{"id":9996,"date":"2021-09-08T16:47:19","date_gmt":"2021-09-08T13:47:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/?p=9996"},"modified":"2021-09-08T16:48:21","modified_gmt":"2021-09-08T13:48:21","slug":"dune-information-security","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/dune-information-security\/9996\/","title":{"rendered":"Dune&#8217;daki bilgi g\u00fcvenli\u011fi"},"content":{"rendered":"<p><em>Dune<\/em> evreni ilk bak\u0131\u015fta BT\u2019den yoksun g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u0130nsanl\u0131k uzay gemileri in\u015fa ediyor olabilir ancak u\u00e7u\u015f rotalar\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 konusunda hala insan zihnine g\u00fcveniyor. \u0130nsanlar yabanc\u0131 gezegenlere asker g\u00f6nderse de haberciler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla mesajla\u015f\u0131yorlar. Di\u011fer d\u00fcnyalar\u0131 s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirmelerine ra\u011fmen feodal bir toplumda ya\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n<p>B\u00f6yle bir durumda \u00fczerine konu\u015fulacak bir bilgi g\u00fcvenli\u011finden bahsedilebilir mi? Asl\u0131nda evet, az da olsa bahsedilebilir. Bilgi g\u00fcvenli\u011fi Frank Herbert\u2019in evreninde hayati bir role sahiptir.<\/p>\n<h2>\u0130lk kitapta teknoloji neden bu kadar zay\u0131f durumda?<\/h2>\n<p>Dune evrenindeki teknolojiye ili\u015fkin tuhafl\u0131klar\u0131n hemen hemen hepsi, evren genelindeki yasakla \u00f6zetlenebilir: Tarihinin bir noktas\u0131nda insanl\u0131k, k\u00fcresel bir siber tehditle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131 ve ald\u0131\u011f\u0131 radikal \u00f6nlemle yapay zeka ve bilgisayarlar\u0131 yasaklad\u0131 ve bildi\u011fimiz bilgi teknolojilerini kullanmay\u0131 b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n<p><em>Dune<\/em> serisinin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, yasa\u011f\u0131n alt\u0131nda yatan nedenlere k\u0131saca de\u011finiliyor ve devam filmlerinde hikayede baz\u0131 \u00e7eli\u015fkiler yer al\u0131yor ancak buradaki as\u0131l konu, insanlar\u0131n makinelere isyan etmesi ve makineleri yok etmesi. Yasakla birlikte, \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnen bir makineye\u201d sahip olmak, cezas\u0131 \u00f6l\u00fcm olan bir su\u00e7 haline geldi. Ana kutsal metinde (Turuncu Katolik \u0130ncili) kesin bir \u015fekilde \u015f\u00f6yle ifade ediliyor: \u201c\u0130nsan zihnine benzer bir makine yapma.\u201d<\/p>\n<p>Al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f bilgi teknolojilerinin yerini almak zorunda kalan insanlar, ak\u0131llar\u0131n\u0131 inan\u0131lmaz \u015fekillerde geli\u015ftirdiler. \u0130nsanlar\u0131n karma\u015f\u0131k zihinsel hesaplamalar yapmalar\u0131, uzay gemilerine uzayda y\u00f6n verme, d\u00fcnyay\u0131 analiz etme ve hatta ba\u015fkalar\u0131n\u0131n zihinlerini etkileme yetenekleri gibi her t\u00fcrden \u00f6\u011freti, okul, mezhep ve tarikat ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>Dahas\u0131, insanl\u0131\u011f\u0131n liderleri farkl\u0131 y\u0131ld\u0131z sistemlerine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f bir uygarl\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in tekrar monar\u015fik y\u00f6netimi, feodalizmi ve kast sistemini uygulamaya ba\u015flad\u0131lar. Bununla birlikte, bilgisayarlar\u0131n ortadan kalkmas\u0131na ra\u011fmen, bilgi \u2014 ve bilgi g\u00fcvenli\u011fi \u2014 insanlar\u0131n hayat\u0131ndaki merkezi rol\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmeye devam ediyordu.