Fişi Çekin: Bilgisayarınızda ve akıllı telefonunuzda yapay zekayı nasıl devre dışı bırakabilirsiniz?

Yapay zeka ile ilgili özetlerde yer alan halüsinasyonlardan bıktınız ve Copilot’un neden ve nasıl birdenbire bilgisayarınızda ortaya çıktığına dair hiçbir fikriniz yok mu? İşte popüler hizmetlerdeki bu rahatsız edici yapay zeka özelliklerini kapatmak için bir kılavuz.

Bilgisayarınızda ve akıllı telefonunuzda istenmeyen yapay zeka asistanlarını ve özelliklerini nasıl devre dışı bırakabilirsiniz?

Yapay zeka hizmetlerini aramaya çıkmasanız da, onlar sizi bulacaktır. Tüm büyük teknoloji şirketleri, sadece bir yapay zeka asistanı, entegre sohbet robotu veya otonom ajan geliştirmekle kalmayıp, bunu mevcut ana akım ürünlerine entegre etmek ve on milyonlarca kullanıcı için zorla etkinleştirmek gibi ahlaki bir yükümlülük hissediyorlar. İşte son altı aydan birkaç örnek:

Öte yandan, bilgisayar meraklıları, VPS örneklerini kiralayarak veya OpenClaw yapay zeka ajanını çalıştırmak için Mac mini’leri biriktirerek kendi “kişisel Jarvis‘lerini” oluşturmak için acele ettiler. Ne yazık ki, OpenClaw’ın varsayılan ayarlarla ilgili güvenlik sorunları o kadar büyük boyutta ortaya çıktı ki, şimdiden 2026 yılının en büyük siber güvenlik tehdidi olarak adlandırılmaya başlandı.

Size bir şeylerin zorla dayatılmasının verdiği rahatsızlığın ötesinde, bu yapay zeka salgını gerçek hayatta karşımıza çıkabilecek somut riskler ve baş ağrılarını da beraberinde getirir. Yapay zeka asistanları, ellerine geçirebildikleri her türlü veriyi toplar, ziyaret ettiğiniz web sitelerinin içeriğini inceler, kaydettiğiniz belgeleri analiz eder, sohbetlerinizi okur ve daha benzer pek çok şey yapar. Bu, yapay zeka şirketlerine her kullanıcının hayatına benzeri görülmemiş bir şekilde yakından bakma imkanı verir.

Siber saldırı sırasında bu verilerin sızması (ister yapay zeka sağlayıcısının sunucularından ister kendi makinenizdeki önbellekten olsun) felaketle sonuçlanabilir. Bu asistanlar, genellikle çok katmanlı güvenlik önlemlerinin arkasında saklanan veriler dahil olmak üzere, sizin görebildiğiniz ve önbelleğe alabildiğiniz her şeyi görebilir: Banka bilgileri, tıbbi teşhisler, özel mesajlar ve diğer hassas bilgiler. Microsoft’un da herkese zorla kabul ettirmeyi planladığı AI destekli Copilot+ Recall sistemindeki sorunları analiz ederken, bunun nasıl işlediğini derinlemesine inceledik. Bunun da ötesinde, yapay zeka RAM, GPU döngüleri ve depolama alanını sömürerek kaynakları tamamen tüketebilir ve bu da genellikle sistem performansında belirgin bir düşüşe yol açar.

Yapay zeka fırtınasını beklemek ve bu yarım yamalak, aceleyle piyasaya sürülen sinir ağı asistanlarından kaçınmak isteyenler için, popüler uygulamalarda ve hizmetlerde yapay zekayı nasıl devre dışı bırakabileceğinize dair hızlı bir kılavuz hazırladık.

Google Dokümanlar, Gmail ve Google Workspace’te yapay zekayı devre dışı bırakma

Google’ın Mail ve Docs’taki yapay zeka asistanı özellikleri, “akıllı özellikler” başlığı altında toplanmıştır. Büyük dil modeline ek olarak, Gmail’de bir davet aldığınızda toplantıları otomatik olarak takviminize eklemek gibi çeşitli küçük kolaylıklar da buna dahildir. Maalesef, bu bir “ya hep ya hiç” anlaşmasıdır; yapay zekadan kurtulmak için tüm “akıllı özellikleri” devre dışı bırakmanız gerekir.

