{"id":9885,"date":"2021-08-04T10:46:30","date_gmt":"2021-08-04T07:46:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/?p=9885"},"modified":"2021-08-04T10:46:30","modified_gmt":"2021-08-04T07:46:30","slug":"save-credit-card-from-games-teens","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/save-credit-card-from-games-teens\/9885\/","title":{"rendered":"Kredi kart\u0131n\u0131z\u0131 gen\u00e7 oyunculardan nas\u0131l korursunuz?"},"content":{"rendered":"

Kredi kart\u0131n\u0131z\u0131 ortada b\u0131rakmak, gen\u00e7 bir oyuncunun eline ge\u00e7mesi halinde, ailenizin maddi durumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi sonu\u00e7lara neden olabilir. Harcamalar konusunda \u00e7ocuklar, yeti\u015fkinler kadar kontroll\u00fc de\u011fildir. Harcad\u0131klar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek para oldu\u011funun bile fark\u0131nda olmayabilirler. Bir oyunun hastas\u0131 olan bir gen\u00e7, fark\u0131na bile varmadan binlerce dolar\u0131 harcayabilir ve ebeveynlerinin banka hesab\u0131n\u0131 bo\u015faltabilir<\/a>.<\/p>\n

Peki, \u00e7ocuklar oyunlarda neler sat\u0131n al\u0131yor ve paran\u0131z\u0131 gelece\u011fin e-spor y\u0131ld\u0131zlar\u0131ndan koruma konusunda ne yapabilirsiniz?<\/p>\n

Oyun geli\u015ftiricilerinin gelir kayna\u011f\u0131 nedir?<\/h2>\n

Baz\u0131 ebeveynler bir oyunu sat\u0131n ald\u0131ktan sonra oyunla ilgili harcamalar\u0131n bitti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Bu yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnce onlara bir servete mal olabilir. Bir\u00e7ok oyun geli\u015ftiricisi paray\u0131 oyunun kendisinden kazanmaz. Hatta baz\u0131 oyunlar \u00fccretsiz olarak kurulabilir, ancak her t\u00fcrl\u00fc ek \u00f6zellik i\u00e7in \u00fccret talep edilir. Peki o halde oyuncular ger\u00e7ek paray\u0131 sanal bir evrende ne i\u00e7in harcayabilir?<\/p>\n

Oyun i\u00e7i para birimi<\/h3>\n

Sanal bir ekonomide oyun i\u00e7i para birimleri, ger\u00e7ek hayatta dolar veya avronun kullan\u0131m\u0131na olduk\u00e7a benzer bir \u015fekilde kullan\u0131l\u0131r. Oyunlarda \u00e7ok paraya sahip olman\u0131z asla m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130stedi\u011finiz zaman k\u00fc\u00e7\u00fck veya b\u00fcy\u00fck tutardaki ger\u00e7ek paray\u0131 sanal para birimine \u00e7evirebilirsiniz; sadece birka\u00e7 t\u0131klamayla oyun hesab\u0131n\u0131z\u0131 doldurabilir ve banka hesab\u0131n\u0131z\u0131 bo\u015faltabilirsiniz.<\/p>\n

Oyun i\u00e7i \u00f6\u011feler<\/h3>\n

Di\u011fer harcama kalemleri aras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da silah, z\u0131rh ve di\u011fer donan\u0131mlar yer al\u0131rken bazen bu sadece oyuncunun oyun i\u00e7indeki karakterinin giydi\u011fi k\u0131yafet de olabilir. Gen\u00e7ler bunlar\u0131 karakterlerinin performans\u0131n\u0131 art\u0131rmak veya sadece kendilerini ifade etmek i\u00e7in sat\u0131n al\u0131rlar. Ve bunlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n fiyat\u0131 olduk\u00e7a y\u00fcksektir: \u00d6rne\u011fin ge\u00e7mi\u015fte 14.000$\u2019a sat\u0131lan<\/a> Diablo III<\/em>\u2018teki Echoing Fury topuzu gibi.<\/p>\n

