derinlerde g\u00f6m\u00fcl\u00fc olmas\u0131, ama\u00e7lanmad\u0131\u011f\u0131 ki\u015filer i\u00e7in g\u00f6r\u00fcnmez olmas\u0131 k\u00f6t\u00fc bir \u015fey de\u011fil. \u00d6rne\u011fin, kurumsal yaz\u0131\u015fmalar\u0131n bir arama dizininde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak, bu durumun talihsiz sonu\u00e7lar\u0131 olabilir. Bu derinliklerde yer alan \u015feylerden size ait olanlar\u0131 \u2013 yaln\u0131zca sizin eri\u015fiminizin oldu\u011fu hesaplar ve belgeler \u2013 korumak daha iyidir.<\/p>\n