Bunu yapmak için Gmail’i açın, Ayarlar (dişli) simgesine tıklayın ve ardından Tüm ayarları göster‘i seçin. Genel sekmesinde, Google Workspace akıllı özelliklerine gelin. Workplace akıllı özellik ayarlarını yönetin seçeneğine tıklayın ve şu iki seçeneği de kapalı duruma getirin: Google Workspace’teki akıllı özellikler ve diğer Google ürünlerindeki akıllı özellikler. Aynı genel ayarlar sekmesinde; Gmail, Sohbet ve Meet‘te akıllı özellikleri etkinleştir seçeneğinin yanındaki kutunun işaretini kaldırmanızı da öneririz. Daha sonra Google uygulamalarınızı yeniden başlatmanız gerekecektir (bu genellikle otomatik olarak gerçekleşir).

Google Arama’da yapay zeka özetlerini devre dışı bırakma

Yapay zeka Overviews’u hem masaüstü bilgisayarlarda hem de akıllı telefonlarda (iPhone dahil) arama sonuçlarından kaldırabilirsiniz. Düzeltme işlemi her iki platformda da aynıdır. Yapay zeka genel bakışını durum bazında atlamanın en basit yolu, arama sorgunuza -ai eklemektir; örneğin, pizza nasıl yapılır -ai. Ne yazık ki bu yöntem bazen arızalanır ve Google’ın beklenmedik şekilde talebinizle ilgili hiçbir şey bulamadığını bildirmesine sebep olur.

Bu durumda, arama sonuçları sayfasını Web moduna geçirerek aynı sonucu elde edebilirsiniz. Bunu yapmak için, arama çubuğunun hemen altındaki Web filtresini seçin. Bu filtre genellikle Daha Fazla düğmesinin altında gizlidir.

Daha radikal bir çözüm ise, tamamen farklı bir arama motoruna geçmektir. Örneğin DuckDuckGo, kullanıcıları daha az izler ve daha az reklam gösterir, ayrıca özel bir yapay zeka olmadan arama özelliği sunar; noai.duckduckgo.com adresindeki arama sayfasını yer imlerine eklemeniz yeterlidir.

Chrome’da yapay zeka özelliklerini devre dışı bırakma

Chrome şu anda iki tür yapay zeka özelliği barındırmaktadır. İlki, Google sunucularıyla iletişim kurar ve akıllı asistan, otonom tarama yapay zeka ajanı ve akıllı arama gibi işlevleri yerine getirir. İkincisi, kimlik avı sayfalarını tanımlama veya tarayıcı sekmelerini gruplama gibi yerel olarak daha çok yardımcı program tabanlı görevleri yerine getirir. İlk ayar grubu yapay zeka modu olarak etiketlenirken, ikinci grup Gemini Nano terimini içerir.

Bunları devre dışı bırakmak için adres çubuğuna chrome://flags yazın ve Enter tuşuna basın. Sistem bayraklarının bir listesini ve bir arama çubuğunu göreceksiniz; bu arama çubuğuna “AI” yazın. Bu, büyük listeyi yaklaşık bir düzine yapay zeka özelliğine (ve bu harflerin daha uzun bir kelimede rastgele görünen birkaç diğer ayara) filtreleyecektir. Bu pencerede ihtiyacınız olan ikinci arama terimi “Gemini“dır.

Seçenekleri inceledikten sonra, istenmeyen yapay zeka özelliklerini devre dışı bırakabilir veya hepsini kapatabilirsiniz, ancak asgari düzeyde aşağıdakiler bulunmalıdır:

  • AI Mode Omnibox entrypoint (Yapay zeka Modu Omnibox giriş noktası)
  • AI Entrypoint Disabled on User Input (AI Giriş Noktası Kullanıcı Girişinde devre dışı bırakıldı)
  • Omnibox Allow AI Mode Matches (Omnibox yapay zeka modu eşleşmelerine izin ver)
  • Prompt API for Gemini Nano (Gemini Nano için Prompt API)
  • Prompt API for Gemini Nano with Multimodal Input (Gemini Nano için Çok Modlu Girişli Hızlı API)

Bunların tümünü Devre dışı olarak ayarlayın.

Firefox AI özelliklerini devre dışı bırakma

Firefox’un kendi yerleşik sohbet robotları bulunmamakta ve (henüz) kullanıcılara ajan tabanlı özellikleri zorla kabul ettirmeye çalışmamaktadır, ancak tarayıcı; akıllı sekme gruplama, sohbet robotları için bir kenar çubuğu ve birkaç başka avantajla donatılmıştır. Genel olarak, Firefox’taki yapay zeka, Chrome veya Edge’dekinden çok daha az “göz önünde”dir. Ancak yine de fişi çekmek istiyorsanız, bunu iki şekilde yapabilirsiniz.