Burada bir oyun i\u00e7i \u00f6\u011fe t\u00fcr\u00fcnden \u00f6zellikle bahsetmemiz gerekiyor: Rastgele sanal \u00f6\u011felerin yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6d\u00fcl sand\u0131klar\u0131 olan ganimet kutular\u0131 (loot box). Biraz oyunlardaki piyango bileti gibi diyebiliriz: Oyuncular, kutular\u0131 sat\u0131n al\u0131rken i\u00e7inde ne oldu\u011funu bilmezler. \u0130\u00e7inde ger\u00e7ekten oyunun kurallar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilecek \u00f6\u011feler de olabilir, birka\u00e7 s\u0131radan ki\u015fiselle\u015ftirme \u00f6zelli\u011fi de. Oyun geli\u015ftiricileri, ganimet kutular\u0131 i\u00e7in kendi terminolojilerini kullanmay\u0131 tercih ederler. \u00d6rne\u011fin FIFA\u2019da futbolcular \u201cpaketler\u201dden \u00e7\u0131kar. Paketlerden Messi veya Ronaldo gibi Premier Lig y\u0131ld\u0131zlar\u0131 da \u00e7\u0131kabilir, k\u00fc\u00e7\u00fck kasaba kul\u00fcplerindeki s\u0131radan oyuncular da. Elbette ikincisinin \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok daha y\u00fcksektir.<\/p>\n

G\u00fc\u00e7lendiriciler<\/h3>\n

Ger\u00e7ek hayatta oldu\u011fu gibi, bir oyunda \u015f\u00f6hret ve servete giden yol olduk\u00e7a zorlu olabilir. Bu y\u00fczden karakterlerini seviye atlamak i\u00e7in zor yolu tercih edip saatlerini harcamak istemeyen oyuncular, bunun kolay\u0131na ka\u00e7arlar ve rekabet avantaj\u0131 sa\u011flayarak ge\u00e7ici iyile\u015ftirme \u00f6zelli\u011fi sunan g\u00fc\u00e7lendiriciler (booster) veya zaman tasarrufu sa\u011flayan \u00f6\u011feler (time-saver) sat\u0131n al\u0131rlar. \u00d6rne\u011fin, g\u00fc\u00e7lendiriciler bir karakterin g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve \u00e7evikli\u011fini an\u0131nda art\u0131rabilir veya oyun i\u00e7i ganimeti daha kolay elde etmesini sa\u011flayabilir.<\/p>\n

Reklamlar\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakma<\/h3>\n

Ekran\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 kaplayan bannerlar veya oyun oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u0131rada a\u00e7\u0131lan video klipler, oyunlar konusunda bilgi sahibi olmayanlar\u0131n bile a\u015fina oldu\u011fu hepimizin ba\u015f belas\u0131d\u0131r. Geli\u015ftiriciler kazan\u00e7lar\u0131n\u0131 reklamlardan elde ediyorlarsa, genellikle kullan\u0131c\u0131lara reklamlardan kurtulmak i\u00e7in belirli bir miktar para \u00f6deme gibi basit bir se\u00e7enek sunarlar. Bu \u00e7o\u011fu zaman reklamlar\u0131 tamamen ortadan kald\u0131r\u0131rken bazen de oyuncular\u0131n reklamlardan kurtulmak i\u00e7in d\u00fczenli \u015fekilde \u00f6deme yapmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

Tuzaklar ve yasalar<\/h2>\n

Hala var olan d\u00fcr\u00fcst geli\u015ftiriciler \u00fcr\u00fcnlerini oyuncular\u0131 manip\u00fcle etmeye \u00e7al\u0131\u015fmadan satarken bir\u00e7ok geli\u015ftirici oyuncular\u0131 kand\u0131rmak amac\u0131yla \u00e7e\u015fitli psikolojik y\u00f6ntemlere ba\u015fvuruyor.<\/p>\n