<\/p>\n<h2>G\u00fcvenlik g\u00f6revlisi olarak Mentat<\/h2>\n<p>Mentat, zihniyle b\u00fcy\u00fck miktarda bilgiyi i\u015fleyebilen, bir bilgisayar gibi \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere e\u011fitilmi\u015f bir insand\u0131r. \u00d6rne\u011fin, <em>Dune<\/em>\u2018daki Atreides Hanedanl\u0131\u011f\u0131ndan Thufir Hawat askeri strateji geli\u015ftirmenin yan\u0131 s\u0131ra:<\/p>\n<ul>\n<li>Kalenin g\u00fcvenlik sistemindeki arka kap\u0131lar\u0131 ve a\u00e7\u0131klar\u0131 bulmaktan,<\/li>\n<li>\u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n ge\u00e7mi\u015finin kontro edilmesinden,<\/li>\n<li>Risk de\u011ferlendirmesinden de sorumludur.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ba\u015fka bir deyi\u015fle, bilgi g\u00fcvenli\u011finden sorumlu ba\u015fkan (CISO) rol\u00fcn\u00fc yerine getirir. Asl\u0131nda organik bir bilgisayar olan Hawat ayn\u0131 zamanda, t\u00fcm tehdit i\u015faretlerini analiz eden ve kararlar veren (paranoyak oldu\u011fu i\u00e7in ara s\u0131ra <a href=\"https:\/\/encyclopedia.kaspersky.com\/glossary\/false-positive\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">hatal\u0131 pozitif<\/a> de verir) canl\u0131 bir g\u00fcvenlik motoru olarak da i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. \u0130lgin\u00e7 bir \u015fekilde, Paul Atreides taraf\u0131ndan al\u0131nt\u0131lanan Mentat\u2019\u0131n Birinci Yasas\u0131na g\u00f6re Hawat, davran\u0131\u015fsal analiz algoritmalar\u0131 \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131r: \u201cBir s\u00fcre\u00e7 durdurularak anla\u015f\u0131lamaz. Anlay\u0131\u015f, s\u00fcrecin ak\u0131\u015f\u0131yla birlikte hareket etmeli, ona kat\u0131lmal\u0131 ve onunla birlikte akmal\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n<h2>Bilgi de\u011fi\u015fim ara\u00e7lar\u0131<\/h2>\n<p>Bilgisayarlar\u0131n yoklu\u011funda telsiz haberle\u015fmesi ve eski g\u00f6nderi y\u00f6ntemleri, bilgi al\u0131\u015fveri\u015finin ba\u015fl\u0131ca ara\u00e7lar\u0131 haline geldi. \u00d6zellikle her iki y\u00f6ntem de g\u00fcvenli de\u011fildir; kitapta, karakterlerin ileti\u015fim kanallar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 \u00e7e\u015fitli tekniklerden bahsediliyor. Ayr\u0131ca, potansiyel d\u00fc\u015fmanlar\u0131n bulunmas\u0131 halinde y\u00fcz y\u00fcze d\u00fczenlenecek toplant\u0131lara ili\u015fkin bir dizi g\u00fcvenli bilgi al\u0131\u015fveri\u015fi y\u00f6ntemine de yer veriliyor.<\/p>\n<h3>Telsiz haberle\u015fmesi<\/h3>\n<p>Bug\u00fcn \u015fifreleme, telsiz haberle\u015fmesini nispeten g\u00fcvenli (e\u011fer biri kulak misafiri olursa, herhangi bir kelimeyi anlayamaz) hale getirse de <em>Dune<\/em> d\u00fcnyas\u0131nda, \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnen makineler\u201din d\u0131\u015f\u0131nda, bilgilerin manuel olarak \u015fifrelenmesi gereklidir. \u00d6zellikle, Atreideslerin kendilerine ait \u2014 D\u00fck\u2019\u00fcn askerleri taraf\u0131ndan bilinen bir s\u00f6zl\u00fc mesajla\u015fma sistemi olan \u2014 bir \u201csava\u015f dili\u201d vard\u0131r.<\/p>\n<p>Bu dil tam anlam\u0131yla g\u00fcvenilir de\u011fildir. Sonu\u00e7ta, gizli bir dil ne kadar yayg\u0131n kullan\u0131l\u0131rsa, bir d\u00fc\u015fman\u0131n onu k\u0131rma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da o kadar artar \u2014 \u00f6zellikle de modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f kripto analizinin Harkonnen Hanedanl\u0131\u011f\u0131 infazc\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan yayg\u0131n olarak kulland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda.<\/p>\n<h3>Fiziksel medya<\/h3>\n<p>Yaz\u0131\u015fmalar\u0131n g\u00f6nderilmesi, zay\u0131fl\u0131klar\u0131 eski zamanlardan beri bilinen bir y\u00f6ntem olsa da \u2014 bir kurye d\u00f6nd\u00fcr\u00fclebilir veya yakalanabilir ya da sadece gitmesi gereken yere ula\u015famayabilir \u2014 g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 bile bir avantaj haline gelebilir. \u00d6rne\u011fin Harkonnenler periyodik olarak habercilerinin yakalanmas\u0131n\u0131 ve d\u00fc\u015fmanlar\u0131na yanl\u0131\u015f bilgi vermesini sa\u011flar.<\/p>\n<p>Kitapta en az\u0131ndan bir kez, mesaj\u0131n kendi kendini imha etmesi amac\u0131yla ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 malzemeyi tahrip eden bir kaps\u00fcl kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sistemden bahsediliyor. Bene Gesserit Organizasyonu ayr\u0131ca, deneyimsizler i\u00e7in bilgi gibi g\u00f6r\u00fcnmeyen, noktalardan olu\u015fan gizli bir dile de sahip.<\/p>\n<h3>Y\u00fcz y\u00fcze yap\u0131lan toplant\u0131lara ili\u015fkin bilgi g\u00fcvenli\u011fi<\/h3>\n<p><em>Dune<\/em>, y\u00fcz y\u00fcze temaslar\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 konusunda iki yoldan bahsediyor. \u0130lk y\u00f6ntem, Atreidesler, d\u00fc\u015fman\u0131n burnunun dibinde olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck miktarda bilgi al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmak i\u00e7in gizli bir i\u015faretler sistemi kullan\u0131rlar. \u0130kinci y\u00f6ntemde ise Baron Harkonnen\u2019in saray\u0131na bir \u201csessizlik konisi\u201d kurulur. Bu koni insan seslerini bozar ve insanlar\u0131n, d\u0131\u015fardan duyulmas\u0131ndan korkmadan konu\u015fmas\u0131na izin verir. Yazar, bu teknolojinin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131yor.<\/p>\n<h2>\u0130nsan fakt\u00f6r\u00fc<\/h2>\n<p><em>Dune<\/em>\u2018daki \u201cbilgi teknolojileri\u201d Mentatlar\u0131n, Navigat\u00f6rlerin, Bene Gesserit karde\u015flerin ve di\u011fer garip varl\u0131klar\u0131n kafalar\u0131na ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in insan fakt\u00f6r\u00fc bug\u00fcn ger\u00e7ek d\u00fcnyada oldu\u011fundan daha kritik \u00f6neme sahip. Sonu\u00e7ta <em>Dune<\/em>\u2018da, potansiyel olarak insan hatas\u0131n\u0131 veya i\u00e7eriden gelecek k\u00f6t\u00fc niyetli davran\u0131\u015flar\u0131 tespit edebilecek algoritmalar terk edilmi\u015f durumda. Burada, Herbert tamamen karamsar \u00f6ng\u00f6r\u00fclere sahiptir: Bireyler ve t\u00fcm fraksiyonlar plan yapar, ihanet eder ve satar; casus gruplar\u0131na s\u0131zarlar ve i\u015fkence yoluyla bilgi al\u0131rlar. Dahas\u0131, Bene Gesserit karde\u015fler, insanlar\u0131 iradeleri d\u0131\u015f\u0131nda hareket etmeye zorlayabilecek s\u00f6zl\u00fc bir manip\u00fclasyon y\u00f6ntemi olan Ses\u2019in g\u00fcc\u00fcne sahiptir.<\/p>\n<p>Suk T\u0131p Okulu\u2019nun Hipokrat Yemini\u2019ne benzer bir adeti olan Imperial Conditioning, en az\u0131ndan teoride Suk doktorlar\u0131n\u0131n hastalar\u0131na zarar vermesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mesiyle biraz da olsa umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 oldu. Ancak Harkonnenler, sevilen birinin rehin al\u0131nmas\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 psikolojik bask\u0131 ile bu yemini bozman\u0131n bir yolunu buldular.<\/p>\n<p>Denis Villeneuve\u2019\u00fcn t\u00fcm bunlar\u0131 ekranda nas\u0131l <a href=\"https:\/\/www.imdb.com\/title\/tt1160419\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">aktard\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/a> g\u00f6rmek i\u00e7in sab\u0131rs\u0131zlan\u0131yoruz. Frank Herbert\u2019in d\u00fcnyas\u0131n\u0131n Denis Villeneuve versiyonunun bilgi g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok da k\u00f6t\u00fc olmayacak olmas\u0131 olduk\u00e7a y\u00fcksek bir olas\u0131l\u0131k. David Lynch, <a href=\"https:\/\/www.imdb.com\/title\/tt0087182\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">1984\u2019teki uyarlamas\u0131nda<\/a>, hikayeyi orijinaline \u00e7ok fazla ba\u011fl\u0131 kalmadan h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde anlatmay\u0131 tercih etmi\u015fti. Yeni filmin yarat\u0131c\u0131lar\u0131 da ayn\u0131 \u015feyi yapm\u0131\u015f olabilir.