İlk yöntem, son Firefox sürümlerinde mevcuttur; 148. sürümünden itibaren, tarayıcı ayarlarında özel bir AI Kontroller bölümü ortaya çıkmıştır, ancak kontroller şu anda biraz yetersizdir. Tek bir anahtarla yapay zeka geliştirmelerini tamamen engelleyebilir ve yapay zeka özelliklerini tamamen kapatabilirsiniz. Ayrıca, küçük yerel modeller indirerek (şu anda sadece çeviriler için) cihazda yapay zeka kullanmak isteyip istemediğinizi belirtebilir ve kenar çubuğunda Anthropic Claude, ChatGPT, Copilot, Google Gemini ve Le Chat Mistral arasından seçim yaparak yapay zeka sohbet robotu sağlayıcılarını yapılandırabilirsiniz.

İkinci yol, eski Firefox sürümleri için gizli sistem ayarlarına girmeyi gerektirir. Adres çubuğuna about:config yazın, Enter tuşuna basın ve sistemin derinliklerine inip detayları kurcalama riskini kabul ettiğinizi onaylamak için düğmeyi tıklayın.

Arama çubuğu ile birlikte çok sayıda ayar listesi görünecektir. Makine öğrenimi ile ilgili ayarları filtrelemek için “ML” yazın.

Firefox’ta yapay zekayı devre dışı bırakmak için browser.ml.enabled ayarını false olarak değiştirin. Bu, tüm yapay zeka özelliklerini devre dışı bırakmalıdır, ancak topluluk forumları bunun her zaman yeterli olmadığını öne sürmektedir. Yakıp yıkma yaklaşımı için, aşağıdaki parametreleri false olarak ayarlayın (veya yalnızca ihtiyacınız olanları seçerek saklayın):

  • ml.chat.enabled
  • ml.linkPreview.enabled
  • ml.pageAssist.enabled
  • ml.smartAssist.enabled
  • ml.enabled
  • ai.control.translations
  • tabs.groups.smart.enabled
  • urlbar.quicksuggest.mlEnabled

Bu, chatbot entegrasyonlarını, yapay zeka tarafından oluşturulan bağlantı açıklamalarını, asistanları ve uzantıları, web sitelerinin yerel çevirilerini, sekme gruplandırmasını ve diğer yapay zeka destekli özellikleri ortadan kaldıracaktır.

Microsoft uygulamalarında yapay zeka özelliklerini devre dışı bırakma

Microsoft, yapay zekayı neredeyse tüm ürünlerine entegre etmeyi başardı ve bunu kapatmak çoğu zaman kolay bir iş değil, özellikle de yapay zekanın bazen sizin müdahaleniz olmadan kendini yeniden canlandırma alışkanlığı olduğu için.

Edge’de yapay zeka özelliklerini devre dışı bırakma

Microsoft’un tarayıcısı, Copilot’tan otomatik aramaya kadar çeşitli yapay zeka özellikleriyle donatılmıştır. Bunları kapatmak için Chrome ile aynı mantığı izleyin: Edge adres çubuğuna edge://flags yazın, Enter tuşuna basın, ardından arama kutusuna “AI” veya “Copilot” yazın. Buradan, istenmeyen yapay zeka özelliklerini kapatabilirsiniz, örneğin:

  • Enable Compose (AI-writing) on the web ((Web’de Compose (yapay zeka yazma) özelliğini etkinleştirin))
  • Edge Copilot Mode (Edge Copilot Modu)
  • Edge History AI (Edge Geçmişi Yapay Zeka)

Copilot’u kaldırmanın başka bir yolu da adres çubuğuna edge://settings/appearance/copilotAndSidebar yazmaktır. Burada, Copilot kenar çubuğunun görünümünü özelleştirebilir ve sonuçlar ve bildirimler için kişiselleştirme seçeneklerini ayarlayabilirsiniz. Uygulama özel ayarlar altındaki Copilot bölümüne göz atmayı unutmayın. Burada bazı ek kontroller bulabilirsiniz.