Etik de\u011ferler konusunu \u00e7ok \u00f6nemsemeyen baz\u0131 video oyun geli\u015ftiricileri, kumarhane sahiplerinin kulland\u0131\u011f\u0131 hilelere ba\u015fvurur. Oyuncular\u0131, \u015fanslar\u0131n\u0131 denemeye ve i\u00e7inde e\u015fsiz bir \u00f6d\u00fcl\u00fcn oldu\u011fu ganimet kutusu kazanmaya davet ederler ki bu kutulardan beklenen \u00f6\u011fenin \u00e7\u0131kma \u015fans\u0131 s\u0131f\u0131ra yak\u0131nd\u0131r. Bu t\u00fcrdeki bir manip\u00fclasyon, oyuncular\u0131n istedikleri \u00f6d\u00fcl\u00fc kazanma umuduyla daha s\u0131k \u015fanslar\u0131n\u0131 denemelerini ve daha fazla para harcamalar\u0131n\u0131 sa\u011flar. Yeti\u015fkin oyuncular bile s\u0131k s\u0131k bu tuza\u011fa d\u00fc\u015fer.<\/p>\n

Baz\u0131 geli\u015ftiriciler kas\u0131tl\u0131 olarak, oyuncular\u0131n karakterlerini geli\u015ftirebilmeleri ve oyunda ilerlemeleri i\u00e7in say\u0131s\u0131z \u015fekilde tekrarlanan, monoton g\u00f6revleri tamamlamas\u0131n\u0131 gerektirirler. B\u00f6yle bir \u015fey s\u00f6z konusuysa kesinlikle, ilerleme \u00e7ubu\u011funun yak\u0131n\u0131nda bir yerde, oyuncular\u0131n bir g\u00fc\u00e7lendirici sat\u0131n almak i\u00e7in t\u0131klayabilecekleri bir simge bulunur.<\/p>\n

Hatta baz\u0131 durumlarda, kazanman\u0131n tek yolu \u00f6\u011fe sat\u0131n almakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin, gen\u00e7 oyuncu ne kadar iyi olursa olsun, de\u011ferli bir \u00f6\u011feye sahip herhangi bir rakip taraf\u0131ndan kolayca alt edilebilir. Bu durum \u015fanss\u0131z oyuncular\u0131n \u00fczerinde, ayn\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fc sat\u0131n almalar\u0131 konusunda bask\u0131 yarat\u0131r. Oyun topluluklar\u0131, bu stratejiye \u201ckazanmak i\u00e7in \u00f6de\u201d (pay-to-win) diyor.<\/p>\n

Geli\u015ftiricilerin ellerinde bu hilelerden \u00e7ok daha da fazlas\u0131 mevcut. \u00d6rne\u011fin, uygulama geli\u015ftiricileri oyunlar\u0131 sabit bir fiyata satabilir ve sonras\u0131nda zaten sat\u0131n al\u0131nm\u0131\u015f i\u00e7erik i\u00e7in abonelik \u00f6demesi, hatta oyunu oynamaya devam etmek i\u00e7in \u00f6deme yap\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyebilirler.<\/p>\n

Bir\u00e7ok uzman uzun zamand\u0131r mevcut durumu k\u0131nayan a\u00e7\u0131klamalarda bulunuyorlar<\/a>. \u00d6rne\u011fin k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce \u0130ngiltere Ulusal Sa\u011fl\u0131k Hizmeti (NHS), ganimet kutular\u0131n\u0131n, \u00e7ocuklar\u0131 kumar ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 konusunda y\u00f6nlendirdi\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulundu. Amerika Birle\u015fik Devletleri, ganimet kutular\u0131 olan oyunlara 18+ ya\u015f derecelendirmesi eklemeye ba\u015flarken Japonya, \u201ctam gacha\u201d olarak da bilinen y\u00f6ntemi yasaklad\u0131. \u00c7in, Hollanda ve Bel\u00e7ika\u2019da ganimet kutular\u0131na kar\u015f\u0131 yasalar bulunsa da bir \u00e7ok \u00fclkede bu hileye y\u00f6nelik bir d\u00fczenleme bulunmuyor. En sevdi\u011fi oyun, \u00e7ocu\u011funuzdan s\u00fcrekli rastgele \u00f6d\u00fcllerle dolu kutular almas\u0131n\u0131 istiyorsa harekete ge\u00e7in ve sizin i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, kendinizi ve \u00e7ocu\u011funuzu bundan koruman\u0131z\u0131 sa\u011flayacak ipu\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 okuyun.<\/p>\n