<\/p>\n<p><strong><input type=\"hidden\" class=\"category_for_banner\" value=\"kasap\"><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arrakis gezegenindeki bilgi g\u00fcvenli\u011fi uygulamalar\u0131na bir g\u00f6z at\u0131yoruz.<\/p>\n","protected":false},"author":700,"featured_media":9997,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1726,1194],"tags":[2467,1867,2466],"class_list":{"0":"post-9996","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-enterprise","8":"category-business","9":"tag-bilimkurgu","10":"tag-gercek","11":"tag-kitaplar"},"hreflang":[{"hreflang":"tr","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/dune-information-security\/9996\/"},{"hreflang":"en-in","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.in\/blog\/dune-information-security\/23248\/"},{"hreflang":"en-ae","url":"https:\/\/me-en.kaspersky.com\/blog\/dune-information-security\/18735\/"},{"hreflang":"en-us","url":"https:\/\/usa.kaspersky.com\/blog\/dune-information-security\/25300\/"},{"hreflang":"en-gb","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.uk\/blog\/dune-information-security\/23370\/"},{"hreflang":"es-mx","url":"https:\/\/latam.kaspersky.com\/blog\/dune-information-security\/22755\/"},{"hreflang":"es","url":"https:\/\/www.kaspersky.es\/blog\/dune-information-security\/25913\/"},{"hreflang":"it","url":"https:\/\/www.kaspersky.it\/blog\/dune-information-security\/25445\/"},{"hreflang":"ru","url":"https:\/\/www.kaspersky.ru\/blog\/dune-information-security\/31418\/"},{"hreflang":"x-default","url":"https:\/\/www.kaspersky.com\/blog\/dune-information-security\/41622\/"},{"hreflang":"fr","url":"https:\/\/www.kaspersky.fr\/blog\/dune-information-security\/17572\/"},{"hreflang":"pt-br","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.br\/blog\/dune-information-security\/18069\/"},{"hreflang":"pl","url":"https:\/\/plblog.kaspersky.com\/dune-information-security\/15433\/"},{"hreflang":"de","url":"https:\/\/www.kaspersky.de\/blog\/dune-information-security\/27284\/"},{"hreflang":"ja","url":"https:\/\/blog.kaspersky.co.jp\/dune-information-security\/31549\/"},{"hreflang":"nl","url":"https:\/\/www.kaspersky.nl\/blog\/dune-information-security\/27484\/"},{"hreflang":"ru-kz","url":"https:\/\/blog.kaspersky.kz\/dune-information-security\/24296\/"},{"hreflang":"en-au","url":"https:\/\/www.kaspersky.com.au\/blog\/dune-information-security\/29634\/"},{"hreflang":"en-za","url":"https:\/\/www.kaspersky.co.za\/blog\/dune-information-security\/29427\/"}],"acf":[],"banners":"","maintag":{"url":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/tag\/gercek\/","name":"ger\u00e7ek"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9996","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/700"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9996"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9996\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10008,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9996\/revisions\/10008"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9997"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9996"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9996"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kaspersky.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9996"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}