Microsoft Copilot’u devre dışı bırakma

Microsoft Copilot iki farklı şekilde sunulur: Windows’un bir bileşeni olarak (Microsoft Copilot) ve Office paketinin bir parçası olarak (Microsoft 365 Copilot). İşlevleri benzerdir, ancak Redmond mühendislerinin makinenize tam olarak ne yüklemeye karar verdiklerine bağlı olarak birini veya her ikisini de devre dışı bırakmanız gerekecektir.

Yapabileceğiniz en basit şey, uygulamayı tamamen kaldırmaktır. Başlat menüsünde Copilot girişini sağ tıklayın ve Kaldır‘ı seçin. Bu seçenek yoksa, yüklü uygulamalar listenize gidin (Başlat→ Ayarlar→ Uygulamalar) ve Copilot’u buradan kaldırın.

Windows 11’in belirli sürümlerinde Copilot doğrudan işletim sistemine entegre edilmiştir, bu nedenle basit bir kaldırma işlemi işe yaramayabilir. Bu durumda, ayarlardan kapatabilirsiniz: Başlat → Ayarlar → Lişiselleştirme → Görev çubuğu → Copilot’u kapat.

Fikrinizi değiştirirseniz, Copilot’u Microsoft Store’dan yeniden yükleyebilirsiniz.

Birçok kullanıcının Copilot’un kendini otomatik olarak yeniden yüklemesi konusunda şikayetçi olduğunu da belirtmek gerekir. Bu nedenle, birkaç ay boyunca haftalık kontroller yaparak yeniden yüklenmediğinden emin olabilirsiniz. Sistem Kayıt Defteri ile rahatça uğraşabilen (ve sonuçlarını anlayan) kullanıcılar, SilentInstalledAppsEnabled bayrağını devre dışı bırakarak ve TurnOffWindowsCopilot parametresini ekleyerek/etkinleştirerek Copilot’un sessizce yeniden etkinleşmesini önlemek için bu ayrıntılı kılavuzu takip edebilirler.

Microsoft Recall’u devre dışı bırakma

İlk olarak 2024’te sunulan Microsoft Recall özelliği, sürekli bilgisayar ekranınızın ekran görüntülerini alarak ve bir sinir ağının bunları analiz etmesini sağlayarak çalışır. Çıkarılan tüm bilgiler bir veri tabanına aktarılır ve bu veri tabanını bir yapay zeka asistanı kullanarak arayabilirsiniz. Microsoft Recall’un oluşturduğu büyük güvenlik risklerini daha önce ayrıntılarla yazmıştık.

Siber güvenlik uzmanlarının baskısı altında Microsoft, bu özelliğin lansmanını 2024’ten 2025’e ertelemek zorunda kaldı ve böylece depolanan verilerin korunmasını önemli ölçüde güçlendirdi. Ancak, Recall’un temel özelliği aynı kaldı: Bilgisayarınız, sürekli ekran görüntüsü alarak ve içeriği OCR ile tarayarak her hareketinizi hatırlamaya devam ediyor. Bu özellik artık varsayılan olarak etkinleştirilmese de, bilgisayarınızda etkinleştirilmediğinden emin olmak için kesinlikle kontrol etmeye değer.

Kontrol etmek için ayarlara gidin: Başlat → Ayarlar → Gizlilik ve Güvenlik → Recall ve anlık görüntüler. Anlık görüntüleri kaydet anahtarının kapalı olduğundan emin olun ve her ihtimale karşı önceden toplanan verileri silmek için Anlık görüntüleri sil anahtarına tıklayın.

Microsoft Recall’u devre dışı bırakma ve tamamen kaldırma konusunda ayrıntılı kılavuzumuzu da inceleyebilirsiniz.

Not Defteri ve Windows bağlam eylemlerinde yapay zekayı devre dışı bırakma

Yapay zeka, Windows’un her köşesine, hatta Dosya Gezgini ve Not Defteri’ne bile sızmıştır. Bir uygulamada yanlışlıkla metni vurgulayarak bile yapay zeka özelliklerini tetikleyebilirsiniz. Microsoft bu özelliğe “AI Actions” (Yapay Zeka Eylemleri) adını vermektedir. Bunu kapatmak için Başlat menüsünden  → Ayarlar → Gizlilik ve Güvenlik → Ekranınızda bulunanlarla daha fazlasını yapın.