Oyun i\u00e7i sat\u0131n alma i\u015flemlerini y\u00f6netmenin yollar\u0131<\/h2>\n

Art\u0131k gen\u00e7lerin sanal oyunlarda nelere para harcad\u0131klar\u0131n\u0131 bildi\u011finize g\u00f6re, \u00e7ocu\u011funuzla ayn\u0131 dili konu\u015fabilirsiniz demektir. Yap\u0131lacak tek \u015fey, onlar\u0131 nas\u0131l koruyaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bulmak ve g\u00fcvenlerini kaybetmeden paralar\u0131n\u0131 bo\u015fa harcamalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek.<\/p>\n

Oyunlar\u0131 tamamen yasaklamak<\/h3>\n

En radikal ayn\u0131 zamanda en az etkili olan yakla\u015f\u0131m, bir gencin herhangi bir oyunu oynamas\u0131n\u0131 yasaklamakt\u0131r. Bunu yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda \u00e7ocu\u011funuzla olan ili\u015fkinizi mahvetmeniz ve \u00e7ocu\u011funuzun bu yasa\u011f\u0131 \u00e7i\u011fneyece\u011fi y\u00f6ntemler bulmas\u0131n\u0131 sa\u011flaman\u0131z ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Al\u0131nan \u00f6nlemin herhangi bir faydas\u0131n\u0131n olup olmayaca\u011f\u0131 belli de\u011fildir. Oyun oynamas\u0131 yasaklanan gen\u00e7ler, arkada\u015flar\u0131n\u0131n evlerinde oyun oynarlar, parolalar\u0131 bulmak i\u00e7in ebeveynlerinin telefonlar\u0131n\u0131 ve bilgisayarlar\u0131n\u0131 kurcalarlar ve ikinci bir telefon kullanmaya ba\u015flayabilirler veya ba\u015fka hilelere ba\u015fvurabilirler.<\/p>\n

Peki bu m\u00fccadeleye de\u011fer mi? Sonu\u00e7ta, oyun oynaman\u0131n herhangi bir zarar\u0131 yok. Oyun oynamak, \u00e7ocuklar\u0131n sosyalle\u015fmesine, modern teknolojiyi \u00f6\u011frenmesine ve hatta b\u00fcy\u00fcd\u00fcklerinde ne olmak istedikleri konusunda d\u00fc\u015f\u00fcnmelerine<\/a> yard\u0131mc\u0131 olabilecek bir hobidir.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn gen\u00e7 oyuncular\u0131 kendi kendilerine programlama dillerini \u00f6\u011freniyor ve kendi oyunlar\u0131n\u0131<\/a> yap\u0131yorlar. Yan odada ekrana yap\u0131\u015farak canavarlar\u0131 \u00f6ld\u00fcren bir \u00e7ocu\u011fun b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde b\u00fcy\u00fck bir BT \u015firketinin ba\u015f\u0131na ge\u00e7ti\u011fini bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn!<\/p>\n

Paran\u0131za ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyin<\/h3>\n

\u00c7ocu\u011funuz oyun oynamay\u0131 seviyor diye, birikimlerinizi \u00e7ar\u00e7ur edemez. \u00d6nlem olarak yine de kredi kartlar\u0131n\u0131z\u0131 ve \u00f6deme \u00f6zelli\u011fine sahip telefonlar\u0131n\u0131z\u0131 eri\u015femeyecekleri yerlerde (ve g\u00f6zlerden uzak) tutman\u0131z\u0131 \u00f6neririz. Ayr\u0131ca, ak\u0131ll\u0131 telefonunuzun ekran kilidini k\u0131sa s\u00fcrede devreye girecek \u015fekilde ayarlay\u0131n ve kilit ekran\u0131n\u0131zda g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmemesi i\u00e7in \u00f6deme onay kodlar\u0131na ili\u015fkin bildirimleri devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131n.<\/p>\n

Bir \u00e7ocuk hesap olu\u015fturun<\/h3>\n

PlayStation Store<\/a> ve Xbox Games Store<\/a> da dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok dijital da\u011f\u0131t\u0131m platformunda \u00e7ocuk hesab\u0131 se\u00e7ene\u011fi bulunur. Bu se\u00e7enek yaln\u0131zca ekran s\u00fcresi limiti gibi temel ebeveyn denetimleri sunmak ve uygunsuz ya da yeti\u015fkinlere uygun i\u00e7eri\u011fi engellemekle kalmaz, ayn\u0131 zamanda t\u00fcm sat\u0131n alma i\u015flemlerini devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakman\u0131za veya bir harcama limiti belirlemenize de olanak tan\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u00e7ocu\u011funuz ak\u0131ll\u0131 telefon oyunlar\u0131 oynamay\u0131 tercih ediyorsa, Apple<\/a> veya Google<\/a> aile hesab\u0131 \u00fczerinden uygulama i\u00e7i sat\u0131n alma se\u00e7ene\u011fini kapat\u0131n.<\/p>\n

\u00c7ocu\u011funuzla konu\u015fun<\/h3>\n

Onlardan para saklamak zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemeleri i\u00e7in \u00e7ocu\u011funuzla s\u00fcrekli ileti\u015fim kurmak, sohbet etmek \u00f6nemlidir. Ne istediklerini anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, en sevdi\u011fi oyunlar\u0131 onlarla tart\u0131\u015f\u0131n, beklentilerinin ve sat\u0131n almak istedikleri \u015feyin ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenin.\u00a0 \u00c7ocu\u011funuza ayak uydurmak, onlar\u0131n ilgi duydu\u011fu \u015feyleri ger\u00e7ekten \u00f6nemsedi\u011finizi ve onlar\u0131 ciddiye ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6sterir. Bu yakla\u015f\u0131m, \u00e7ocu\u011funuzla g\u00fcvene dayal\u0131 bir ili\u015fki kurman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur ve b\u00f6ylece oyun d\u0131\u015f\u0131nda para harcayabilecekleri yollar konusunda \u00e7ok daha ilgi \u00e7ekici fikirler sunabilirsiniz.<\/p>\n

B\u00fct\u00e7enize ba\u011fl\u0131 olarak sanal sat\u0131n almalar yerine para harcayabilece\u011finiz ger\u00e7ek \u015feylere g\u00f6z atabilirsiniz. Yeni bir oyun mouse\u2019u veya kulakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, oyundaki bir d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm paketinden ve g\u00fc\u00e7lendiriciden daha iyi bir harcama oldu\u011fu mesaj\u0131n\u0131 vermek olduk\u00e7a kolay olabilir.<\/p>\n

Okul \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131n\u0131za finansal okuryazarl\u0131\u011f\u0131 \u00f6\u011fretin<\/h3>\n

\u00c7ocu\u011funuza kendisine ait bir kart \u00e7\u0131kar\u0131p d\u00fc\u015f\u00fck bir limit belirleyerek kendi harcamalar\u0131n\u0131 nas\u0131l kontrol edece\u011fini \u00f6\u011fretin. Onlara har\u00e7l\u0131k vermiyorsan\u0131z, \u015fu an bunu yapmaya ba\u015flaman\u0131n tam zaman\u0131. B\u0131rak\u0131n \u00e7ocu\u011funuz paras\u0131n\u0131 nas\u0131l harcayaca\u011f\u0131na kendi karar versin. Okul \u00e7a\u011f\u0131ndaki bir \u00e7ocuk, oyunlarda para harcayarak savurganl\u0131k yapman\u0131n konser biletlerinden veya yeni spor ayakkab\u0131lar\u0131ndan vazge\u00e7mek anlam\u0131na geldi\u011fini ne kadar erken \u00f6\u011frenirse, yapaca\u011f\u0131 harcama i\u00e7in b\u00fct\u00e7e ay\u0131rmay\u0131 ve paras\u0131n\u0131 ak\u0131ll\u0131ca harcamay\u0131 da o kadar \u00e7abuk \u00f6\u011frenir.<\/p>\n

Sonu\u00e7larla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak<\/h2>\n

Gen\u00e7 bir oyuncu sizi bor\u00e7land\u0131rd\u0131ysa ne yapmal\u0131s\u0131n\u0131z?<\/p>\n