Not Defteri, kendine özel yapay zeka uygulamasına sahip olduğundan, bu uygulamayı ayrı olarak devre dışı bırakmanız gerekecektir. Not Defteri ayarlarını açın, yapay zeka özellikleri bölümünü bulun ve Copilot’u kapatın.

Son olarak, Microsoft Copilot’u Paint‘e bile entegre etmeyi başardı. Maalesef, şu anda Paint uygulamasının içindeki yapay zeka özelliklerini devre dışı bırakmanın resmi bir yolu bulunmamaktadır.

WhatsApp’ta yapay zekayı devre dışı bırakma

Birçok bölgede WhatsApp kullanıcıları, önerilen yanıtlar, yapay zeka mesaj özetleri ve yepyeni Meta AI ile Sohbet düğmesi gibi tipik yapay zeka eklemelerini görmeye başladı. Meta, ilk iki özelliğin verileri cihazınızda yerel olarak işlediğini ve sohbetlerinizi sunucularına göndermediğini iddia etse de, bunu doğrulamak hiç de kolay bir iş değildir. Neyse ki, bunları kapatmak çok kolaydır.

Önerilen Yanıtları devre dışı bırakmak için Ayarlar → Sohbetler → Öneriler ve akıllı yanıtlar bölümüne gidin ve Önerilen yanıtlar seçeneğini kapatın. Aynı menüde AI Etiket önerilerini de kaldırabilirsiniz. Yapay zeka mesaj özetlerine gelince, bunlar farklı bir konumda yönetilir: Ayarlar → Bildirimler → Yapay zeka mesaj özetleri .

Android’de yapay zekayı devre dışı bırakma

Üreticilerin ve Android sürümlerinin çok çeşitli olması nedeniyle, her telefon için tek tip bir kullanım kılavuzu bulunmamaktadır. Bugün, Google’ın yapay zeka hizmetlerini devre dışı bırakmaya odaklanacağız. Ancak Samsung, Xiaomi veya diğer markaların cihazlarını kullanıyorsanız, üreticinizin yapay zeka ayarlarını kontrol etmeyi unutmayın. Sadece bir uyarı: Yapay zekanın tüm izlerini tamamen silmek zor bir iş olabilir. Hatta bu mümkün bile olmayabilir.

Google Mesajlar’da yapay zeka özellikleri ayarlarda gizlidir: Hesap resminize dokunun, Mesajlar ayarlarını seçin, ardından Mesajlarda Gemini‘ı seçin ve asistanı kapatın.

Genel olarak, Gemini chatbot, telefonunuzun ayarlarına gidip Uygulamalar‘ı seçerek kaldırabileceğiniz bağımsız bir uygulamadır. Ancak, Google’ın uzun süredir kullanılan Google Assistant’ı Gemini ile değiştirmek için hazırladığı büyük plan göz önüne alındığında, onu kaldırmak ileride zorlaşabilir, hatta imkansız hale gelebilir.

Gemini’ı tamamen kaldıramıyorsanız, uygulamaya girerek özelliklerini manuel olarak kapatın. Profil simgenize dokunun, Gemini Uygulamaları etkinliği ve ardından Kapat veya Etkinliği kapat ve sil‘i seçin. Ardından, profil simgesine tekrar dokunun ve Bağlı Uygulamalar ayarına gidin (Kişisel Zeka ayarının altında gizlenmiş olabilir). Buradan, Gemini’ın burnunu sokmasını istemediğiniz tüm uygulamaları devre dışı bırakmalısınız.

Önceden yüklenmiş uygulamalar ve sistem uygulamalarıyla ilgili daha fazla bilgi için, Silinemeyenleri silin: Android bloatware nasıl devre dışı bırakılır ve kaldırılır başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

macOS ve iOS’ta yapay zekayı devre dışı bırakma

Apple’ın platform düzeyindeki yapay zeka özellikleri, topluca Apple Intelligence olarak bilinir ve devre dışı bırakılması oldukça kolaydır. Ayarlarınızda (masaüstü bilgisayarlar, akıllı telefonlar ve tabletlerde) Apple Intelligence & Siri adlı bölümü bulun. Bu arada, bulunduğunuz bölgeye ve işletim sisteminiz ile Siri için seçtiğiniz dile bağlı olarak, Apple Intelligence henüz kullanıma sunulmamış olabilir.

Cihazlarınızdaki yapay zeka araçlarını ayarlamanıza yardımcı olacak diğer gönderiler:

İpuçları
  • Diğer tüm ülkeler için